Δρόμοι

Τελευταίο…

… σύμβολο μιας ελευθερίας της έκφρασης που σήμερα έχει περιοριστεί ασφυκτικά
στη Ρωσία: έτσι χαρακτηρίζει η ανταποκρίτρια της «Ελ Παΐς» Πιλάρ Μπονέτ τον
ραδιοφωνικό σταθμό Ηχώ της Μόσχας, που εξακολουθεί να δίνει βήμα στους
επικριτές του Βλαντίμιρ Πούτιν. Διευθυντής του σταθμού, που ιδρύθηκε το 1990,
είναι ο 50χρονος πρώην δάσκαλος Αλεξέι Βενεντίκτοφ (φωτό), ο οποίος κατάφερε
να διατηρήσει την ανεξαρτησία του σταθμού και μετά την εξαγορά του από το
ρωσικό μονοπώλιο Gazprom το 2001. Όταν άλλα μέσα ενημέρωσης που ελέγχονται από
τον όμιλο, όπως το κανάλι NTV, έχουν γίνει προπαγανδιστικά όργανα της
κυβέρνησης, η Ηχώ της Μόσχας τολμά να επικρίνει τον υπουργό Άμυνας Σεργκέι
Ιβανόφ, να χλευάζει τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Βλαντίμιρ Σουρκόφ και να
χαρακτηρίζει ανίκανους τους ηγέτες της Ενωμένης Ρωσίας, που είναι το
κυβερνητικό κόμμα.

H Ηχώ…

… που εκτός από τη Μόσχα μεταδίδεται και σε πολλές ακόμη πόλεις, καθώς και
στο Internet, έχει ακροαματικότητα που φτάνει τα 47 εκατομμύρια άτομα. «H
ελευθερία του Τύπου υφίσταται αλλά έχει περιοριστεί και εξακολουθεί να
περιορίζεται, ενώ έχει εξαφανιστεί και η αντιπαράθεση απόψεων γύρω από διάφορα
ζητήματα», λέει ο Βενεντίκτοφ στην Ισπανίδα ανταποκρίτρια. Ο όμιλος Gazprom,
που κατέχει το 66% των μετοχών του σταθμού, έχει προσπαθήσει πολλές φορές να
παρέμβει, όχι τόσο για να επιβάλει μια πρόσληψη ή μια απόλυση αλλά για να
μεταδίδονται περισσότερες πληροφορίες για τις δραστηριότητές του. Στη διάρκεια
της κρίσης του φυσικού αερίου με την Ουκρανία, το Κρεμλίνο ζήτησε από τον
σταθμό να μεταδίδει όλες τις απόψεις. Από τότε, σαν να έλαβαν εντολή, οι Ρώσοι
πολιτικοί παρελαύνουν καθημερινά από τα στούντιο της Ηχώς της Μόσχας.

Από τότε…

… που ανέλαβε ο Πούτιν την εξουσία, έχουν υιοθετηθεί περί τις 40 τροπολογίες
σε διάφορους νόμους και όλες περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης. Το
Κρεμλίνο προκάλεσε επίσης σχίσμα στη δημοσιογραφική κοινότητα, υποστηρίζοντας
και χρηματοδοτώντας μια οργάνωση που λέγεται Mediosoyuz και ανταγωνίζεται την
πιο ανεξάρτητη Ένωση Δημοσιογράφων. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η εξαγορά
ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης από επιχειρηματίες πιστούς στο Κρεμλίνο. Ο στόχος
είναι είτε η εξαφάνισή τους, όπως συνέβη με την εβδομαδιαία επιθεώρηση
«Όμπσαγια Γκαζέτα», που διευθυνόταν από τον Γεγκόρ Γιάκοβλεφ μέχρι τον θάνατό
του, είτε η αλλαγή γραμμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ren-TV, το
τελευταίο ανεξάρτητο κανάλι με ομοσπονδιακή εμβέλεια, που αγοράστηκε από
επιχειρήσεις του μεταλλουργικού και πετρελαϊκού τομέα.

Τα μέσα…

… ενημέρωσης βρίσκονται συχνά αντιμέτωπα και με τη δικαιοσύνη, που δεν έχει
δικαιώσει σε καμία σημαντική υπόθεση τους δημοσιογράφους. Και σαν να μην
έφταναν όλα αυτά, έχουν αυξηθεί και οι δολοφονίες δημοσιογράφων, που στις
περισσότερες περιπτώσεις παραμένουν ανεξιχνίαστες. H πολιτική του Κρεμλίνου
στον τομέα της ενημέρωσης, λέει ο Βενεντίκτοφ, συνίσταται σήμερα στη διόρθωση
της εικόνας της Ρωσίας στο εξωτερικό και στην εξασφάλιση μιας ομαλής
μεταβίβασης της εξουσίας το 2008.