Ο Aνδρέας της Iστορίας

Μετά τη βιογραφία του Ελευθέριου Βενιζέλου, «TA NEA» εντάσσουν στην
Ιστορική Βιβλιοθήκη τους ένα νέο έργο για μια μεγάλη πολιτική προσωπικότητα
του 20ού αιώνα.

Στα 15 του ο Ανδρέας έβγαζε σχολικό περιοδικό με σχεδόν επαναστατικό
περιεχόμενο. Στα 17 του ανήκε στον κύκλο του περιοδικού «Προλετάριος». Και όχι
στη Δημοκρατική Νεολαία του πατέρα του, παρ’ ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν
από τους πλέον δραστηριοποιημένους κατά της δικτατορίας του Μεταξά. Αυτό τον
έντονα προσωπικό δρόμο που χάραξε ο Ανδρέας Παπανδρέου, από τα παιδικά του
χρόνια μέχρι τον θάνατό του, δρόμο που σφράγισε την πολιτική ζωή της χώρας, θα
έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν με λεπτομέρειες οι αναγνώστες των
«ΝΕΩΝ», καθώς από τη Δευτέρα «TA NEA» θα προσφέρουν καθημερινά σε τεύχη,
δωρεάν, ένα δίτομο πρωτότυπο επιστημονικό έργο εξακοσίων σελίδων, με τίτλο «Ο
Ανδρέας Παπανδρέου και η εποχή του». Με άρθρα πανεπιστημιακών, κατά βάση,
καθηγητών (από τον χώρο της Ιστορίας, της Πολιτικής Επιστήμης και της
Κοινωνιολογίας), με μελετήματα και περίπου εξήντα μαρτυρίες. Μαρτυρίες
προσώπων που γνώρισαν τον Ανδρέα Παπανδρέου στην Ελλάδα και στην Αμερική.

Ο επιμελητής του έργου, ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος
διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, είπε κατά την προχθεσινή
παρουσίαση της νέας σημαντικής προσφοράς της Ιστορικής Βιβλιοθήκης των «ΝΕΩΝ»
ότι η προσπάθεια να βιογραφηθεί ένας πολιτικός του διαμετρήματος του Ανδρέα
Παπανδρέου είναι δύσκολη. Αλλά όχι γιατί δεν υπάρχει ακόμη μεγάλη χρονική
απόσταση από τα γεγονότα. Αν και είναι πλατιά διαδεδομένη η αντίληψη ότι η
μεγαλύτερη απόσταση εξασφαλίζει και μεγαλύτερη αμεροληψία, η προσεκτική
παρατήρηση του έργου της ιστορίας και των ιστορικών δεν την επιβεβαιώνει. Τα
μεγάλα ιστορικά ζητήματα και οι πράξεις των προσώπων που σημάδεψαν με τις
αποφάσεις τους τις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας, διχάζουν τους στοχαστικούς
μελετητές του παρελθόντος, συγγραφείς ή αναγνώστες, και γενικά τις κοινωνίες
του σήμερα, με τον ίδιο τρόπο που τους διχάζουν και οι σημερινές επιλογές,
ιδεολογικές, κοινωνικές, πολιτικές, που κάθε υπεύθυνος άνθρωπος καλείται να
κάνει».

Τι περιλαμβάνει το έργο για τον A. Παπανδρέου και την εποχή του

Στον πρώτο τόμο δίνεται έμφαση στα νεανικά χρόνια του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά
και στα χρόνια της Αμερικής και της δικτατορίας. Για την περίοδο 1919-1940
γράφει η ιστορικός, συνεργάτιδα του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου, Δέσποινα
Χριστοδούλου. Για τα χρόνια της Αμερικής (1940-1961) γράφουν ο πολιτικός
επιστήμονας Σπύρος Δραΐνας και ο οικονομολόγος Νίκος Παπανδρέου.
Για την πρώτη απόπειρα επιστροφής (1961-1963) ο Σπύρος Δραΐνας. Για το
πολιτικό βάπτισμα (1961-1967) η ιστορικός Κατερίνα Βαρελά, συνεργάτιδα
του Ιδρύματος Γεωργίου Παπανδρέου, και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ηλίας Νικολακόπουλος. Τη σκυτάλη παίρνουν κατόπιν οι καθηγητές του
Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχάλης Σπουρδαλάκης, Χρήστος Λυριντζής, Δημήτρης
Σωτηρόπουλος, Σουζάννα Βέρνυ, η πολιτική επιστήμων Μυρσίνη Ζορμπά,
ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Γιάννης Καλογήρου, οι καθηγητές του
Παντείου Πανεπιστημίου Σταύρος Ιωαννίδης και Σαράντης Λώλος,
καθώς και ο Βασίλης Βαμβακάς, διδάσκων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

* Τις συνεντεύξεις στην Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει ο δημοσιογράφος των «ΝΕΩΝ»
Γιάννης E. Διακογιάννης. Τις συνεντεύξεις στις ΗΠΑ πραγματοποίησε ο
πολιτικός επιστήμονας Σπύρος Δραΐνας.

ΑΛΕΞΗΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

«Κάτι επάνω του προμηνούσε ότι θα συνταράξει τον κόσμο»

Ο Ανδρέας ως μαθητής του Κολλεγίου. «Ήταν ένα συμπαθέστατο παιδί, παχύ, με κοντά παντελόνια και παχιά μπούτια», όπως τον θυμάται ο Αλέξης Σολομός

Στα δεκατέσσερά του, μαθητής του Κολλεγίου Αθηνών πια, ο Ανδρέας Παπανδρέου
είχε γράψει ένα μικρό άρθρο στο περιοδικό του σχολείου: «Χτες περπατούσα σε
κάποιο δρόμο στο Ψυχικό. Είχε νυχτώσει. Μόνο οι ακτίνες από ένα λαμπερό
φεγγάρι έσπαγαν το σκοτάδι. Πέρα μακριά, διέκρινα τη γραμμή του βουνού, που
στεκόταν βουβό και ακίνητο – εδώ κι εκεί υπήρχαν δένδρα που έμοιαζαν με
φαντάσματα. Σκέφτηκα τότε: Ποιος δημιούργησε αυτόν τον κόσμο και τον έφτιαξε
τόσο όμορφο; Καθώς σκεφτόμουνα, το μυαλό μου πέταξε στον ουρανό».

Ο Αλέξης Σολομός, συμμαθητής του Ανδρέα Παπανδρέου στο Κολλέγιο, θυμάται
(απόσπασμα από το πρώτο τεύχος που θα διανεμηθεί στους αναγνώστες μεθαύριο):
«Ήταν ένα συμπαθέστατο παιδί, παχύ, με κοντά παντελόνια και παχιά μπούτια.
Όταν, όμως, έφθασε στις τελευταίες τάξεις του Γυμνασίου, οι καθηγητές έλεγαν
ότι πρόκειται περί μεγαλοφυΐας. Κάτι επάνω του προμηνούσε ότι θα συνταράξει
τον κόσμο. Κι εδώ που λέμε, εν μέρει τον συντάραξε».

H ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΔΗΣ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΟΛΩΝΟΥ ΠΑΠΠΟΥ ΤΟΥ

Ο Μινέικο «έριξε» το Μπιζάνι

O Ζίγμουντ Μινέικο για τη συμβολή του στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων παρασημοφορήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος

ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ έχει, στο πρώτο τεύχος, η σκιαγράφηση της
περιπετειώδους ζωής του Ζίγμουντ Μινέικο, του Πολωνού παππού του Ανδρέα από
την πλευρά της Σοφίας. Γράφει η Δέσποινα Χριστοδούλου: «Πατέρας της Σοφίας
ήταν ο Μινέικο, Πολωνός μηχανικός, και μητέρα της η Περσεφόνη Μανάρη, κόρη του
Σπυρίδωνα Μανάρη, μαθηματικού και γυμνασιάρχη της Ζωσιμαίας Σχολής.

Ο Ζίγμουντ βρέθηκε στα Γιάννινα όταν η Ήπειρος ήταν ακόμη οθωμανική επαρχία. Ο
έρωτάς του για την κόρη του Γιαννιώτη γυμνασιάρχη, την Περσεφόνη, έγινε αιτία
να δηλώσει πίστη στην ελληνική υπόθεση. (…) Το 1863 σημειώνεται εξέγερση
στην Πολωνία κατά της ρωσικής κυριαρχίας και ο Ζίγμουντ λαμβάνει μέρος,
επικεφαλής ένοπλου σώματος. H εξέγερση καταστέλλεται και ο Μινέικο
συλλαμβάνεται από τη ρωσική αστυνομία και στέλνεται για καταναγκαστικά έργα
στα ορυχεία της Σιβηρίας. Μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-78, ο
Σουλτάνος προσέλαβε Ευρωπαίους μηχανικούς και ο Ζίγμουντ βρέθηκε να εργάζεται
για το Οθωμανικό Κράτος, κατασκευάζοντας γέφυρες, δρόμους και σιδηροτροχιές σε
Βουλγαρία, Θεσσαλία και Ήπειρο. Ο Αβδούλ Χαμίτ τού ανέθεσε τα σχέδια για την
οχύρωση του Μπιζανίου.

Στον Βαλκανικό Πόλεμο του 1912-1913, το Μπιζάνι ήταν κομβικής σημασίας για την
κατάληψη των Ιωαννίνων, αλλά οι Έλληνες δεν μπορούσαν να διασπάσουν την
τουρκική άμυνα. Το 1913, ο Μινέικο, 72 χρόνων πλέον, ξεκίνησε από την Αθήνα
για το μέτωπο με το παλαιό σχέδιο στα χέρια. Κατάφερε τελικά να το παρουσιάσει
στον διάδοχο Κωνσταντίνο, με αποτέλεσμα την άμεση πτώση του Μπιζανίου.