Pέγκετον και να… καίει

Ποια η διαφορά – ρώτησαν τον Ντάντι Γιανκί – του ρέγκετον από το χιπ χοπ. Απάντησε χωρίς να το σκεφτεί, «εμείς είμαστε θερμοί άνθρωποι.» Διαφορά θερμοκρασίας δηλαδή

Ο Ντάντι Γιανκί τίναξε ελαφρά το κεφάλι δεξιά αριστερά σαν να ακολουθούσε τον
ρυθμό – μόνο που η μουσική δεν είχε αρχίσει ακόμα. Οι χοντρές αλυσίδες στον
λαιμό ακολούθησαν την ταλάντωση και αυτή, με τη σειρά της, μια παρατεταμένη
κραυγή ενθουσιασμού από το πλήθος που είχε μπει στο νόημα. Ήταν ώρα για το
Gazolina. Το κύριο καύσιμο στις δημόσιες σχέσεις του ρέγκετον – μέχρι που
πήραν όλα φωτιά.

«Barrio Fino Ditecto» Daddy Yankee

Η φωνή του Γιανκί σκαρφάλωσε… «Yo soy de barrio – Pero de un barrio fino».
Ούτως ειπείν και σε ελεύθερη μετάφραση, έρχομαι από τους δρόμους και τις
φτωχογειτονιές και πολύ το περηφανεύομαι. Αυτός είναι ο ρυθμός. Ρέγκετον – με
το «ρ» τραβηγμένο σαν να σέρνει πίσω του βαριά νταλίκα. Κοκτέιλ από ρέγκε με
χιπ χοπ, σάλσα, μερένγκε και άλλα έντονα λάτιν στοιχεία, άρωμα Καραϊβικής και
επιτυχίας. Μην το πείτε λάτιν χιπ χοπ, δεν είναι· είναι πιο πολλά. Και σαν όλα
αυτά μαζί ταξίδεψε από το Πουέρτο Ρίκο, τη Νέα Υόρκη, τα Παρίσια και τα
Λονδίνα έως τις νύχτες στου Ψυρή και τη Γλυφάδα.

Κάτι ανάμεσα σε «king of Reggeaton» και «λάτιν 50 Cent», ο Daddy Yankee με το
Barrio Fino είχε ζήτηση σαν να υποσχόταν τρελές αυξήσεις στους μισθούς και
ανέβηκε με τη μία στα ύψη των καταλόγων που μετράνε επιτυχίες και με κίνηση
ματ επέστρεψε για δεύτερη φορά στην κορυφή σαν να κρατούσε τον λόγο του.

Πίσω από τη «μουσική έκρηξη» και τον ρυθμό – που έπιανε παντού σαν ανοιξιάτικη
αλλεργία – υπάρχει το πολιτικοοικονομικό σκηνικό που απομάκρυνε τους νέους με
τις λάτιν παραδόσεις και τα αμερικανικά διαβατήρια όλο και πιο πολύ από τα
όνειρά τους. Στο μεταξύ το χιπ χοπ είχε γίνει ένα είδος διεθνούς κώδικα
επικοινωνίας, «εγκατεστημένο» πότε στις βίλες και πότε στο γκέτο – ιδανική
σύγχυση για να γεννηθεί ακόμη μία καινούργια γλώσσα.

«Ήμασταν στο περιθώριο και μας κοιτούσαν αφ’ υψηλού» λέει ο Γιανκί, γέννημα
θρέμμα Σαν Χουάν – Πουέρτο Ρίκο (το όνομά του Daddy Yankee είναι το
αντίστοιχο, στην πορτορικανική αργκό, του Big Daddy). Αναφέρεται στο ρέγκετον
σαν «η επανάσταση», γιατί όπως και να το κάνεις η λάτιν μουσική – μπολιασμένη
με αυτούς τους ρυθμούς και το υπνωτικό μπιτ που τρέχει σταθερά μαζί, διαδόθηκε
γρήγορα – ένωσε πολλούς και κρίθηκε ανησυχητικά υπολογίσιμη δύναμη ακόμη και
από τους κυρίους με τα κοστούμια (σε εφαρμογή το σχέδιο «ό,τι δεν μπορείς να
ελέγξεις, πούλησέ το στον κόσμο).

