H φτώχεια «κλέβει» μαθητές

«Αίσθηση έχει προκαλέσει στην κοινωνία της Κρήτης η σύλληψη δύο γονιών,
επειδή επέτρεψαν στον 13χρονο γιο τους να εγκαταλείψει το σχολείο και να
εργάζεται ως βοσκός σε γνωστό κτηνοτρόφο της Μεσαράς» (από τον Τύπο, 28
Απριλίου 2006).

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις αξιοποιούνται, ανάμεσα σε άλλα, για στατιστικές που
αφορούν τους εισακτέους και όσους δεν κατάφεραν την εισαγωγή τους στα AEI –
TEI. H παραπάνω πρακτική, διανθισμένη με τα «φλας» που επικεντρώνουν άλλοτε
στα χαμόγελα και άλλοτε στα δάκρυα των υποψηφίων, πριμοδοτεί τη δημόσια
ρητορική για το «γεγονός» της συμμετοχής όλου του μαθητικού πληθυσμού στις
διαδικασίες των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

«… όλου του μαθητικού πληθυσμού»… Ιδού, λοιπόν, το τελευταίο στάδιο του
αποκλεισμού: το να έχει κανείς εξαφανιστεί από το εκπαιδευτικό τοπίο σε τέτοιο
βαθμό ώστε να μην είναι πλέον ορατός!

Στη σκιά, λοιπόν, των «ειδήσεων» το γεγονός ότι σήμερα, 30 και πλέον ολόκληρα
χρόνια μετά τη συνταγματική «κατοχύρωση» της «9χρονης και δωρεάν υποχρεωτικής
φοίτησης» (Σύνταγμα της Ελλάδος 1975, Άρθρο 16, παρ. 3), χιλιάδες παιδιά δεν
περιλαμβάνονται ούτε καν στους καταλόγους των υποψηφίων των Πανελλαδικών
Εξετάσεων, καθώς έχουν εξοστρακιστεί πολύ νωρίς από το σχολείο. Μόνο ανάμεσα
στις δύο τελευταίες Απογραφές Πληθυσμού (1991 – 2001) περίπου 120.000 παιδιά
δεν ολοκλήρωσαν τη 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση παρ’ όλο που
βρίσκονταν σε σχολική ηλικία όταν αυτή θεσμοθετήθηκε ως υποχρεωτική.

H εγκατάλειψη του υποχρεωτικού σχολείου στη χώρα μας έχει «μακρά ιστορία» και
εκατοντάδες χιλιάδες θύματα. Στην τελευταία Απογραφή Πληθυσμού (2001)
αποκαλύπτεται ότι 1.016.152 άτομα, δηλαδή περίπου ένας στους δέκα κατοίκους
της χώρας μας, δεν έχουν ολοκληρώσει ούτε το Δημοτικό Σχολείο. Παράλληλα
περίπου 2.800.000 άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω δεν έχουν ολοκληρώσει τη
βασική – στοιχειώδη εκπαίδευση, το υποχρεωτικό 9χρονο σχολείο (Δημοτικό –
Γυμνάσιο).

ΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Αύξηση της διαρροής και διάλυση των αυταπατών!

MIA ΑΠΟ ΤΙΣ προεκλογικές εξαγγελίες της κυβέρνησης ήταν η μείωση της
σχολικής διαρροής και η επέκταση της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. Όμως τα «Μέτρα
για την ελαχιστοποίηση του ποσοστού των μαθητών που εγκαταλείπει πρόωρα το
υποχρεωτικό σχολείο» έγιναν μια ακόμη ακάλυπτη επιταγή στη Δ. Θεσσαλονίκη, το
πιο φτωχικό τμήμα του νομού. Πρόσφατα, νέα συγκριτική έρευνα (Ιούνιος 2005)
φανερώνει ότι η «άλλη» Θεσσαλονίκη, όχι μόνο «παρακάμπτει» το σχολείο σε
μεγάλα ποσοστά, αλλά τα αυξάνει κιόλας. Έτσι, σύμφωνα με τη Φ. Κουρτίδου, την
E. Μπρίκα, την E. Πασχαλίδου, τον X. Ρουμπίδη και τον Γ. Παπαδόπουλο,
καταγράφηκε διαρροή από την Υποχρεωτική Εκπαίδευση της τάξης του 15,5%. H
ταυτότητα των παιδιών; Παιδιά φτωχών εργατών, παιδιά ανέργων, Τσιγγάνων και
μεταναστών.

Χαμηλό εισόδημα, μεγάλη αποτυχία

ΟΙ NOMOI Αττικής, Θεσσαλονίκης, Αχαΐας, Χίου και Δωδεκανήσου έχουν το
μικρότερο ποσοστό ατόμων που δεν ολοκλήρωσαν την Υποχρεωτική Εκπαίδευση
(35%-49%), ενώ στους Νομούς Ροδόπης, Ευρυτανίας, Ξάνθης, Καρδίτσας και
Γρεβενών το 63%-67% των κατοίκων τους έχει σχολικές γνώσεις χαμηλότερες από
τις υποχρεωτικές. Βεβαίως, η άνιση γεωγραφική κατανομή των εκπαιδευτικών
ευκαιριών αποτελεί προβολή των αποτελεσμάτων πολλών μεταβλητών και της
αποτύπωσής τους στον χώρο. Όλες οι έρευνες έχουν δείξει ότι η φτώχεια του
νοικοκυριού, η ανεργία και η μετανάστευση, σε συνδυασμό με το επίπεδο και το
είδος των οικονομικών δραστηριοτήτων μιας περιοχής, αποτελούν αιτίες πρόωρης
εγκατάλειψης του σχολείου. Μια ματιά στα βασικά χαρακτηριστικά των νομών που
παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου φανερώνει ότι
πρόκειται για περιφερειακούς νομούς, αγροτικούς κατά βάση και οικονομικά
στερημένους. Για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι
παραπάνω Νομοί Ευρυτανίας, Καρδίτσας και Γρεβενών, καθώς και οι Νομοί Ξάνθης
και Ροδόπης, βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις στους «βασικούς δείκτες
εισοδήματος και ευημερίας» με πολύ χαμηλό δηλωθέν εισόδημα ανά κάτοικο,
χαμηλές αποταμιευτικές καταθέσεις, αλλά και κακή αναλογία σχολείων,
νοσοκομείων, ιατρών, δασκάλων κ.λπ. Από την άλλη, οι νομοί που παρουσιάζουν το
μικρότερο ποσοστό ατόμων που δεν ολοκλήρωσαν την Υποχρεωτική Εκπαίδευση
βρίσκονται στις πρώτες θέσεις στους παραπάνω «βασικούς δείκτες εισοδήματος και
ευημερίας», στους οποίους, σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα των Γ. Πετράκου – Γ.
Ψυχάρη «Περιφερειακή Ανάπτυξη στην Ελλάδα», περιλαμβάνονται το Ακαθάριστο
Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) ανά κάτοικο, το δηλωθέν εισόδημα, οι αποταμιεύσεις, η
χρήση ρεύματος, τα επιβατικά αυτοκίνητα, η απασχόληση, η αναλογία σχολείων,
νοσοκομείων κ.λπ.