ΦEPNANTΟ MΠΟTEPΟ «H τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο»

«Το χιούμορ υπάρχει στη δουλειά μου, αλλά δεν αποτελεί ούτε το κίνητρο ούτε τον σκοπό. Μερικές φορές λειτουργεί ως κλειδί για να ανοίξει η πόρτα του έργου στον θεατή», λέει ο Φερνάντο Μποτέρο με αφορμή τη διπλή εικαστική του παρουσία στην Αθήνα (εδώ η προετοιμασία της αναδρομικής έκθεσης ζωγραφικής που ανοίγει απόψε στην Εθνική Πινακοθήκη)

«H αλήθεια στην τέχνη έχει να κάνει με το πόσο αυθεντικός και ειλικρινής είσαι
με τον εαυτό σου, διότι κατά τα άλλα είναι ένα ψέμα. H τέχνη είναι ένα όνειρο.
Ο κόσμος που παρουσιάζει δεν υπάρχει», λέει στα «NEA» ο Φερνάντο Μποτέρο που
φέρνει στην Αθήνα τις εύσωμες φιγούρες του τόσο σε 150 καμβάδες όσο και σε 29
χάλκινα γλυπτά στην Εθνική Πινακοθήκη και το Μέγαρο Μουσικής, αντιστοίχως. Ο
πλέον καταξιωμένος Λατινοαμερικανός ζωγράφος και γλύπτης καταθέτει την δική
του άποψη για τις πολύχρωμες μορφές που ξεχειλίζουν στα περίπου 2.500 έργα που
έχει φιλοτεχνήσει στα πενήντα και πλέον χρόνια της καριέρας του. «Δεν τις
βλέπω εύσωμες, διότι με τον ίδιο τρόπο αποδίδω τις νεκρές φύσεις, τα ζώα…
Θεωρώ πως εξάρω τον όγκο, ως μια υπερβολή, διότι όλοι οι καλλιτέχνες
υπερβάλλουν. Δεν αποτελεί σχόλιο για τους αδύνατους ή τους εύσωμους
ανθρώπους», εξηγεί.

Γιατί τόση εμμονή με τον όγκο; «Διότι πιστεύω ακράδαντα πως είναι ένα πολύ
σημαντικό στοιχείο στην Ιστορία της Τέχνης, που εξαφανίστηκε. Στον 20ό αιώνα η
τέχνη άρχισε να γίνεται όλο και πιο επίπεδη. Αντιθέτως εγώ ένιωθα τον όγκο να
με προσελκύει και τον υιοθέτησα», λέει ο 74χρονος καλλιτέχνης. Μέχρι που έγινε
σήμα κατατεθέν της δουλειάς του και χάρισε στα περισσότερα από 2.500 έργα του
αναγνωρισιμότητα με την πρώτη ματιά. «Είμαι χαρούμενος γι’ αυτό», σχολιάζει.
«Δεν είναι κακό η δουλειά ενός καλλιτέχνη να είναι δημοφιλής. Δεν είναι
εκπόρνευση. Σημαίνει ότι επικοινωνώ με τον κόσμο. Προσεγγίζω την τέχνη ως κάτι
θετικό και καθαρό, διότι πιστεύω πως σκοπός της είναι να προσφέρει
ευχαρίστηση. Αφήνει τον κόσμο να ονειρευτεί λίγο. Δημιουργεί μια παράλληλη
πραγματικότητα με φρέσκια διάθεση που κάνει τον θεατή να θέλει να μπει στον
κόσμο του πίνακα».

Πόσο έχει στο μυαλό του τον θεατή όταν ζωγραφίζει στο ατελιέ του; «Πάντα
υπάρχει μια αφορμή για να κάνω ένα έργο, αλλά πρωτίστως το κάνω για μένα.
Προσπαθώ να ενσωματώνω στη δουλειά μου πράγματα που θαυμάζω και αγαπώ. Κάθε
έργο είναι ένα είδος ανακάλυψης που περιλαμβάνει τη σύνθεση και το χρώμα, η
οποία με οδηγεί στο τέλος σε μια έκπληξη. Αν προσφέρει ευχαρίστηση σε
περισσότερους ανθρώπους αυτό μου δίνει μεγάλη ικανοποίηση».

