H καθηγήτρια, ο τραγουδιστής κι ο μαρμαρωμένος βασιλιάς

Και όμως, είναι η βυζαντινολόγος Ελένη Αρβελέρ. Στα χρόνια της Σορβόνης, όταν έγραψε τα ιστορικά ποιήματά της που αποτελούν τον κορμό της «Απόκρυφης Ιστορίας»

Ένα διαφορετικό μάθημα Ιστορίας, γεμάτο ανατολίτικη μουσική, τραγούδια με τη
φωνή του Γιώργου Νταλάρα που προσφέρθηκε αφιλοκερδώς, ποίηση και
βιντεοσκοπημένες εικόνες της Κωνσταντινούπολης, θα κυκλοφορήσει σε ημίωρα DVD
μαζί με το νέο τεύχος του περιοδικού «Αρχαιολογία και Τέχνες». Είναι η
«Απόκρυφη Ιστορία», που σοκάρει με τις αποκαλύψεις της και προκαλεί να
σπάσουμε το εθνικό ταμπού για τον μαρμαρωμένο βασιλιά.

Στην «Απόκρυφη Ιστορία» οι ρόλοι αντιστρέφονται. Μια σύγχρονη Ελληνίδα
καλλιτέχνις, η δημιουργός του πολυθεάματος Μέμη Σπυράτου, «εξετάζει» στο
μάθημα της Ιστορίας μια διαπρεπή βυζαντινολόγο και πρύτανη του Πανεπιστημίου
της Ευρώπης, την Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ. H πρώην καθηγήτρια της Σορβόνης
απαντά με ιστορικά σχόλια, αλλά και με έξι από τα ιστορικά ποιήματά της. Τρία
από αυτά τα ερμηνεύει ο Γιώργος Νταλάρας πάνω στη μουσική του νέου συνθέτη
Νίκου Πλάτανου, ενώ η Αρετή Κετιμέ συνοδεύει την ορχήστρα και χορωδία με το
σαντούρι της.

Ο βασιλιάς της παράδοσης δεν μαρμάρωσε ξαφνικά από φόβο απέναντι στους
Τούρκους ένα πρωί του Μαΐου του έτους 1453. Μαρμάρωσε λίγο λίγο, αιώνες πριν,
ίσως γιατί είδε κι άκουσε πολλά και τρομερά που αποσιωπούνται από την επίσημη
Ιστορία. «Γράφω για τα αμφίσημα και τα διφορούμενα της Ιστορίας, γιατί αυτά
δεν μπορείς να τα γράψεις μέσα σε εγχειρίδια σχολικά», λέει η πρωταγωνίστρια
του πολυθεάματος, Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, σε κάποιο σημείο της ταινίας.

Μελοποιημένα ποιήματα της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ αποδίδει ο Γιώργος Νταλάρας στο πολυθέαμα της Μέμης Σπυράτου, που κυκλοφορεί τώρα σε DVD

H ιστορικός μάς καλεί να ξεχάσουμε όσα συνηθίσαμε για την Πόλη («Ποιος έχει
την ευθύνη για όσα θρηνεί και θρήνησε για χρόνια η Ρωμιοσύνη;») και να
κοιτάξουμε «το μυστήριο, παράδοξο και μέγα θαύμα αυτής της πόλης», που είχε
πετύχει την ειρηνική συνύπαρξη όλων των φυλών και θρησκειών. Προτείνει να
κοιτάξουμε αλλιώς την Ιστορία: «Αιώνες σκλαβιάς και εσείς και εμείς. Μάταια οι
φρουροί στους πύργους. Κανείς πια δεν απειλεί τη ρημαγμένη πόλη».

Το πολυθέαμα, που επιμελήθηκε και παρουσίασε η Μέμη Σπυράτου, η οποία
υπογράφει και τη σκηνοθεσία του DVD, παρουσιάστηκε στις 15 Νοεμβρίου 2004 για
να σημάνει τη λήξη του Αγώνα της Διεθνούς Συνάντησης Αρχαιολογικής Ταινίας του
Μεσογειακού Χώρου, που συνδιοργανώνει το περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες».
Ήταν τέτοια η απήχηση του έργου, που το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο Φανάρι
αποφάσισε να περιλάβει μια παράσταση της «Απόκρυφης Ιστορίας» με τη συμμετοχή
και Τούρκων καλλιτεχνών στον εορτασμό της Ινδίκτου, που θα γίνει στην
Κωνσταντινούπολη στις 2 Σεπτεμβρίου, ενώ αργότερα θα περιοδεύσει σε
βυζαντινούς τόπους: Χίο, Πάτμο, Κρήτη, Θεσσαλονίκη κ.ά.

H ντροπή του Βυζαντίου

Τα ποιήματα της Ελένης Αρβελέρ αποκαλύπτουν ποια ήταν η «μεγάλη ντροπή» του
Βυζαντίου. Ήταν η μάχη του Κλειδίου, το 1014, όταν «των εχθρών τα πλήθη
εφώναζαν Παναγία βοήθει». Όμως η Παναγία «έκανε την κουφή» και οι ευσεβείς
Βυζαντινοί ετύφλωσαν τις 14.000-15.000 αιχμαλώτων που συνέλαβαν σ’ αυτόν τον
μη καθαρό πόλεμο. Μη καθαρό, γιατί τα θύματα ήταν κι αυτοί χριστιανοί: όλοι οι
Βούλγαροι στρατιώτες, ως υπήκοοι του βυζαντινού κράτους και ένοχοι του
εγκλήματος καθοσιώσεως που ετιμωρείτο με τύφλωση. «Δικαιολογίες των ιστορικών»
σχολιάζει η καθηγήτρια.

INFO

H «Απόκρυφη Ιστορία» σε DVD μαζί με το περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες» από σήμερα.