Δρόμοι

Μια παράξενη…

… καρέκλα κάνει τον γύρο της Βρετανίας. Είναι φτιαγμένη από ασυνήθιστα
υλικά: πορτογαλικά τουφέκια και ρωσικά AK-47, απομεινάρια του εμφυλίου πολέμου
της Μοζαμβίκης που κράτησε 16 χρόνια. Ο «θρόνος των όπλων» είναι έργο του
καλλιτέχνη Κέστερ. Τον αγόρασε το Βρετανικό Μουσείο κα τον εκθέτει σε άλλα
μουσεία, σε σχολεία, ακόμη και σε φυλακές.

Ο Αρχιεπίσκοπος…

… της Μοζαμβίκης εδώ και δέκα χρόνια κατόρθωσε να μαζέψει 600.000 όπλα:
στους Μοζαμβικανούς που του παραδίδουν τα όπλα τούς δίνει σε αντάλλαγμα
εργαλεία, οικοδομικά υλικά, ποδήλατα και ραπτομηχανές. Ύστερα, καλλιτέχνες
μετατρέπουν αυτά τα όπλα σε μεταλλικές ανθρώπινες φιγούρες, πουλιά, ερπετά. Ο
κυριότερος «χορηγός» αυτών των καλλιτεχνικών έργων είναι οι Αμερικανοί
κατασκευαστές όπλων. H αξία των όπλων που πούλησαν το 2004 σε άλλες χώρες
ξεπέρασε τα 18,5 δισεκατομμύρια δολάρια – τετραπλάσια από τον δεύτερο κατά
σειρά «χορηγό», τη Ρωσία. Με τόσους εμπόρους όπλων, δεν είναι περίεργο που
αυτές οι παράξενες καλλιτεχνικές δημιουργίες δεν περιορίζονται στη Μοζαμβίκη.
Στην Καμπότζη, όπου η κυβέρνηση έχει καταστρέψει περισσότερα από 160.000 μικρά
όπλα από το 1998 σε τελετουργικές πυρές, έγινε μια έκθεση με γλυπτά από όπλα.
«Φοιτητές της Πνομ Πεν», λέει ο γλύπτης Σάσα Κόνσταμπλ, «έγιναν από τη μια
μέρα στην άλλη σιδεράδες, φτιάχνοντας αγάλματα από M-16 και AK-47, καθώς και
ένα ποδήλατο» (φωτ.).

H μετατροπή…

… των όπλων δεν γίνεται πάντα με κυβερνητική πρωτοβουλία. Στο Λάος,
σιδεράδες μετατρέπουν το μέταλλο από τις αμερικανικές βόμβες που έπεσαν
άφθονες εκεί, σε εργαλεία κηπουρικής. Σχεδόν κάθε χωριό έχει από έναν σιδερά
που κάνει αυτή τη δουλειά. Στις τοπικές αγορές μπορεί να βρει κανείς κουτάλια,
μαχαίρια, πιάτα και εργαλεία κηπουρικής που είναι φτιαγμένα από παλιές βόμβες,
σφαίρες, βλήματα, ακόμη και από πολεμικά αεροπλάνα και άρματα μάχης. Με τους
κάλυκες των βομβών στο Λάος φτιάχνουν φράχτες, ταΐστρες για τα ζώα, μικρά
γεφύρια, ακόμη και κατσαρόλες. H απόκτηση αυτού του μετάλλου, όμως, συχνά
είναι θανατηφόρα. Από το 1964 έως το 1973, τα αμερικανικά στρατεύματα έριξαν
στο Λάος σχεδόν 2 δισεκατομμύρια κιλά βόμβες, σκοτώνοντας 350.000 αμάχους.
Περίπου μία στις τρεις από εκείνες τις βόμβες δεν εξερράγη. Σήμερα, αυτές οι
βόμβες σκοτώνουν ή ακρωτηριάζουν καθημερινά αγρότες που οργώνουν τα χωράφια,
ανθρώπους που σκαλίζουν την αυλή τους, παιδιά που ξεθάβουν από το χώμα ό,τι
νομίζουν πως μπορούν να το κάνουν παιχνίδι. Στο Λάος, μια οργάνωση η οποία
έχει αναλάβει την εκκαθάριση των ναρκών είναι ένας από τους μεγαλύτερους
εργοδότες της χώρας.

Στις χώρες…

… που σημάδεψε ο πόλεμος, γλύπτες και σιδεράδες μετατρέπουν αυτά τα εργαλεία
του θανάτου σε έργα τέχνης και σε εργαλεία ζωής. Πολλές φορές, ο άνθρωπος
χρειάστηκε να λειώσει τις κατσαρόλες του στο καμίνι για να φτιάξει κανόνια.
Αυτοί οι καλλιτέχνες και οι σιδεράδες ελπίζουν, όμως, αυτή η ανακύκλωση του
φονικού μετάλλου να είναι οριστική.