Φρένο στον Mεγάλο Aδελφό

Κόλαφος για τον Μεγάλο Αδελφό αποτελεί η απόφαση του Ευρωπαϊκού
Δικαστηρίου, η οποία ακυρώνει την αμφιλεγόμενη συμφωνία που έχει συναφθεί
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ. Βάσει της συμφωνίας, οι αεροπορικές
εταιρείες υποχρεούνται να υποβάλλουν στις αμερικανικές αρχές τα πλήρη
προσωπικά δεδομένα των επιβατών που ταξιδεύουν προς αμερικανικούς προορισμούς.

Χάος απειλείται στους αιθέρες μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου,
σύμφωνα με την οποία η αμερικανοευρωπαϊκή συμφωνία για τη μεταβίβαση
προσωπικών δεδομένων των επιβατών δεν στηρίζεται σε «ορθή νομική βάση». Το
δικαστήριο ακυρώνει έτσι τη συμφωνία, βάσει της οποίας οι ευρωπαϊκές
αεροπορικές εταιρείες παραδίδουν στις αμερικανικές αρχές, μεταξύ άλλων τα
ονόματα, τις διευθύνσεις και τους αριθμούς των πιστωτικών καρτών των επιβατών.
Οι πρώτες που θα βρεθούν σε δυσχερή θέση είναι οι αεροπορικές εταιρείες. Ο
διευθυντής της Βρετανικής Ένωσης Αερομεταφορών Μπομπ Πρέστον εκφράζει φόβους
ότι οι αεροπορικές εταιρείες θα βρεθούν τελικά μεταξύ σφύρας και άκμονος: «Αν
δεν δώσουμε τις πληροφορίες στις αμερικανικές αρχές, θα αντιμετωπίσουμε
πρόστιμα έως και 4.700 ευρώ ανά επιβάτη και την απώλεια του δικαιώματος
προσγείωσης. Αν τις δώσουμε, κινδυνεύουμε να γίνουμε παραβάτες του νόμου για
την προστασία των προσωπικών δεδομένων».

Εντός 15 λεπτών

H συμφωνία προβλέπει ότι εντός 15 λεπτών από την απογείωση ενός αεροσκάφους με
προορισμό τις ΗΠΑ, ο ευρωπαϊκός αερομεταφορέας υποχρεούται να αποστείλει στις
αμερικανικές αρχές 34 στοιχεία από τα προσωπικά δεδομένα των επιβατών που
βρίσκονται στο αεροσκάφος. H αμερικανική κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει ότι θα
επιβάλει βαριά πρόστιμα και θα αρνηθεί να δώσει άδεια προσγείωσης στα
αεροσκάφη εταιρειών που δεν θα συμμορφώνονται με τους όρους της συμφωνίας.
Επίσης, οι αμερικανικές αρχές έχουν ξεκαθαρίσει ότι αν τα στοιχεία με τα
προσωπικά δεδομένα δεν τους αποστέλλονται εγκαίρως, οι επιβάτες θα
υποβάλλονται σε πολύωρους και εξαντλητικούς ελέγχους κατά την άφιξή τους στα
αμερικανικά αεροδρόμια.

Οι ΗΠΑ έχουν απαιτήσει τη λήψη αυστηρότατων μέτρων αεροπορικής ασφάλειας σε
πολλά μέρη του κόσμου μετά τις φονικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στη
Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον. Όμως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αντιταχθεί
σθεναρά σε αυτή την επιδρομή του Μεγάλου Αδελφού. Δεν επιθυμεί την παράδοση
στοιχείων από τα προσωπικά δεδομένα των επιβατών στις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι
η αμερικανική κυβέρνηση δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία αυτών
των δεδομένων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
αιτούμενο την ακύρωση της επίμαχης συμφωνίας.

H νομική βάση

Στη χθεσινή απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφαίνεται ότι η απόφαση του
Συμβουλίου των Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υπογράψουν με τις ΗΠΑ τη
συμφωνία για τα προσωπικά δεδομένα των επιβατών δεν διαθέτει την απαιτούμενη
νομική βάση. Το Συμβούλιο των Υπουργών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξαν τις
ενέργειές τους στην ευρωπαϊκή οδηγία περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων,
αλλά το δικαστήριο έκρινε χθες ότι αυτή η οδηγία δεν έχει εφαρμογή στα
δεδομένα που συλλέγονται για λόγους ασφάλειας. Έτσι, έδωσε στην Ευρωπαϊκή
Ένωση προθεσμία έως τις 30 Σεπτεμβρίου για να βρει μια άλλη νομική λύση στο
πρόβλημα.

H αμερικανική διπλωματική αποστολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε χθες ότι
έχει ήδη συμφωνήσει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναζητηθεί «μια κοινή
μεταβατική προσέγγιση στη μεταβίβαση δεδομένων, η οποία θα σέβεται απόλυτα τη
δικαστική απόφαση». Όσο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο εκπρόσωπός της Γιοχάνες
Λαϊτενμπέργκερ επιχείρησε χθες να υποβαθμίσει τη σημασία της απόφασης του
Ευρωδικαστηρίου. Διευκρίνισε ότι «η δικαστική κρίση αφορά μόνο τη νομική βάση
και όχι το περιεχόμενο της συμφωνίας».

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε πριν από δύο χρόνια τη συμφωνία με τις ΗΠΑ,
μολονότι το Ευρωκοινοβούλιο είχε αποφασίσει να την παραπέμψει στο Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο και είχε ζητήσει από την Επιτροπή να περιμένει τη γνωμοδότηση για
το κατά πόσον η συμφωνία σέβεται την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί προστασίας των
δεδομένων.

H Επιτροπή και οι υπουργοί είχαν γράψει τότε τους ευρωβουλευτές στα παλιά τους
τα παπούτσια. Ευρωβουλευτές που είχαν ψηφίσει κατά της συμφωνίας είχαν
κατηγορήσει τους υπουργούς για «εκπληκτική αλαζονεία» και «κατάφωρη
περιφρόνηση» προς τη βούληση του Κοινοβουλίου.

Ίσως πρόκειται για πύρρειο νίκη

H ΑΚΥΡΩΣΗ της συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης – ΗΠΑ για την παράδοση των
προσωπικών δεδομένων των επιβατών δικαιώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μήπως
όμως πρόκειται για μια πύρρειο νίκη; αναρωτιέται ο αναλυτής ευρωπαϊκών
ζητημάτων Τόνι Μπίνιαν (στην ιστοσελίδα
statewatch.org). Θεωρεί βέβαιο ότι τώρα αυτή η συμφωνία θα αντικατασταθεί
είτε από εθνικές συμφωνίες είτε από μια νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ. Όπως και να
έχει το ζήτημα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει τη δικαιοδοσία να εγκρίνει ή
να απορρίπτει συμφωνίες και συνθήκες. Τουλάχιστον έκανε ό,τι μπορούσε.