H γενοκτονία των Ποντίων

Ο κ. K. Φωτιάδης, καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
με αφορμή τα άρθρα των T. Καμπύλη και Γιάννη Βούλγαρη («TA NEA», 22/5/2006)
για τη σφαγή των Ποντίων και τον όρο γενοκτονία των Ποντίων:

«Ο όρος γενοκτονία επινοήθηκε το 1948, όχι για να αποτελέσει σημείο αναφοράς
για μελλοντική έκβαση των καταστάσεων, κάτι που άλλωστε δεν θα είχε νόημα για
μια ανθρωπότητα που έβγαινε από τη λαίλαπα του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά
κυρίως για να στιγματίσει καταστάσεις του παρελθόντος, οι οποίες προσέλαβαν
διαστάσεις εθνοκάθαρσης στα πλαίσια των εθνογενετικών διαδικασιών του
παρελθόντος.

Αναφορικά με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στη σύμβαση για τον χαρακτηρισμό
της γενοκτονίας, είναι σίγουρο ότι η περίπτωση των Ποντίων εκπληρώνει τους
όρους που προαναφέρθηκαν, αφού αρχικά έχει αποδειχθεί από την ιστορική έρευνα
η εκπόνηση ενός σχεδίου εξόντωσής τους, ενταγμένο στη διαδικασία του
εκτουρκισμού των πάλαι ποτέ “μιλλέτ” του οθωμανικού ηγεμονικού πλαισίου και
συνεπικουρούμενο από τις διεθνείς διπλωματικές συγκυρίες (π.χ. η πολιτική
κάλυψη του εκτοπισμού των Ελλήνων από τα παράλια στην ενδοχώρα που προσφέρθηκε
από τη γερμανική κυβέρνηση). Το σχέδιο υλοποιήθηκε σε διάφορες φάσεις από το
1914 ώς το 1923 και δεν σχετίζεται μόνο με τη ρωσική εισβολή στις περιοχές του
ιστορικού Πόντου, όπως ανιστόρητα αναφέρεται στο περί ου ο λόγος άρθρο.
Εξάλλου εκτενείς αναφορές των τουρκικών θηριωδιών διασώζονται στην εφημερίδα
της Τραπεζούντας “Εποχή”, της περιόδου 1919-1921. H δεύτερη προϋπόθεση που
θεωρείται ως ικανή και αναγκαία συνιστώσα του όρου γενοκτονία είναι κατά τον
αρθρογράφο η ενοχοποίηση της διωκόμενης ομάδας, με κριτήριο την ιδιαιτερότητά
της. Στην περίπτωσή μας λοιπόν οι Πόντιοι αποτέλεσαν ιδιαίτερη εθνοπολιτισμική
ομάδα με χαρακτηριστικά διάφορα από εκείνα της κυρίαρχης ομάδας και γι’ αυτό
μη αφομοιώσιμα. H διαφορετικότητα ενεργοποιούσε στην περίπτωση αυτή τη
διαδικασία της εθνοκάθαρσης, με ζητούμενο την ομοιογένεια του
μετασχηματισμένου από οθωμανικό σε τουρκικό κράτος, κάτι που προϋπέθετε την
εξόντωση του πολιτισμού της ετερότητας, πολιτισμού τον οποίο εκπροσωπούσαν οι
Πόντιοι…

Όσον αφορά τέλος τις «ιστορικά αβάσιμες» διεκδικήσεις των Ποντίων επιθυμούμε
να επισημάνουμε τα εξής:

α) Ο γράφων αγνοεί συνειδητά ή ασυνείδητα την έκδοση των 14 τόμων των
πηγών της γενοκτονίας που προέρχονται από προξενικά έγγραφα όλων των
εμπλεκομένων χωρών και παράλληλα παραβλέπει τον τόμο που εκδόθηκε αναφορικά με
το θέμα από τη Βουλή των Ελλήνων.

β) Ο γράφων αποποιείται με ασυγχώρητη επιπολαιότητα τη διαμαρτυρία των
Ελλήνων συγγραφέων και καλλιτεχνών προς τους διανοουμένους της Ευρώπης και της
Αμερικής στα πλαίσια της οποίας αναγράφεται “μετά βαθυτάτης συγκινήσεως οι
συγγραφείς και καλλιτέχναι της Ελλάδος απευθύνονται προς τους διανοούμενους
του πεπολιτισμένου κόσμου όπως γνωστοποιήσουν εις αυτούς την τραγωδίαν
χιλιάδων οικογενειών του Ελληνικού Πόντου. Ξηρά εξακριβωμένα και αναμφισβήτητα
τα γεγονότα είναι τα εξής: Οι Τούρκοι εφόνευσαν όλους ανεξαιρέτως τους
κατοίκους της πόλεως Μερζιφούντας… μετετόπισαν τον άρρενα πληθυσμόν των
πόλεων Τριπόλεως, Κερασούντος, Ορδούς, Οινόης, Αμισού και Πάφρας, καθ’ οδόν δε
κατέσφαξαν τους πλείστους εξ αυτών… έκλεισαν εντός του ναού του χωριού
Ελεζλή εν Σουλούτερέ 535 Έλληνας και τους κατέσφαξαν διασωθέντων μόνο
τεσσάρων. Απηγχόνισαν εν Αμασεία 168 προκρίτους Αμισού και Πάφρας”.

γ) Ο γράφων αγνοεί τη δημογραφική σύνθεση, την πολιτική διαίρεση και
την κατάτμηση σε μητροπολιτικές περιφέρειες των επαρχιών του Πόντου, ενώ
παράλληλα χρησιμοποιεί τις στρεβλές γνώσεις του για να εφεύρει εκ του πονηρού
ή όχι ελαφρυντικά για τις τουρκικές θηριωδίες, ως μη όφειλε. Συγκεκριμένα η
εκδοχή ότι οι αγαστές σχέσεις της περί τον Χρύσανθο ελίτ στη μητροπολιτική
περιφέρεια Τραπεζούντας υπήρξε από μόνη της ικανή να αποτρέψει τις σφαγές στις
μητροπολιτικές περιφέρειες Τραπεζούντας, Κολωνίας, Χαλδίας, Αμισού,
Ροδοπόλεως, Νεοκαισαρείας συνιστά μια εικασία που αντιφάσκει στα δεδομένα της
έρευνας των αρχείων της περιόδου.

δ) Ο γράφων αποφαίνεται περί της ποντοαρμενικής ομοσπονδίας χωρίς να
εντρυφήσει στις πηγές και αγνοεί ηθελημένα ή αθέλητα την προοπτική της
δημοκρατίας του Πόντου που υποστηρίζεται ακόμα και από επίσημα έντυπα της
περιόδου όπως η εν Βατούμ εκδοθείσα με το ίδιο όνομα εφημερίδα του
Θεοφυλάκτου»…

Ο κ. Γιάννης Βαμβακίδης, γραμματέας του Συλλόγου Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας»
παρατηρεί για το ίδιο θέμα:

«Εμείς οι Πόντιοι που βιώσαμε τη γενοκτονία στο πετσί μας, γνωρίζουμε από
πρώτο χέρι τα γεγονότα, σε σχέση με κάποιους όψιμους μελετητές της ιστορικής
περιόδου 1916-1923 και δεν χρειαζόμαστε τα φώτα της αυθεντίας τους που δεν
προσθέτουν τίποτα, ενώ αντίθετα προσπαθούν να τα υποβαθμίσουν».