«H διαφορά ανάμεσα σε έναν καλό και έναν κακό καλλιτέχνη είναι τα πράγματα
που του αρέσουν», λέει ο Φερνάντο Μποτέρο. «Ταλέντο είναι πάνω από όλα να
ξεχωρίζεις και να σου αρέσουν τα σπουδαία, αλλά δεν είναι κάτι εύκολο, αν δεν
έχεις φυσική κλίση προς την κατεύθυνση αυτή». Και θεωρεί τον εαυτό του τυχερό
που η δουλειά του είχε ανταπόκριση από το κοινό, με το οποίο δεν πήρε ποτέ
διαζύγιο, όπως λέει. Όσο για τα χρήματα που κερδίζει; «Δεν είναι κακό να
βγάζει κάποιος λεφτά από την τέχνη, πάντα συνέβαινε αυτό. Σήμερα ίσως οι
καλλιτέχνες να είναι και πιο αγνοί από ό,τι παλαιότερα, διότι σήμερα
ζωγραφίζουν και πουλάνε ανάλογα με την ανταπόκριση του έργου τους, ενώ στην
Αναγέννηση για παράδειγμα ζωγράφιζαν σχεδόν αποκλειστικά κατόπιν παραγγελίας».

Δεν φοβηθήκατε την επανάληψη;

«Όχι. Ο κάθε ζωγράφος έχει τα πιστεύω του και τις εμμονές του. Δεν είναι
σχεδιαστής μόδας να αλλάζει σε κάθε σεζόν στυλ. Σφραγίζει την καλλιτεχνική του
ζωή, καθορίζει το στυλ του, διότι κάθε μεγάλος ζωγράφος χαρακτηρίζεται από
έναν και μοναδικό τρόπο γραφής και κάνει τη δουλειά του αναγνωρίσιμη. Όλα
έρχονται με φυσικό τρόπο και πολύ σκληρή δουλειά. Όταν έχεις μέσα σου την
κλίση να κάνεις κάτι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι έκφρασης, πολλές
κατευθύνσεις. Δοκιμάζεις, βρίσκεις αυτόν που σε συναρπάζει περισσότερο και
διαμορφώνεις την καλλιτεχνική σου προσωπικότητα».

Στα έργα του Κολομβιανού καλλιτέχνη όμως δεν συναντά κάποιος μόνον ευτραφείς,
πολύχρωμες και χιουμοριστικές κάποιες φορές γυναίκες και άνδρες, ταυρομάχους
και μπαλαρίνες ή τεράστια λουλούδια. Και η πολιτική έχει τον ρόλο της, καθώς
από τον χρωστήρα του δεν πέρασαν αδιάφορες ούτε η βία στην πατρίδα του, αλλά
ούτε και τα πρόσφατα βασανιστήρια που υπέστησαν οι Ιρακινοί στα κολαστήρια του
Αμπού Γράιμπ. «Ήταν σοκ για όλη την ανθρωπότητα. Θύμωσα πολύ και έφτιαξα αυτή
τη σειρά έργων ως καθαρό πολιτικό σχόλιο για την καταπάτηση της ελευθερίας και
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. H τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Μπορεί
όμως να φτιάξει ένα έργο που να σχολιάζει και να υπενθυμίζει για πάντα τα
γεγονότα. Τον βομβαρδισμό της Γκερνίκα για παράδειγμα τον θυμόμαστε από το
έργο του Πικάσο. H τέχνη έχει αυτή την δύναμη».

INFO

Η αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του Φερνάντο Μποτέρο εγκαινιάζεται απόψε στις
20.00 στην Εθνική Πινακοθήκη (Λ. Βασιλέως Κωνσταντίνου 50). Αύριο στις 19.30
εγκαίνια στο φουαγιέ του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1)