Ευρω-βόμβα για τις συντάξεις

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει με έκθεσή της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα,
προειδοποιώντας τις χώρες της ευρωζώνης – μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η
Ελλάδα – πως εάν δεν προχωρήσουν σε ριζικά μέτρα, με κυριότερα την αύξηση των
ωρών εργασίας και την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, θα υποστούν σοβαρές
συνέπειες τόσο στις οικονομίες τους όσο και στις κοινωνίες τους.

Η έκθεση που πραγματοποίησαν οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ – η οποία, σημειωτέον,
είναι ανεξάρτητη από τα πολιτικά όργανα της Ευρώπης – καταγράφει τα δεινά
δεδομένα, τις τάσεις εξέλιξης που δείχνουν να ανατρέπονται. Τη… σφραγίδα
τους σε αυτές τις τάσεις βάζουν δύο στοιχεία – η μεγάλη υπογεννητικότητα και η
αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Έτσι, με βάση τις προβλέψεις της Γιούροστατ και
του ΟΗΕ, όλες οι χώρες της ευρωζώνης βρίσκονται μπροστά στην προοπτική να
έχουν διαρκώς μειούμενο ρυθμό ανάπτυξης του πληθυσμού, μολονότι ο ρυθμός
μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα. «Μετά το 2020 ο πληθυσμός θα αρχίσει να
συρρικνώνεται σε απόλυτους αριθμούς και μέχρι το 2050 ένας στους τρεις πολίτες
θα είναι άνω των 64 ετών», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Αύξηση της φτώχειας στον χώρο της ευρωζώνης

Τα παραπάνω δεδομένα, εφόσον δεν ληφθούν μέτρα, θα έχουν ως αποτέλεσμα τη
μείωση του ρυθμού ανάπτυξης του ΑΕΠ, σε πραγματικούς όρους, κατά περίπου 1%
στο διάστημα 2020 – 2050. Η αύξηση εξάλλου του δείκτη εξάρτησης των
γηραιοτέρων – του αριθμού δηλαδή των γηραιών προς τον αριθμό του ενεργού
πληθυσμού – θα οδηγήσει σε πραγματική μείωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος,
οδηγώντας πρακτικά σε αύξηση της φτώχειας στον χώρο της ευρωζώνης.

Οι συνέπειες από τις δημογραφικές εξελίξεις, σημειώνει η έκθεση, μπορεί να
εξισορροπηθούν από βελτιώσεις στη χρήση της εργατικής δύναμης και της
εργατικής παραγωγικότητας, όπως είναι η αύξηση της συμμετοχής στον εργασιακά
ενεργό πληθυσμό ή η μείωση της ανεργίας. Όμως δεν επαρκούν.

Συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας

Όπως έχει σημειώσει κατ’ επανάληψη και η Ευρωπαϊκή Ένωση, επείγει – σημειώνει
η έκθεση – η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, κυρίως στην ηλικία 25-54,
στην αγορά εργασίας. Το κυριότερο ωστόσο – και το οποίο μπορεί πράγματι να
«δείξει» διαφορά – είναι η δυνατότητα πολλών χωρών της ευρωζώνης να αυξήσουν
την παροχή εργατικής δύναμης, αυξάνοντας τις κατά μέσο όρο εργάσιμες ώρες και
την ηλικία συνταξιοδότητησης. Συνακόλουθα, θα μπορούσε να αλλάξουν τα
φορολογικά συστήματα και τα προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης, που συχνά
αποτρέπουν την είσοδο ή παραμονή στην αγορά εργασίας.

Η έκθεση υπογραμμίζει πως εάν οι μεταρρυθμίσεις δεν προχωρήσουν, θα έρθει η
στιγμή που η συντήρηση των ασφαλιστικών συστημάτων θα απορροφά τόσο μεγάλο
μέρος του ΑΕΠ, ώστε το κατά κεφαλήν εισόδημα να μειωθεί δραστικά. Και στο
πλαίσιο αυτό, εμμέσως πλην σαφώς, υποδεικνύει στα – πολιτικά πλέον – όργανα
της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρήσουν σε πολιτικές συντονισμού για τα
ασφαλιστικά συστήματα, προτού ξεσπάσει κρίση στην καρδιά της ευρωπαϊκής
κοινωνίας.