H ρήξη δεν είναι αναπόφευκτη

«Επειδή εσείς, κ. Μπιλ Γκέιτς, είστε φίλος της Κίνας, είμαι εγώ φίλος της Microsoft», είπε μέσω διερμηνέως ο Κινέζος πρόεδρος Χου Τζιντάο στο αφεντικό της εταιρείας. Την Τρίτη δείπνησαν στην κατοικία του Γκέιτς και ο Χου καθησύχασε τον Αμερικανό μεγιστάνα ότι η Κίνα θα προστατέψει τα προϊόντα του από την πειρατεία.

Σήμερα η Κίνα, και όχι η Ρωσία, είναι ο κορυφαίος παγκόσμιος συνομιλητής της
Αμερικής. H άλλη υπερδύναμη του κόσμου δεν είναι πλέον μια Ακτή του
Ελεφαντοστού με πυραύλους, όπως αποκαλούσαν κάποτε την ΕΣΣΔ. H Κίνα μοιάζει
περισσότερο με Άστρο του Θανάτου, με κούκλες Μπάρμπι, ηλεκτρονικά προγράμματα
και αμερικανικά ομόλογα. Ίσως όμως η οικονομική απειλή από την Κίνα να είναι
υπερτιμημένη.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, εν όψει της επίσκεψης που πραγματοποιεί στις ΗΠΑ
ο Κινέζος πρόεδρος Χου Τζιντάο, το Πεκίνο ανακοίνωσε ρυθμό ανάπτυξης 10,1%
κατά το πρώτο τρίμηνο. H αναπόφευκτη ερώτηση όποτε εμφανίζεται το ζήτημα των
κινεζικών δεδομένων είναι «ποιος μετράει;». Δεν εμπιστεύομαι τις οικονομικές
στατιστικές ακόμη κι όταν δημοσιεύονται από αναγνωρισμένες υπηρεσίες σε χώρες
όπως η Φινλανδία. Όταν όμως προσπαθείς να μετρήσεις την παραγωγή 1,6 δισ.
ανθρώπων, φαντάζομαι πως το περιθώριο σφάλματος είναι πιο πλατύ από… τον
ποταμό Γιανγκτσέ.

Οι μετρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, έστω κι αν δεχθούμε πως οι επίσημες
μετρήσεις της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας τα 20 τελευταία χρόνια είναι
χονδρικά ακριβείς, στην πραγματικότητα η ανάπτυξή της είναι πολύ λιγότερο
εντυπωσιακή από εκείνη των προκατόχων της στη θέση του «πιο επίφοβου
αναδυόμενου παγκόσμιου ανταγωνιστή».

Βέβαια, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι, μακροπρόθεσμα, μια δυναμική χώρα
του μεγέθους της Κίνας πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα. H διαχείριση
αυτής της πρόκλησης θα είναι ο μεγαλύτερος στρατηγικός στόχος των επόμενων 50
ετών για ΗΠΑ και Ευρώπη.

H κατάσταση είναι μάλλον αφόρητη

Τα πιο πιεστικά ερωτήματα αφορούν την επί μακρόν ασυνήθιστη σύσταση του ΑΕΠ
της Κίνας. Όπως είναι πλέον γνωστό, η Κίνα αποτελεί το αντίβαρο των ΗΠΑ στην
παγκόσμια οικονομία. Όταν ο κόσμος αναφέρεται σε παγκόσμιες οικονομικές
ανισότητες, αυτή η σχέση αποτελεί το κύριο θέμα. Το πλεόνασμα τρεχουσών
συναλλαγών της Κίνας αντανακλά ακριβώς το έλλειμμα των ΗΠΑ ­ 7% του ΑΕΠ. H
κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη. Μια νέα ισορροπία στην οικονομική
σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας δεν είναι μόνον επιθυμητή, αλλά και αναπόφευκτη,
αργά ή γρήγορα. Το μόνο ερώτημα είναι πώς θα επιτευχθεί. Οι ΗΠΑ μπορούν να
αυξήσουν τις αποταμιεύσεις τους σε σχέση με τις επενδύσεις τους ή να αφήσουν
την τιμή του δολαρίου να πέσει. H Κίνα μπορεί να μειώσει τις αποταμιεύσεις της
ή να αφήσει την τιμή του γουάν να ανέβει.

Πρέπει να βγουν από τη… νιρβάνα

Ουρανοξύστες. Κινέζα καθαρίζει καθρέφτη σε δρόμο του Πεκίνου

Στις ΗΠΑ πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η κυβέρνηση του προέδρου Μπους αρχίζει να
σκέπτεται με όρους μιας πιο επιθετικής πολιτικής με στόχο τη μείωση της τιμής
του δολαρίου. Όχι πως αυτή η προσέγγιση είναι χωρίς κόστος. Πτώση της τιμής
του δολαρίου θα σήμαινε υψηλότερα αμερικανικά επιτόκια και ενδεχομένως άνοδο
του πληθωρισμού, ενώ είναι επίσης σαφές πως δεν γίνεται καμιά σοβαρή
προσπάθεια να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα, κάτι που θα βοηθούσε να
αυξηθούν οι αποταμιεύσεις.

Από την άλλη πλευρά, οι Κινέζοι πιστεύουν πως το σύστημα των σταθερών
ισοτιμιών τούς χάρισε 20 χρόνια οικονομικής επιτυχίας. Παραδειγματίζονται από
την εμπειρία της Ιαπωνίας, της οποίας το νόμισμα απέκτησε κυμαινόμενη τιμή
έναντι του δολαρίου από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και επισημαίνουν πως
αυτό βοήθησε να δημιουργηθεί στασιμότητα, να μειωθούν οι πραγματικοί μισθοί
και να επέλθει οικονομική καταστροφή. Το Πεκίνο προτιμά τη στηριζόμενη στις
εξαγωγές και το φτηνό νόμισμα ανάπτυξη που είχε τόσο καλά εξυπηρετήσει
προηγουμένως την Ιαπωνία. Αρχίζοντας από αυτή την εβδομάδα, οι δύο πλευρές
πρέπει να διαχειριστούν τη μετάβαση στην πραγματικότητα από τη νιρβάνα στην
οποία βρίσκονται. H προσαρμογή θα είναι άβολη και δυσάρεστη.

©The Times, 2006