Λύνεται το μυστήριο της μετάστασης

H στιγμή κατά την οποία αρχίζει να εξαπλώνεται ο καρκίνος – δηλαδή η
διαδικασία της μετάστασης – είναι η πιο κρίσιμη για τη νόσο. Αν και παρέμενε
διαδικασία – μυστήριο έως και πριν από πέντε χρόνια, τώρα οι επιστήμονες
επισημαίνουν ότι η γνώση τους επιτρέπει να προχωρήσουν ακόμη και στο στάδιο
νέων θεραπειών.

Αν δεν υπήρχε μετάσταση, ο καρκίνος δεν θα ήταν παρά ένα στίγμα στη συλλογική
συνείδηση. Λιγότεροι από 10% των θανάτων από καρκίνο προκαλούνται από τον
αρχικό όγκο. Οι θάνατοι προκαλούνται κυρίως από μεταστατικούς καρκίνους σε
όργανα και σημεία ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του ανθρώπου, όπως οι
πνεύμονες, το ήπαρ, τα οστά και ο εγκέφαλος.

Παρ’ ότι η ζωή των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο επιμηκύνεται με τη
χημειοθεραπεία και άλλες μορφές θεραπείας, δεν υπάρχουν φάρμακα ειδικά για την
ανακοπή της διαδικασίας μετάστασης. Αυτό συμβαίνει γιατί μέχρι πριν από πέντε
χρόνια η μετάσταση αποτελούσε λειτουργία – μυστήριο. «Τα τελευταία 30 χρόνια
έχουμε μάθει όλα όσα χρειαζόμασταν για την αναγνώριση των γονιδίων, οι
μεταλλάξεις των οποίων προκαλούν τη δημιουργία όγκων. Ωστόσο, με αυτές τις
γνώσεις δεν είναι δυνατό να εξηγηθεί η μεταστατική διαδικασία», επισημαίνει ο
Χοάν Μασαγκέ, πρόεδρος του Προγράμματος Γενετικής και Καρκινικής Βιολογίας στο
Καρκινικό Κέντρο Μεμόριαλ Σλόαν – Κέτερινγκ της Νέας Υόρκης.

Τώρα οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι προσεγγίζουν το στάδιο της ανακάλυψης
ακόμη και νέων θεραπειών. Χαρακτηριστική είναι η αισιοδοξία που εκφράζει η δρ
Πατρίτσια Στιγκ, επικεφαλής στο Εθνικό Καρκινικό Ινστιτούτο του Μέριλαντ. «Το
“ρυάκι” είναι κοντά, οι πρώτοι παράγοντες βρίσκονται στο πρώιμο στάδιο των
κλινικών δοκιμών ή θα είναι πολύ σύντομα», τονίζει.

Το γεγονός ότι η διαδικασία της μετάστασης είναι περίπλοκη θεωρείται μία από
τις αιτίες που απέτρεψαν τη διερεύνησή της. Για να προκληθεί μετάσταση, εξηγεί
ο Μασαγκέ, τα καρκινικά κύτταρα πρέπει να υποβληθούν σε αρκετές δεκάδες
γενετικές αλλαγές, σε αντίθεση με τις λίγες που απαιτούνται για τον αρχικό
όγκο. Τα πράγματα περιπλέκει το γεγονός ότι κάθε περίπτωση μετάστασης (π.χ., ο
καρκίνος του μαστού που εξαπλώνεται στον πνεύμονα ή ο καρκίνος του προστάτη
που εξαπλώνεται στα οστά) είναι γενετικώς και μοριακώς διαφορετική από τις
λοιπές.