Tο θερμοκήπιο σκοτώνει και τους ωκεανούς

Οι ωκεανοί του κόσμου αλλάζουν με ρυθμούς ταχύτερους από οποιαδήποτε άλλη
στιγμή στην ιστορία τους και οι επιστήμονες διακρίνουν τα ανησυχητικά σημάδια
σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης. Καθώς η βιομηχανική δραστηριότητα
πλημμυρίζει το περιβάλλον με τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, το
μεγαλύτερο τμήμα του απορροφάται από τους ωκεανούς. Έτσι, το θαλασσινό νερό
γίνεται όξινο προκαλώντας τον θάνατο πολλών μορφών ζωής.

Το θερμοκηπικό αέριο, που μαζεύεται στην ατμόσφαιρα και υπερθερμαίνει τον
πλανήτη, εισχωρεί στον ωκεανό με ρυθμό ένα εκατομμύριο τόνους την ώρα –
δεκαπλάσιο του φυσιολογικού. Οι επιστήμονες αναφέρουν πως οι θάλασσες είναι
πιο όξινες σήμερα από ό,τι τα τελευταία 650.000 χρόνια. Με αυτό τον ρυθμό, στα
τέλη του αιώνα αναμένεται η οξύτητα των ωκεανών να έχει αυξηθεί κατά δυόμισι
φορές σε σχέση με την περίοδο της Βιομηχανικής Επανάστασης, πριν από 200
χρόνια. Αυτή η αλλαγή θα κατέστρεφε πολλά είδη ψαριών και άλλους οργανισμούς
που ζουν στο χημικά σταθερό θαλάσσιο περιβάλλον εδώ και εκατομμύρια χρόνια.

Θρυμματισμός κοραλλιών. Αυτά που κινδυνεύουν λιγότερο είναι η άλγη, τα
βακτήρια και άλλες πρωτόγονες μορφές ζωής που ήδη πολλαπλασιάζονται ραγδαίως
εις βάρος των ψαριών, των θαλάσσιων θηλαστικών και των κοραλλιών. Σε ελάχιστες
δεκαετίες, οι εναπομείναντες κοραλλιογενείς ύφαλοι του πλανήτη θα γίνουν πολύ
εύθραυστοι για να μπορούν να αντέξουν τα κύματα. Επίσης, το κέλυφος των
οστρακόδερμων θα είναι εύθραυστο και δεν θα μπορεί να τα προστατεύσει. Μέχρι
το τέλος του αιώνα, το μεγαλύτερο τμήμα του ωκεανού στους δύο πόλους θα είναι
πολύ όξινο για να συντηρήσει οποιονδήποτε οργανισμό.

Κάποιοι θαλάσσιοι βιολόγοι προβλέπουν πως τα αλλαγμένα επίπεδα οξύτητας θα
διαταράξουν την ισορροπία στους ψαρότοπους, εξαφανίζοντας τα κατώτερα είδη της
διατροφικής αλυσίδας, τα μικροσκοπικά στοιχεία του πλαγκτόν και τους
οργανισμούς που παρέχουν τη βασική τροφή για όλες τις μορφές ζωής στη θάλασσα.

«Μπορεί η εξέλιξη να είναι καταστροφική και οι ωκεανοί να είναι πολύ
διαφορετικοί στο κοντινό μέλλον από σήμερα», λέει η Βικτόρια Φάμπρι, βιολόγος
θαλάσσης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας.

Παγκόσμια βαλβίδα ασφαλείας. Οι ωκεανοί απορροφούσαν πάντοτε το
διοξείδιο του άνθρακα σαν σφουγγάρι. Ειδικά έπειτα από φοβερές καταστροφές
όπως πτώση αστεροειδών στη Γη, οι ωκεανοί λειτουργούν ως παγκόσμια βαλβίδα
ασφαλείας, ρουφώντας το παραπανήσιο διοξείδιο του άνθρακα και προλαβαίνοντας
την υπερθέρμανση του πλανήτη. Αν δεν ήταν οι ωκεανοί, τον τελευταίο αιώνα η
παγκόσμια θερμοκρασία θα είχε αυξηθεί κατά ένα βαθμό αντί για μισό. Οι
παγετώνες θα είχαν λειώσει, οι ξηρασίες θα ήταν πολύ πιο συνηθισμένες και τα
επίπεδα των θαλασσών πολύ υψηλότερα.

Το διοξείδιο στη θάλασσα. Όταν το διοξείδιο του άνθρακα προστίθεται
σταδιακά στον ωκεανό, η ζημιά είναι σχετικά μικρή. Μέρος του απορροφάται από
το φυτοπλαγκτό κατά τη φωτοσύνθεση, άλλο χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί
το κέλυφος. Όταν πεθαίνουν οι οργανισμοί μέσα στο κέλυφος, αυτό πέφτει στον
βυθό. Έτσι δημιουργήθηκαν τα διάσημα λευκά βράχια του Ντόβερ, στις ακτές της
Αγγλίας.

Σήμερα όμως, η προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα στις θάλασσες κάθε άλλο παρά
σταδιακή είναι. Οι επιστήμονες υπολογίζουν πως σχεδόν 500 τόνοι του αερίου
έχουν απορροφηθεί από τους ωκεανούς από την έναρξη της Βιομηχανικής
Επανάστασης, δηλαδή περισσότερο από το ένα τέταρτο όλης της ποσότητας που έχει
«στείλει» η ανθρωπότητα στην ατμόσφαιρα. Το 80% του διοξειδίου του άνθρακα που
εκπέμπεται από ανθρώπινες δραστηριότητες, θα καταλήξει στη θάλασσα.

Χάνονται κοράλλια και αποικίες ειδών

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες καταστρέφουν τα θαλάσσια ύδατα και τη ζωή που τρέφεται από αυτά. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως η αλλαγή στη χημεία των ωκεανών θα είναι μεγαλύτερη από αυτή που προκάλεσε το λειώσιμο των πάγων πριν από 55 εκατομμύρια χρόνια

Σύμφωνα με τον Κεν Καλντέιρα, ειδικό στην ωκεάνεια χημεία και το διοξείδιο του
άνθρακα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, η τελευταία φορά που άλλαξε τόσο
δραστικά η χημεία στους ωκεανούς ήταν όταν εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι. Τα
κοράλλια στα θερμά νερά πεθαίνουν με ταχύτατο ρυθμο, λόγω της υπερθέρμανσης
του πλανήτη. Επίσης η ρύπανση, ο τουρισμός και οι δυναμίτες των ψαράδων
καταστρέφουν μεγάλες ποσότητες. Το 20% των κοραλλιών έχουν εξαφανιστεί από το
1980. «Το 25% όλων των ειδών στον ωκεανό περνούν μέρος της ζωής τους πάνω
στους κοραλλιογενείς υφάλους. Φοβόμαστε ότι θα χάσουμε αυτό το περιβάλλον και
τα είδη του», λέει ο Κρις Λάνγκτον, ειδικός στα κοράλλια από το Πανεπιστήμιο
του Μαϊάμι.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου