Πρόσωπα Οι προβλέψεις που διαψεύσθηκαν

Καθηγητής στο Γέηλ και από τους γνωστότερους σύγχρονους ιστορικούς, ο Πωλ
Κέννεντυ είχε προβλέψει στα τέλη της δεκαετίας του 1980 πως η ισχύς των ΗΠΑ θα
εξασθενούσε. Πώς αξιολογεί άραγε σήμερα τις εκτιμήσεις του εκείνες;

Πωλ Κέννεντυ. Πιστεύει πως η κυβέρνηση Μπους «έχει δαγκώσει ένα κομμάτι μεγαλύτερο απ’ αυτό που μπορεί να μασήσει»

Το γνωστότερο βιβλίο του καθηγητή Κέννεντυ, «Η άνοδος και η πτώση των μεγάλων
δυνάμεων», κυκλοφόρησε το 1988 και πούλησε περισσότερα από 2 εκατομμύρια
αντίτυπα. Ο Κέννεντυ υποστήριζε σ’ αυτό πως η οικονομική ισχύς και το
στρατιωτικό δυναμικό των ΗΠΑ βρίσκονται σε σχετική ύφεση από το 1945.
Προέβλεπε περαιτέρω παρακμή για τις ΗΠΑ, άνοδο της Κίνας και ένδοξο μέλλον για
την Ιαπωνία. Όμως στα χρόνια που ακολούθησαν, οι ΗΠΑ έγιναν ισχυρότερες και η
Ιαπωνία παρέμεινε στάσιμη. Η Σοβιετική Ένωση, για την οποία έλεγε πως δεν θα
καταρρεύσει, κατέρρευσε. «Αν βαθμολογούσα τις προβλέψεις αυτές», λέει ο
61χρονος Κέννεντυ στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», «μου φαίνεται πως αυτό που λέω για
την Κίνα μπορεί να πιάσει ένα Α-, όπως ενδεχομένως κι αυτό που λέω για την
Ευρώπη» – ότι δηλαδή οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις της Κίνας θα μεταφραστούν
σε μεγαλύτερη πολιτική ισχύ και ότι η Ευρώπη πρέπει να επεξεργαστεί μια κοινή
αμυντική στρατηγική και να εκσυγχρονίσει την οικονομία της. «Για την Ιαπωνία,
θα έπιανα ένα C ή C-. Πολλά συνέβησαν μετά το 1985 που μας αιφνιδίασαν. Ένα
είναι η μυστηριώδης επιβράδυνση της Ιαπωνίας. Δεύτερον είναι η αποσύνθεση της
Σοβιετικής Ένωσης. Και το τρίτο είναι η αληθινά εντυπωσιακή ανάπτυξη της
οικονομίας των ΗΠΑ».

Σήμερα ο Κέννεντυ λέει πως «οι ΗΠΑ είναι μια χώρα με τεράστια εγγενή δύναμη»,
αλλά πιστεύει πως η κυβέρνηση Μπους «έχει δαγκώσει ένα κομμάτι μεγαλύτερο απ’
αυτό που μπορεί να μασήσει» και πως η αμερικανική κυριαρχία δεν θα διαρκέσει.
Αυτό που πρέπει να κάνουν οι ΗΠΑ, προσθέτει, είναι να ενισχύσουν τις ασθενείς
θέσεις τους, να αποσυρθούν από τις εκτεθειμένες θέσεις τους και να
εξασφαλίσουν την προστασία των ουσιωδών συμφερόντων τους – και αυτά σημαίνουν
εν μέρει να αποσυρθούν από το Ιράκ, κάτι που θα ανακούφιζε την Ουάσινγκτον από
το ίδιο είδος των αφόρητων δεσμεύσεων από τις οποίες απελευθερώθηκε η Γαλλία
στην Αλγερία και η Βρετανία στην Ινδία και το Πακιστάν.

Το νέο βιβλίο του Πωλ Κέννεντυ, με τίτλο «Το Κοινοβούλιο του Ανθρώπου», είναι
μια ιστορία των Ηνωμένων Εθνών. Μολονότι υπογραμμίζει πως ένα παγκόσμιο
σύστημα μπορεί να λειτουργήσει μόνον αν οι μεγάλες δυνάμεις συνεργαστούν –
όπως το 1815 ή το 1945 -, υποστηρίζει επίσης ότι ο ΟΗΕ πρέπει να γίνει
περισσότερο δημοκρατικός. «Είναι ο μοναδικός παγκόσμιος οργανισμός που
έχουμε», τονίζει. «Αν προσπαθούσαμε να τον δημιουργήσουμε τώρα, είτε δεν θα
μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τίποτε ή θα δημιουργούσαμε κάτι διαφορετικό, όμως
είναι κληρονομιά μας, τι να κάνουμε; Είτε θα τον καταργήσουμε είτε θα
προσπαθήσουμε να τον βελτιώσουμε».