Kαθήλωσαν τα εισιτήρια από φόβο διαρροής

Στη διαμορφωμένη με πληθωριστικούς όρους θεατρική αγορά, περισσεύουν τα θέατρα που αποδέχτηκαν την αδυναμία τους να έχουν ένα πλήρες μπαρ, δεν στέρησαν όμως τη δυνατότητα ενός ποτού στους θεατές τους. H Άννα Κοκκίνου φρόντισε να έχει στο μπαρ του θεάτρου της «Σφενδόνη» καφέ, κρασί και παξιμάδια, που προσφέρονται στους θεατές της παράστασης «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν»

Στη γενικευμένη οικονομική ύφεση, όπου οι τιμές των αγαθών ακριβαίνουν
ανεξέλεγκτα, το θέατρο προσπαθώντας να κρατήσει τους θεατές «παγώνει» το
αντίτιμο του εισιτηρίου.

Όταν με την καθιέρωση του ευρώ, πριν από τέσσερα χρόνια, τα περισσότερα θέατρα
στρογγυλοποίησαν προς τα πάνω – από δραχμές σε ευρώ – το εισιτήριο, το
αντίτιμο θεωρήθηκε ακριβό. Σήμερα όμως, καθηλωμένο στα 18 ευρώ (από 10, 12, 20
έως 25 ευρώ) είναι φθηνό, συγκριτικά δε με τα εισιτήρια των μεγάλων ευρωπαϊκών
χωρών, φθηνότερο.

Αλλά το αθηναϊκό θέατρο κινείται στα όρια της σχιζοφρένειας. Πληθωριστικό (με
κοντά 400 πρεμιέρες φέτος) και ηρωικό λειτουργεί κόντρα στο δυνατό ρεύμα της
ακρίβειας. Γιατί, παρ’ ότι την τελευταία τετραετία η ξυλεία, τα υφάσματα, οι
μπογιές, τα πλαστικά και άλλα αντικείμενα με τα οποία δημιουργείται ο σκηνικός
χώρος έχουν ακριβύνει και τα μισθώματα, οι αμοιβές, τα εργατικά μεροκάματα
έχουν αυξηθεί, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 15%, η καθήλωση του εισιτηρίου στα
επίπεδα του 2002 είναι επιλογή συνειδητή.

«Δεν ανεβάζουμε την τιμή του εισιτηρίου για να μη χάσουμε θεατές» λέει ο
Σταμάτης Φασουλής, ενώ o Θόδωρος Τερζόπουλος μιλάει για «λύση ανάγκης». Ο
Γιάννης Χουβαρδάς από τη δεκαπεντάχρονη εμπειρία του «Αμόρε» επισημαίνει το
γεγονός πως «πάντα το ταμείο είναι μείον, ακόμα κι αν υπάρχει η μέγιστη
πληρότητα αιθουσών, διότι οι παραστάσεις παίζονται για περιορισμένο χρόνο σε
χώρους περιορισμένης χωρητικότητας».

Το αισιόδοξο είναι πως ενώ παγώνει η τιμή του εισιτηρίου, το θέατρο δεν
κατεβάζει τον πήχυ της καλλιτεχνικής απαίτησης. «Οι στόχοι δεν είναι
εμπορικοί, αλλά καλλιτεχνικοί. Πάντα τα έξοδα είναι περισσότερα από τα έσοδα
στα θέατρα ρεπερτορίου. Γι’ αυτό επιχορηγούνται» είναι η θέση του Βαγγέλη
Θεοδωρόπουλου.

H άποψη του Βασίλη Παπαβασιλείου πως «χρειάζεται μια άλλη αξιολόγηση στο
καθεστώς της θεατρικής τέχνης, μια επενδυτική χροιά» ανοίγει τον διάλογο για
τους τρόπους που «το θέατρο χρειάζεται να ενεργοποιήσει και να επιστρατεύσει
όλα του τα όπλα, αφού η ανάπτυξη ενός θεάματος πάντα θα συνδέεται με τα
κονδύλια».

Όσοι βλέπουν παραστάσεις και εκτός συνόρων παραδέχονται πως, αν και
απομονωμένο, αν και ανάδελφο, το ελληνικό θέατρο είναι ψυχωμένο, είναι ζωηρό
και προοδευτικό. Ωστόσο οι κλίμακες υλικοτεχνικής υποδομής, παραγωγής και
διακίνησης έχουν τεράστιες διαφορές, τέτοιες και τόσες που σχεδόν αποκλείουν
τις συγκρίσεις. Μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού είναι οι μεγάλες
αθηναϊκές σκηνές και αυτές, συγκριτικά με τις ξένες, υστερούν σε μέγεθος,
υποδομή και δυνατότητες ανάπτυξης.

H τιμή τιμή δεν έχει

Υπάρχουν πια και πακέτα προσφορών στα θεατρικά εισιτήρια. Στο «Αμόρε» το αντίτιμο για μία παράσταση των «Δοκιμών» είναι 10 ευρώ, ενώ η γενική είσοδος και για τις τέσσερις 23 ευρώ. (H φωτογραφία από την προετοιμασία της «Περιπέτειας» του Ακύλα Καραζήση)

Από την όχθη του φτω-χού συγγενή συζητάμε για την απέναντι των άλλων θεάτρων
της Ευρώπης. Όταν 12 εκατομμύρια θεατές γέμισαν τα 53 θέατρα του Γουέστ Εντ
του Λονδίνου το 2004, όταν το κυρίαρχο κομμάτι της διασκέδασης εκεί είναι το
θέατρο – κινείσαι στην πόλη και βλέπεις παντού θεατρικές διαφημίσεις – τι να
αντιπαραθέσει η Αθήνα; Τα φθηνά εισιτήρια, τις φθηνές παραγωγές, τα μικρά
θέατρα, την απουσία επενδυτικού ενδιαφέροντος, την αδιαφορία της πολιτείας;

Μια τυπική αντιπαράθεση αριθμών φέρνει πρώτο στις τιμές των θεατρικών
εισιτηρίων το Λονδίνο, ενώ ακολουθούν το Βερολίνο και το Παρίσι.