«Σκέψου τώρα – λέει το παλικάρι – να έρχεται κάποιος από τις φτωχογειτονιές
και την επόμενη μέρα με εκατομμύρια δίσκους να φτάνει η φωνή του παντού και
αυτό λέει από μόνο του πολλά». Στο μεταξύ ο Daddy Yankee έχει εξελιχθεί σε
έναν από τους βασικούς παίκτες στην πιάτσα. Έχει την εταιρεία του, El Cartel
(αμ πώς!), προωθεί νέα αστέρια του ρέγκετον (δες Τόμι Βιέρα), πρωταγωνιστεί
στην ταινία «Straight from the Barrio» (τι μου θυμίζει αυτό…), ενώ προσφάτως
έλαβε επίσημα και πρόσκληση από τον Πι Ντίντι, ράπερ και ντιζάινερ, για να
είναι το κεντρικό πρόσωπο στην προώθηση της νέας κολεξιόν.

«Da Hitman presents Reggaeton Latino» Don Omar

Ο Τένγκο Καλντερόν στρώνει το χαλί ώστε να περάσουν απέναντι λάτιν καλλιτέχνες
για μια ευχάριστη διαμονή στους ξενώνες του ρέγκετον (το άλμπουμ του Enemy de
Los Guasibiri), οι NORE (με το Oye Mi Canto) απάντησαν στο «τι θέλει ο κόσμος
να ακούσει», το δίδυμο των Lunytunes, oι Neptunes του ρέγκετον όπως τους λένε,
σε ανεξάντλητες παραγωγές τους, η Ivy Queen, η κυρία του ρέγκετον
αποδεικνύεται αληθινή ντίβα με σεξαπίλ για να δανείσει (που λέει ο λόγος) και
στην Μπιγιονσέ και ο Don Omar είχε – καιρό τώρα – ξεχάσει να βγει από τις
λίστες με τα σουξέ. Πορτορικανός και αυτός και με άκρες στις σωστά σημεία της
υπόθεσης, σηκώνει αυλαία και δείχνει τι εννοεί όταν λέει reggaeton latino την
ώρα που οι πίστες χορεύουν σαν ελατήρια.

«Pal Mundo» Wisin & Yandel

Φανταστείτε τώρα την Καραϊβική σαν ένα μεγάλο εξωτικό στούντιο όπου
ανακατεύονται ασταμάτητα σάλσα και μερένγκε και ρέγκε στον αέρα και όταν αυτά
συναντήσουν κάπου το βασικό τέμπο του χιπ χοπ προκύπτει ρέγκετον, αφού
προηγουμένως πέσει και ο πιπεράτος στίχος ανάλογα με τα χούγια του ραπ της
εποχής. H ρέγκε (λέει η ιστορία) έφτανε μαζί με τους Τζαμαϊκανούς εργάτες στον
Παναμά αρχές του 20ού αιώνα – τη δεκαετία του ’70 μετά η παραγωγή ρέγκε
μουσικής άνθησε κανονικά σε εκείνα τα μέρη. Κάπου μια εικοσαετία μετά, η ρέγκε
ανακατεύτηκε με άλλα είδη και το ρέγκετον εκδηλώθηκε σαν δυνατό τοπικό
φαινόμενο, ενώ την ίδια εποχή η τζαμαϊκανική ρέγκε βρήκε γόνιμο έδαφος και στο
Πουέρτο Ρίκο με τα λάτιν σε πλήρη αρμονία – τα υπόλοιπα είναι ιστορία.
Οπωσδήποτε και μουσική. Ο Wisin και ο Yandel πάντως μαγειρεύουν τη δική τους
συνταγή, με βάση τα παραδοσιακά συστατικά, αλλά καλά ζυμωμένα με τα δυνατά
μπιτ της μόδας – στα οποία έχουν πρόσβαση και την άδεια να δοκιμάζουν. Οι
εντιμότατοι φίλοι τους Grupo Aventura και Hector «el bambino» για να
καταλάβετε, έσπευσαν έμπρακτα να επικυρώσουν το «Pal Mundo» σαν ένα αυθεντικό
και σωστό κομμάτι από τότε κιόλας που τα πράγματα άλλαξαν και δεν υπάρχει μόνο
ποπ ούτε μόνο Ενρίκε Ιγκλέσιας.