Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Διαβάζω αυτές τις ημέρες ένα βιογραφικό βιβλίο* για τον Αναστάσιο, τον
Αρχιεπίσκοπο Τιράνων και Πάσης Αλβανίας. Προσωπικά έχω ελάχιστη σχέση με τα
θεία, αλλά παρακολουθώ με πολλή προσοχή το έργο του στην Αλβανία. H αλήθεια
είναι πως ζούμε σε μια εποχή που πολλοί την έχουν ορίσει ως «της επιστροφής
του Θεού». Στις περισσότερες περιπτώσεις, πρόκειται για την επιστροφή ενός
εκδικητικού και πολιτικοποιημένου Θεού. Υπό το πρόσχημα της «θεϊκής
αποστολής», γίνονται πόλεμοι και βομβαρδίζονται παιδάκια. Στο όνομα του Θεού
τινάζονται στον αέρα άνθρωποι, σκορπίζοντας μπόλικο θάνατο με την πίστη πως θα
έχουν την εύνοια του Θεού στον Παράδεισο. Στο όνομα του Θεού γίνονται
ανατριχιαστικά κηρύγματα μισαλλοδοξίας ενάντια στους μετανάστες. Στο όνομα του
Θεού κινδυνεύουμε να ζούμε σε έναν κόσμο χωρισμένο σε «άξονα του Καλού» και
«άξονα του Κακού». Και όταν ο ανθρώπινος κόσμος γίνεται ασπρόμαυρος, η
επιφάνεια της Γης κοκκινίζει από το ανθρώπινο αίμα.

Γι’ αυτό, την εποχή του εμπόλεμου και εθνικιστικού Θεού, οι θρησκευτικές
προσωπικότητες όπως ο Αναστάσιος, με τη βαθιά γνώση και προπαντός τη δράση
τους, αποτελούν στήριγμα για όσους αντιστέκονται στη χρήση του Θεού σαν λάδι
για τη φωτιά της μισαλλοδοξίας. Γι’ αυτό θεωρώ ιδιαίτερη τύχη και τιμή για την
Αλβανία την ύπαρξη αυτής της προσωπικότητας ως επικεφαλής της Ορθόδοξης
Αυτοκέφαλης Αλβανικής Εκκλησίας.

Προσωπικά, εκτός από αυτό, διαβλέπω και μία άλλη διάσταση στην οποία
είμαι και ο ίδιος αφοσιωμένος με πάθος. Εννοώ τη συνύπαρξη Ελλήνων και
Αλβανών. Μετά το 1990 συντελέστηκαν κοσμογονικές αλλαγές στις σχέσεις τους.
Έστω και με χαοτικό τρόπο, οι δύο λαοί αναμείχθηκαν. Ποτέ στη νεώτερη Ιστορία
τους δεν ήταν τόσο κοντά. Αυτή η διαδικασία είναι ανεπίστρεπτη πλέον.
Προσωπικά θεωρώ τον εαυτό μου πολιτισμικό υβρίδιο, γιατί είμαι Αλβανός και
Έλληνας ταυτόχρονα και αυτές οι δύο ταυτότητες συνυπάρχουν μέσα μου
δημιουργικά. Πιστεύω πως τέτοια πολιτισμικά υβρίδια θα προκύπτουν όλο και πιο
συχνά στο μέλλον. H εγγύτητα όμως δεν γεννά αυτόματα τη συνεννόηση. H
ανισότητα της οικονομικής κατάστασης, η παραδοσιακή βαλκανική καχυποψία, τα
εθνικιστικά στερεότυπα του παρελθόντος που ανανεώνονται από αυτούς που δεν
μπορούν να υπάρχουν χωρίς τις θεωρίες συνωμοσίας και μισαλλοδοξίας, ενίοτε
δηλητηριάζουν τις σχέσεις ανάμεσα στους Έλληνες και τους Αλβανούς.

Ο ίδιος ο Αναστάσιος, όταν πρωτοπήγε στην Αλβανία, αντιμετώπισε φοβερή
καχυποψία και κακόβουλη εθνικιστική προπαγάνδα από διάφορους μισαλλόδοξους
κύκλους. Και αυτό επειδή τον θεωρούσαν Έλληνα, άρα ξένο: άραγε, μέχρι πότε θα
θεωρείται «ξένος» ένας άνθρωπος που προσέφερε και προσφέρει τόσα πολλά στην
Αλβανία; Με την επιμονή του όμως, τη σοφία του (σήμερα μιλάει με θαυμαστό
τρόπο τα αλβανικά) και την καθημερινή του δράση, ο Αναστάσιος κέρδισε τα μυαλά
και τις καρδιές των απλών ανθρώπων στην Αλβανία: είτε χριστιανών είτε
μουσουλμάνων είτε άθρησκων. Ακόμα και οι εχθροί του είναι υποχρεωμένοι να
λάβουν υπ’ όψιν τον μεγάλο σεβασμό που χαίρει μεταξύ των Αλβανών διανοουμένων
και των απλών Αλβανών πολιτών.

Από αυτή την άποψη, ο Αναστάσιος αποτελεί πολύτιμο σημείο αναφοράς για
όλους εμάς που προσπαθούμε για τη συνύπαρξη Ελλήνων και Αλβανών. Αποτελεί
πολύτιμο σημείο αναφοράς για το πώς μπορεί η συνύπαρξη να επικρατήσει της
παραδοσιακής καχυποψίας, η σοφία να νικήσει την εθνικιστική προπαγάνδα, οι
συγκεκριμένες καθημερινές πράξεις αγάπης να κερδίσουν τις καρδιές των
ανθρώπων. Γι’ αυτό τον λόγο, αν και είμαι άθρησκος, ο Αναστάσιος είναι για
μένα πραγματικός δάσκαλος. Μακάρι ο Θεός να μας «χαρίσει» και άλλους
Αναστάσιους, είτε στην Αλβανία είτε στην Ελλάδα. Αμήν και Ινσαλλάχ.

* Αθανάσιος Δεληκωστόπουλος, Αναστάσιος, Αρχιεπίσκοπος
Τιράνων και Πάσης Αλβανίας, Εκδ. Επτάλοφος

LINK: www.gkapllani.com