BAΣIΛHΣ AΛEΞAKHΣ Tο μυθιστόρημα που έσωσε μια γλώσσα

Ο Βασίλης Αλεξάκης είναι, εύλογα, πολύ αγαπητός στην Κεντροα-φρικανική Ένωση. «Το γεγονός ότι δεν με έβλεπαν με δυσπιστία οφείλεται στο ότι είμαι Έλληνας. Δεν είμαι Γάλλος και αυτό έδινε αξιοπιστία στα λεγόμενά μου»

Ένα ελληνικό μυθιστόρημα διασώζει μια ξένη γλώσσα. Ο λόγος για τις «Ξένες
Λέξεις» του Βασίλη Αλεξάκη, βιβλίο του 2002 που μεταφράστηκε τώρα στα σάνγκο
της Κεντροαφρικανικής Ένωσης, με πρωτοβουλία του Έλληνα συγγραφέα, και είναι
το πρώτο μυθιστόρημα που μεταφράζεται στη γλώσσα αυτή! H Κεντρική Αφρική είναι
πιο γνωστή από τον διαβόητο δικτάτορα Μποκάσα και λιγότερο από τη γλώσσα της
που, ουσιαστικά, είναι μόνο προφορική. H επίσημη γλώσσα – και στο σχολείο –
είναι τα γαλλικά, ο αναλφαβητισμός ούτως ή άλλως μεγάλος και τα σάνγκο σπάνια
έχουν γραπτή έκφραση.

Όμως ο Βασίλης Αλεξάκης επέμεινε πολύ. Γιατί το ίδιο του το βιβλίο είχε
αρκετές λέξεις στα σάνγκο, τα οποία ο ίδιος είχε φροντίσει να διδαχθεί στο
Παρίσι από Αφρικανό φοιτητή. Μέτοικος κι εκείνος, με δύο γλώσσες να
μοιράζονται την έκφρασή του, καθώς γράφει όλα του τα βιβλία και στα γαλλικά
και στα ελληνικά, θέλησε στο βιβλίο αυτό να μιλήσει για τις μικρές γλώσσες και
την ανάγκη να σωθούν από τον γλωσσικό ιμπεριαλισμό των μεγάλων. «Ήθελα να κάνω
ένα άνοιγμα, να δω τον κόσμο διαφορετικά, να ανακαλύψω καινούργιες λέξεις και
καινούργια νοήματα», λέει.

Για τον σκοπό αυτό έγραψε τότε το μυθιστόρημα, που περιγράφει αυτήν ακριβώς
την αναζήτηση: ένας Έλληνας συγγραφέας μαθαίνει μια γλώσσα πολύ διαφορετική,
για να βρει τρόπο, μέσω νέων νοημάτων, να ξεπεράσει τον χαμό του πατέρα του.
Πέρασε τότε έναν μήνα στην Κεντρική Αφρική. Και τώρα ξαναπήγε: «Πίεσα πολύ τον
Γάλλο εκδότη μου να χρηματοδοτήσει το εγχείρημα της μετάφρασης του βιβλίου στα
σάνγκο», λέει στα «NEA». Στην αρχή το έβλεπε άσκοπο. Γιατί να το βγάλει σε
άλλη γλώσσα, από τη στιγμή που όλοι στην Κεντρική Αφρική ξέρουν γαλλικά; Εν
τέλει τον έπεισα με το επιχείρημα ότι οι Γάλλοι, που τόσο αμφισβητούν το
αγγλικό γλωσσικό ιμπέριουμ, πρέπει πρώτοι να βοηθήσουν να μην εξαφανιστεί αυτή
η μικρή αφρικανική γλώσσα. Αφού λοιπόν συντάχθηκε ένα πρώτο κείμενο στα
σάνγκο, οργανώθηκε ομάδα εργασίας – στην οποία μετείχα κι εγώ – για την τελική
επεξεργασία του κειμένου. Συναντηθήκαμε στην Κεντρική Αφρική και δουλεύαμε για
μέρες. Τώρα αναμένεται η δίγλωσση έκδοση (γαλλικά και σάνγκο) του βιβλίου».

INFO

Βασίλης Αλεξάκης, «Ξένες λέξεις», Εκδ. Εξάντας, τιμή: 15 ευρώ