«H Aθήνα θέλει άμεσα “βελονισμό”»

Ο δημόσιος χώρος στη Βαρκελώνη δημιουργήθηκε σταδιακά χάρη στον «βελονισμό» που πρότεινε ο Χοσέπ Άντον Ασεμπίγιο, με μικρής έκτασης κατεδαφίσεις παλαιών κτιρίων

«H Αθήνα, όπως και οι άλλες μεγάλες πόλεις του ανεπτυγμένου κόσμου, περνάει
περίοδο “κρίσης”, καθώς βγαίνει από τη βιομηχανική εποχή και μεταβαίνει στην
τεχνολογική, ψηφιακή κοινωνία. Σε αυτό το σημείο αλλαγής πρέπει να εξετάσουμε
λύσεις ανάπλασης, οι οποίες να αφορούν την έξοδό της από αυτήν την κρίση. Μία
τέτοια λύση θα ήταν ο “αστικός βελονισμός”», λέει ο Ισπανός
αρχιτέκτονας-πολεοδόμος Χοσέπ Άντον Ασεμπίγιο.

Γνωστός ως ο μαέστρος του θαύματος της Βαρκελώνης, ο Ασεμπίγιο – πρόεδρος της
πολεοδομίας της πόλης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λουγκάνο στην Ελβετία
– παρουσίασε τις απόψεις του για τον ρόλο της αρχιτεκτονικής στη διαμόρφωση
της νέας πόλης. H έννοια της νέας πόλης είναι άλλωστε ένας από τους άξονες
μελέτης στους οποίους κινείται το Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών
Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ) «Ανδρέας Παπανδρέου». Και το οποίο διοργάνωσε τη συζήτηση
«Αρχιτεκτονική και νέα πόλη», με τη συμμετοχή και του Ισπανού ειδικού.

Με τη θεωρία της εφαρμογής των εναλλακτικών θεραπειών που υποστηρίζουν οι
ανατολικές φιλοσοφίες για την αποτοξίνωση και τη βελτίωση της κυκλοφορίας του
ανθρώπινου οργανισμού, ο Χοσέπ Άντον Ασεμπίγιο εξηγεί με ποιο τρόπο η Αθήνα θα
πετύχαινε να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής της.

«Σε μια πόλη χρειάζεται να γίνει “βελονισμός” για να δημιουργηθεί δημόσιος
χώρος. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς γίνεται εσείς οι Έλληνες να έχετε χάσει τον
δημόσιο χώρο σας, αφού η πολιτική σημασία του δημόσιου χώρου δόθηκε από τους
πολίτες της κλασικής Αθήνας. H έλλειψή του δυσκολεύει τη συνύπαρξη ανθρώπων με
διαφορετικές κουλτούρες. Λέγοντας λοιπόν “βελονισμό”, εννοώ την κατεδάφιση
κάποιων κτιρίων σε ορισμένες κορεσμένες οικιστικά περιοχές για να
δημιουργηθούν πλατείες, πάρκα και παιδικές χαρές ώστε ο κόσμος να μπορεί να
βγαίνει και να απολαμβάνει τον χώρο. Και όταν λέω πάρκα, δεν εννοώ κάτι μεγάλο
σαν το Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Μικρά τετράγωνα πρασίνου αρκούν για να
αναβαθμιστεί μια περιοχή», λέει ο πολεοδόμος. Και αναφέρεται στο παράδειγμα
της Βαρκελώνης, όπου μέσα σε επτά χρόνια δημιουργήθηκαν εκατόν σαράντα έξι
πλατείες από κατεδαφίσεις ανενεργών βιομηχανικών κτιρίων, τα οποία ο δήμος της
πόλης αγόρασε για να διαμορφωθούν ελεύθεροι, δημόσιοι χώροι.

Τα προβλήματα των μεγαλουπόλεων της Ευρώπης και της Αμερικής, κατά την άποψη
του Ισπανού μελετητή, είναι κοινά. H συσσώρευση των ανθρώπων, των παραγωγικών
διαδικασιών στις πόλεις γεννά αντίστοιχα προβλήματα φτώχειας, αποξένωσης,
υποβάθμισης του αστικού χώρου.

«Από την ταράτσα του ξενοδοχείου μου έβλεπα το πρωί την υπέροχη θέα με την
Ακρόπολη και τη θάλασσα στο βάθος του ορίζοντα. Στο παρελθόν δεν υπήρχε
τίποτα, το τοπίο ήταν άδειο. Σήμερα το κενό έχει καλυφθεί, όπως συμβαίνει
άλλωστε σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις. Είμαστε όμως υποχρεωμένοι να
σταματήσουμε την επέκταση των πόλεων προς την περιφέρεια. Μπορούμε να κάνουμε
ανάπλαση σε αυτό που ήδη έχουμε. Καθώς ζούμε σε παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον,
κάποιοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει παγκόσμια κοινή λύση. Διαφωνώ, γιατί πιστεύω
ότι κάθε πόλη είναι διαφορετική και θα πρέπει να διατηρήσουμε την ταυτότητά
της», τονίζει ο Χοσέπ Άντον Ασεμπίγιο.

Σύμφωνα με τις αντιλήψεις της παγκοσμιοποίησης, μια μεγαλούπολη χαρακτηρίζεται
ιδανική όταν εξασφαλίζει συνθήκες κοινωνικής ανοχής, οικονομικής ανάπτυξης,
ασφάλειας, αγοραπωλησίας ακινήτων. Σε αυτές τις αντιλήψεις ο Ασεμπίγιο
προσθέτει τις δικές του παραμέτρους. Κι εξηγεί ότι η σύγχρονη πόλη πρέπει να
σφύζει από ζωή, «όπως διαπίστωσα ότι συμβαίνει στην Αθήνα, στο Κολωνάκι, όπου
οι άνθρωποι περπατάνε στους δρόμους, κάθονται έξω, ψωνίζουν στα μαγαζιά».

Όχι στον προαστιακό, ναι στο Μετρό

Στο θέμα της κινητικότητας των κατοίκων προς τους τόπους εργασίας, διαμονής,
σχολείου και διασκέδασης ο Χοσέπ Άντον Ασεμπίγιο υποστηρίζει ότι «είναι
σημαντικό να αλλάξουμε το σύστημα των δημόσιων μεταφορών, με άλλους
ευφυέστερους τρόπους. H λύση του προαστιακού είναι μοντέλο του 19ου αιώνα.
Σήμερα μόνο το υπόγειο Μετρό είναι η ιδανικότερη λύση, καθώς και το “ελαφρύ
τραμ”. Δηλαδή ένα μέσο επίγειο, με λίγα βαγόνια, αυτόματο, που στις ώρες
αιχμής και τα Σαββατοκύριακα θα έχει τη δυνατότητα να προσθέσει μερικά ακόμα,
σχεδιασμένο να εξυπηρετεί έξι ώς επτά χιλιάδες ανθρώπους την ώρα και να μπορεί
να κυκλοφορεί ανάμεσα σε δρόμους με κτίρια».

LINKS: Πληροφορίες για τη νέα πόλη υπάρχουν στους δικτυακούς τόπους του
ΙΣΤΑΜΕ www.istame.gr και www.nea-poli.gr.