Θάλασσα, όπως Σύμπαν

«H τέχνη δεν καθορίζεται από το υλικό. Εκείνο που μετρά είναι το τι θέλει να πει ο καλλιτέχνης» λέει η Λίζη Καλλιγά, η οποία δεν εγκατέλειψε ποτέ την πρώτη της αγάπη – τη ζωγραφική – για χάρη της φωτογραφίας

Με την πρώτη ματιά μοιάζουν πλάνα «κλεμμένα» από το σύμπαν. Μια πιο προσεκτική
αφήνει τις ρυτίδες της θάλασσας να διαγραφούν και τη φωτεινή κουκίδα στο
κέντρο να αποκαλύψει την ταυτότητά της: ένας κολυμβητής. Είναι οι φωτογραφίες
της Λίζης Καλλιγά, που χάρισαν στην Ελληνίδα καλλιτέχνιδα τον Χρυσό Φάρο, την
ανώτατη διάκριση, στην πρόσφατη 23η Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας. Οι τέσσερις
ασπρόμαυροι «Κολυμβητές» της (1997-2003) μαζί με το βίντεο «Πρωινό φως» (2006)
– το οποίο φιλοξενήθηκε στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού της Αλεξάνδρειας –
παρουσιάζονται και στο ελληνικό κοινό, καθώς για πρώτη φορά οι εθνικές
συμμετοχές μας σε μεγάλες εικαστικές διοργανώσεις εκτίθενται στο νέο κτίριο
του Μουσείου Μπενάκη.

Τι ακριβώς όμως είναι οι «Κολυμβητές»; «Είναι μια στιγμή πολύ διαφορετική από
εκείνη που θεωρούμε φωτογραφία ενός ανθρώπου, η στιγμή που η φιγούρα έχει
βουτήξει στη θάλασσα και έχουν μείνει μόνο τα ίχνη της. Δεν είναι ενσταντανέ,
αλλά εικόνες του σύμπαντος, που αποδίδουν μια άλλη χρονικότητα. Είναι
διαχρονικές».

Πώς γεννήθηκαν οι «Κολυμβητές»;

«Μου αρέσει να παρατηρώ τα πράγματα. Μια μέρα μού τράβηξε την προσοχή το πώς
αντανακλάται το φως στη θάλασσα και πώς μπορεί να μεταλλάξει το τοπίο.
Ορισμένες φορές μάλιστα το φως είναι τόσο έντονο, ώστε το νερό μετατρέπεται σε
μαύρη μάζα. Ήταν μια εικόνα – αποκάλυψη. Άρχισα να τραβώ φωτογραφίες και
προτίμησα να τυπώσω σε μεγάλα μεγέθη για να δώσω την εικόνα του σύμπαντος»
εξηγεί η Λίζη Καλλιγά για τις αναλογικές και τυπωμένες στο χέρι φωτογραφίες
της. «Μπορεί η τεχνολογία να σου προσφέρει την δυνατότητα να κάνεις ό,τι
θέλεις, αλλά δεν πιστεύω πως τα ψηφιακά μέσα μπορούν να έχουν την ίδια απόδοση
ποιότητας» δικαιολογεί την επιλογή της.

Δύο είναι οι πρωταγωνιστές στη δουλειά της. Ο άνθρωπος, τον οποίο θεωρεί «το
κέντρο του σύμπαντος, διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως μετράμε τον κόσμο με την
παρουσία μας» και το φως, που κυριαρχεί και στο βίντεό της, όπου αποτυπώνεται
η μετάλλαξη του φωτός μέσα σε ένα δωμάτιο τη στιγμή που τρυπώνει από τις
γρίλιες και στήνει ένα «κινηματογραφικό» παιχνίδι. «Το φως που κυριαρχεί στην
Ελλάδα είναι τελείως ιδιαίτερο. Με ενθουσιάζει και με εντυπωσιάζει παράλληλα»
τονίζει.

Όσο για τον Χρυσό Φάρο, η Λίζη Καλλιγά δηλώνει πως δεν τον περίμενε. «Περίμενα
κάποια διάκριση για την Ελλάδα, διότι η ελληνική συμμετοχή ήταν πολύ καλή,
αλλά όχι την ανώτατη. Είναι μια δικαίωση, αλλά δεν σημαίνει και τίποτα
ιδιαίτερο».

Κι ένα εικαστικό «Νοσοκομείο»

Το έργο «Νοσοκομείο» του Γιώργου Χατζημιχάλη

Δεν είναι μόνο η βραβευμένη δουλειά της Λίζη Καλλιγά που έχει θέση στο νέο
κτίριο του Μουσείου Μπενάκη. Καλαμένια περίπτερα, σχέδια και δαντέλες από
χαρτί συνθέτουν την εγκατάσταση – σύνοψη της δουλειάς του Νίκου Αλεξίου «Angel
rolling up the heavens», η οποία παραπέμπει σε μια «βυζαντινή τοιχογραφία» και
αποτέλεσε, μαζί με τις φωτογραφίες της Λίζης Καλλιγά, την ελληνική συμμετοχή
στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας υπό την επιμέλεια της Χριστίνας Πετρηνού. Στον
ίδιο χώρο φιλοξενείται και ένα ολόκληρο «Νοσοκομείο» – το «κτίριο»
(εγκατάσταση), η κάτοψή του (πίνακας), η θέα από τα παράθυρά του (προβολές
ασπρόμαυρων διαφανειών), αλλά και σκέψεις που περνούν από το μυαλό κάποιου που
βρίσκεται στο νοσοκομείο (βίντεο) – διά χειρός Γιώργου Χατζημιχάλη, το οποίο
αποτελεί την ελληνική συμμετοχή στην Μπιενάλε της Βενετίας υπό την επιμέλεια
της Κατερίνας Κοσκινά.

INFO

Οι ελληνικές συμμετοχές στις Μπιενάλε Αλεξάνδρειας και Βενετίας φιλοξενούνται
στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ.
210-3453.111) έως 30 Απριλίου.