ΓNΩMH Tο Iράν πίσω από την τριπλή κρίση

H κυβέρνηση Μπους αντιμετωπίζει ξαφνικά τρεις κρίσεις στη Μέση Ανατολή, οι
οποίες εντείνονται πολύ γρήγορα, αλλά έχει περιορίσει τις επιλογές της για να
αποκλιμακώσει την ένταση σε οποιαδήποτε από αυτές το αμέσως επόμενο διάστημα,
επισημαίνουν Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές ειδικοί σε θέματα Μέσης
Ανατολής.

Το Ισραήλ έστειλε στρατεύματα στη Λωρίδα της Γάζας και τον Λίβανο για τους
τρεις στρατιώτες του που έχουν απαχθεί – ο ένας από τη Χαμάς στη Λωρίδα της
Γάζας και οι δύο από τη Χεζμπολά στον Λίβανο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι
σύμμαχοί τους είναι σε φάση σύγκρουσης με το Ιράν για το πυρηνικό του
πρόγραμμα. Παράλληλα αυξάνεται η ανησυχία ότι η βία στο Ιράκ ξεπερνά τα όρια
και εξελίσσεται σε εμφύλιο πόλεμο.

Κοινός «παρονομαστής» στις τρεις κρίσεις είναι το Ιράν, επειδή υποστηρίζει τις
δύο ισλαμιστικές οργανώσεις, χρηματοδοτεί – υποτίθεται – και τον εξοπλισμό των
ιρακινών εξτρεμιστικών οργανώσεων, ενώ αρνείται να απαντήσει στη Δύση για τις
προτάσεις που του έγιναν Δύση, οι οποίες είχαν στόχο να το εμποδίσουν να
μετατρέψει το ειρηνικό ενεργειακό πρόγραμμά του σε πρόγραμμα ανάπτυξης
πυρηνικού εξοπλισμού.

H ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν είχε φτάσει ποτέ σε αυτό το σημείο (ή δεν
είχε τόσες προεκτάσεις) από το διάστημα 1979-1981 όταν εκδηλώθηκε η κρίση με
τους ομήρους, δήλωσε ο Σαούλ Μπακάς, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Πανεπιστήμιο
Τζορτζ Μέισον. Λίγο μετά την επανάσταση του Ιράν το 1979, 52 Αμερικανοί
κρατήθηκαν όμηροι στην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη επί 444 ημέρες.

Σήμερα σε καθεμία από τις κρίσεις το Ιράν διαδραματίζει διαφορετικό ρόλο. Τη
μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η έκρηξη βίας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ.
Το Ιράν χρησιμοποιεί τη Χεζμπολά για να αυξήσει τη δική του ισχύ. «Οι Ιρανοί
πιστεύουν ότι έχουν περιφερειακό ρόλο», προσθέτει ο Μπακάς. «Αν οι Ισραηλινοί
χτυπούν τη Λωρίδα της Γάζας, μπορεί να νιώθουν συγκλονισμένοι ως υποστηρικτές
του παλαιστινιακού ζητήματος και να ωθούν τη Χεζμπολάχ να αναλάβει δράση αυτή
τη δύσκολη στιγμή». H Χεζμπολάχ ιδρύθηκε το 1982 με τη χρηματοδότηση, τα όπλα
και την εκπαίδευση που τους παρείχαν οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν.

Στο ζήτημα του Ιράκ, το Ιράν έχει ενισχύσει τη διάσπαση μεταξύ των
αντιμαχόμενων πλευρών βοηθώντας τους σιίτες, είτε πρόκειται για την
πολιτοφυλακή του Μοκντάντα αλ Σαντρ είτε για το Ανώτατο Συμβούλιο για την
Ισλαμική Επανάσταση στις Ταξιαρχίες Μπαντρ του Ιράκ. Αμερικανοί αξιωματούχοι
υποστηρίζουν ότι στόχος του Ιράν είναι να μην υπάρξει σταθερότητα στο Ιράκ
ούτε νίκη των Αμερικανών, η οποία θα οδηγούσε σε ενίσχυση της πίεσης εναντίον
του.

H αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει πολλούς τρόπους να ασκήσει πιέσεις άμεσα στο
Ιράν για κάποιο από τα τρία μέτωπα. «Βρίσκεται στη γωνία λόγω έλλειψης
επιρροής προς τις πλευρές που πρωταγωνιστούν: η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, η Συρία
και το Ιράν», επισημαίνει ο Ρόμπερτ Μέλεϊ, διευθυντής του προγράμματος για τη
Μέση Ανατολή της Διεθνούς Ομάδας Κρίσης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απευθύνθηκαν στους Άραβες συμμάχους – την Αίγυπτο, την
Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία – προκειμένου να προσεγγίσουν τη Συρία, και,
μέσω της Δαμασκού, το Ιράν. Ωστόσο οι επιλογές των Αμερικανών είναι πολύ περιορισμένες.