Στη βρετανική πρωτεύουσα τα εισιτήρια των θεάτρων του κέντρου κυμαίνονται από
27 έως 100 ευρώ (20 – 75 λίρες), ανάλογα με τη θέση (πλατεία, εξώστης, ώς και
για όρθιους υπάρχει πρόβλεψη χαμηλού αντίτιμου με 10 ευρώ). Αλλά στα λεγόμενα
«fringe» – μικρές ευέλικτες εναλλακτικές σκηνές – τα εισιτήρια είναι σαφώς
φθηνότερα (10-18 λίρες).

Στο Βερολίνο των 120 θεάτρων, από τα οποία τα 50 είναι καθιερωμένα και
τα υπόλοιπα εναλλακτικά ή περιφερειακά καμπαρέ, τα εισιτήρια είναι φθηνότερα
από τα δικά μας. Εκτός από τα μεγάλα ανσάμπλ «Μπερλίνερ Ανσάμπλ», «Σίλερ»,
«Σαουμπίνε», όπου το εισιτήριο κυμαίνεται από 22 έως 45 ευρώ, τα υπόλοιπα
καθώς και τα μουσικά καμπαρέ έχουν χαμηλό εισιτήριο (25 – 5 ευρώ).

Στο Παρίσι, όπου η θεατρική ζωή δεν έχει παρόν αντάξιο του ένδοξου
παρελθόντος, το ενδιαφέρον εστιάζεται στις παραστάσεις των σπουδαίων
θεατράνθρωπων Μπρουκ, Μνουσκίν, Λεπάζ κ.ά. αλλά και στις μεγάλες παραγωγές των
«Μπουφ ντι Νορ», του «Οντεόν» (35 – 15 ευρώ), ενώ στα καφέ – θέατρα και στην
περιφέρεια οι τιμές των εισιτηρίων είναι αισθητά χαμηλότερες (20 – 7,5 ευρώ).

Στη Λιθουανία πάντως, που ακμάζει θεατρικά, η πολιτεία είναι χορηγός και
σύμμαχος. Στηρίζει τους καθιερωμένους, επιχορηγεί καινούργια σχήματα, δίνει
κίνητρα για να προβληθεί το θέατρό τους στο εξωτερικό, επενδύει στο ετήσιο
πανευρωπαϊκό Φεστιβάλ Θεάτρου του Βίλνους, ενώ το κοινό ανταποκρίνεται με
καλλιτεχνικά κριτήρια. Στα 15 θέατρα της πρωτεύουσας, το αντίτιμο εισιτηρίου
κυμαίνεται στα 15 ευρώ (περίπου 52 λίτας).

Έχει καφέ στην καφετιέρα…

Συνήθως, στα θέατρα που έχουν μεγάλη κίνηση θεατών, τα μπαρ είναι επιχειρήσεις
υπενοικιαζόμενες ή ανήκουν στην παραγωγή, που εισπράττει τον τζίρο και
πληρώνει τα προϊόντα και τον υπάλληλο του μπαρ. Αλλά υπάρχουν και θέατρα
φτωχά, τα οποία αποδέχτηκαν την αδυναμία τους να έχουν ένα πλήρες μπαρ, δεν
στέρησαν όμως από τους θεατές τους τη δυνατότητα ενός ποτού. Αντίθετα, το
κερνάνε!

Αν κάποιοι έχουν περάσει το κατώφλι μικρών θεάτρων, όπως το «Από Μηχανής» της
Πειραματικής του Εθνικού ή το «Άσκηση» θα έχουν γευτεί ζεστό καφέ από την
καφετιέρα που καίει στον πάγκο του φουαγιέ και θα έχουν ξεδιψάσει βάζοντας
νερό από τις κανάτες στα πλαστικά ποτήρια. Κόκκινο κρασί κι ένα καλαθάκι με
παξιμάδια έχει βάλει στο θέατρό της «Σφενδόνη» η Άννα Κοκκίνου, ενώ η Πέπη
Οικονομοπούλου, στον λιλιπούτειο «Καθρέφτη» της φροντίζει να προσφέρει στους
θεατές της ξηρούς καρπούς και κάποιο αναψυκτικό. Όπως και να το κάνεις, και το
πιο ταπεινό κέρασμα θα είναι πάντα μια ευγενής χειρονομία, που σου φτιάχνει τη
διάθεση.

Θυμάμαι, ένα από τα πρώτα θέατρα που πρόσφερε «άρτο και θέαμα» στους θεατές
του ήταν η «Αποθήκη». Στο τέλος της δεκαετίας του ’70, όταν η Αλίκη Γεωργούλη
μετέτρεψε με τη βοήθεια του Τσαρούχη και του Μιγάδη μια αποθήκη ξυλείας στο
Θησείο σε θέατρο, φρόντισε να συμπεριλάβει στον χώρο ένα καλογερικό τραπέζι,
πάνω στο οποίο κάθε βράδυ, σε κάθε παράσταση, υπήρχε ένα μεγάλο καλάθι γεμάτο
από φρέσκα θεσσαλονικιώτικα κουλούρια κι ένα καραφάκι ούζο.