Πρόσωπα Ο αινιγματικός μαθηματικός

Τον Ιούνιο έκλεισε τα 40, σήμερα θα τιμηθεί με το Νόμπελ των Μαθηματικών,
αλλά ο Ρώσος Γκριγκόρι «Γκρίσα» Πέρελμαν παρέμενε μέχρι χθες άφαντος.

Γκριγκόρι Πέρελμαν. Τιμάται σήμερα με το κορυφαίο βραβείο των Μαθηματικών, αλλά πιθανότατα δεν θα είναι παρών για να το παραλάβει

Και θεωρούνταν πολύ πιθανό να μην παραστεί καν στην απονομή των Παρασήμων
Φιλντς, των Νόμπελ των Μαθηματικών, που θα γίνει σήμερα στη Μαδρίτη, στο
πλαίσιο του 25ου Διεθνούς Συνεδρίου Μαθηματικών. Κατά τη σημερινή έναρξη αυτού
του οκταήμερου συνεδρίου, με τη συμμετοχή 5.000 μαθηματικών απ’ όλο τον κόσμο,
ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος θα ανακοινώσει τα Μετάλλια Φιλντς, τα οποία
απονέμονται κάθε τέσσερα χρόνια σε μαθηματικούς κάτω των 40 ετών. Αλλά ο
Πέρελμαν, το αδιαφιλονίκητο φαβορί, πιθανότατα δεν θα βρίσκεται εκεί. Όπως
διαβεβαίωναν συνάδελφοί του, ο σοφός αυτός, που έκλεισε τα 40 τον Ιούνιο, έχει
διακόψει κάθε επαφή με τον έξω κόσμο.

Ο Πέρελμαν αναγνωρίστηκε ως παιδί θαύμα στα μαθηματικά όταν κέρδισε χρυσό
μετάλλιο με τέλεια βαθμολογία όταν ήταν μαθητής, το 1982, στη Διεθνή Ολυμπιάδα
Μαθηματικών. Σπούδασε μέχρι και το διδακτορικό του στην Αγία Πετρούπολη, στη
δεκαετία του 1990 υπήρξε μεταδιδακτορικός ερευνητής στο πανεπιστήμιο της
Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϋ και στη συνέχεια, παρά τις προσφορές που είχε από το
Στάνφορντ και το Πρίνστον, επέστρεψε στην Αγία Πετρούπολη για να εργασθεί στο
Ινστιτούτο Μαθηματικών Στέκλοφ, από το οποίο παραιτήθηκε τελευταία. Σε ηλικία
28 ετών, είχε προσκληθεί ως ομιλητής στο Διεθνές Συνέδριο Μαθηματικών του 1994
στη Ζυρίχη. Δεν δίνει συνεντεύξεις και επικοινωνεί κυρίως μέσω του Ίντερνετ,
από το οποίο ανακοίνωσε, το 2002 και ξανά το 2003, πως έλυσε την «εικασία του
Πουανκαρέ», ένα από τα «επτά αινίγματα της χιλιετίας», όπως έχουν οριστεί από
το Ινστιτούτο Μαθηματικών Κλέι. Το εν λόγω ινστιτούτο, που βρίσκεται στο
Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης, έχει θεσπίσει βραβείο ενός εκατομμυρίου για τη λύση
του προβλήματος που έθεσε το 1904 ο Γάλλος μαθηματικός Ζυλ Ανρί Πουανκαρέ.
Ωστόσο μέχρι σήμερα ο Πέρελμαν δεν έχει διεκδικήσει το έπαθλο αυτό.

«Είναι ένας άνθρωπος κλεισμένος στον εαυτό του, μερικές φορές σου δίνει την
εντύπωση μιας ήπιας τρέλας, αλλά αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που έχουν όλοι
οι καλοί μαθηματικοί», είπε για τον Πέρελμαν στη ρωσική «Ιζβέστια» ένας πρώην
συνάδελφός του, ο Γεβγκένι Νταμασκίνσκι. Όσο για την «εικασία του Πουανκαρέ»,
η οποία υπερβαίνει κατά πολύ τις δυνατότητες κατανόησης ενός μη ειδικού, αυτή
εντάσσεται στην τοπολογία, τον κλάδο των μαθηματικών που μελετά τις
θεμελιώδεις ιδιότητες των σχημάτων και του χώρου. Υποθέτει πως ένα τσιγάρο,
ένα κεφάλι κουνελιού, ένα αχλάδι ή μια μπανάνα, θεωρούνται ισοδύναμα μιας
σφαίρας, επειδή τα σχήματά τους μπορούν να παραμορφωθούν στο σχήμα της
σφαίρας, αντίθετα από ένα κουλούρι ή μια κούπα του καφέ, που έχουν από μια
τρύπα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να παραμορφωθούν στο σχήμα σφαίρας.