Δρόμοι

Από το 2001…

… το Νταβός και το Πόρτο Αλέγκρε ήταν οι δίδυμες πόλεις της
παγκοσμιοποίησης. Στο ελβετικό θέρετρο του Νταβός, μία φορά τον χρόνο, μια
παγκόσμια ελίτ μάνατζερ πολιτικών και διασημοτήτων προσπαθεί να μας πείσει –
και να πεισθεί – πως η παγκοσμιοποίηση κάνει καλό. Στο υποτροπικό Πόρτο
Αλέγκρε, μια αντιελίτ κινημάτων κατά της παγκοσμιοποίησης προσπαθεί να μας
πείσει – και να πεισθεί – πως η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση δεν είναι η
αναπόδραστη μοίρα μας. Τα τελευταία χρόνια, το Πόρτο Αλέγκρε έχει χάσει κάτι
από την αρχική ορμή του. Τι απέγιναν άραγε τα αστέρια του;

Μερικά…

… από αυτά έχουν μετακομίσει στο Νταβός, διαπιστώνει ο φιλόσοφος Σλαβόι
Ζίζεκ. Τον τόνο στις ετήσιες συναντήσεις του Νταβός τον δίνουν τώρα κάποιοι
επιχειρηματίες που αυτοαποκαλούνται ειρωνικά «φιλελεύθεροι κομμουνιστές» και
που δεν δέχονται πια πως υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στο Νταβός και το Πόρτο
Αλέγκρε. Υποστηρίζουν ότι η παγκοσμιοποιημένη πίτα του καπιταλισμού φτάνει για
όλους. Και ότι δεν χρειάζεται πια το Πόρτο Αλέγκρε: το Νταβός μπορεί να γίνει
Πόρτο Νταβός. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί οι φιλελεύθεροι κομμουνιστές; Οι
συνήθεις ύποπτοι: ο Μπιλ Γκέιτς και ο Τζορτζ Σόρος, οι διευθυντές του Google,
της ΙΒΜ, της Intel και του eBay, καθώς και μερικοί «θεωρητικοί» τους, όπως ο
Τόμας Φρίντμαν. Το δόγμα των φιλελεύθερων κομμουνιστών, λέει ο Ζίζεκ στο
περιοδικό «Λόντον Ριβιού οβ Μπουκς», είναι μια νέα, μεταμοντέρνα εκδοχή του
«αόρατου χεριού» του Άνταμ Σμιθ: η αγορά και η κοινωνική ευαισθησία δεν είναι
αντίθετα μεταξύ τους, μπορούν να συνδυασθούν για το κοινό καλό. Ή, όπως το
λέει ο Φρίντμαν, δεν χρειάζεται να είναι κανείς «κακός» για να κάνει μπίζνες
στην εποχή μας: η συνεργασία με τους εργαζομένους, ο διάλογος με τους πελάτες,
ο σεβασμός στο περιβάλλον, η διαφάνεια, είναι τα κλειδιά της επιτυχίας.

Οι φιλελεύθεροι…

… κομμουνιστές λατρεύουν τον Μάη του 1968. Τι έκρηξη νεανικής ενέργειας! Τι
συντριβή της γραφειοκρατίας! Όμως, είναι βέβαιοι πως ο Μαρξ θα έλεγε σήμερα
πως όλες οι διαδηλώσεις κατά του παγκόσμιου καπιταλισμού δεν είναι τίποτα
μπροστά στην εφεύρεση του Ίντερνετ. Το πρόσωπο των φιλελεύθερων κομμουνιστών
είναι διπλό, λέει ο Ζίζεκ. Τα δυο πρόσωπα του Μπιλ Γκέιτς είναι ίδια ακριβώς
με τα δυο πρόσωπα του Τζορτζ Σόρος: από τη μια μεριά ένας ανελέητος
επιχειρηματίας που καταστρέφει ή εξαγοράζει τους ανταγωνιστές του για να γίνει
μονοπώλιο και από την άλλη ένας μεγάλος φιλάνθρωπος που λέει: «Τι τα θέλουμε
τα κομπιούτερ, όταν ο κόσμος δεν έχει να φάει;». Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και
με τον Τζορτζ Σόρος. Ο ίδιος άνθρωπος που δίνει εκατομμύρια σε εκπαιδευτικά
προγράμματα, καταστρέφει χιλιάδες ζωές με τη κερδοσκοπία του.

Το όνειρο…

… των φιλελεύθερων κομμουνιστών είναι να «εξαγάγουν» ολόκληρη την εργατική
τάξη σε έναν αόρατο τρίτο κόσμο.