Ο πιο… αδύναμος κρίκος της γρίπης των πτηνών

Παρά τις προειδοποιήσεις των ειδικών για πανδημία της γρίπης, αυτό δεν έχει
πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτό συμβαίνει γιατί
ο συγκεκριμένος ιός δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση στα κύτταρα της κατώτερης
αναπνευστικής οδού και όχι της ανώτερης, όπως ο κοινός ιός της γρίπης που
μεταδίδεται εύκολα.

Οι επιστήμονες που ανέλυσαν τα μέχρι στιγμής στοιχεία για τον ιό της γρίπης
των πτηνών πιστεύουν ότι μπορούν πλέον με λογικά επιχειρήματα να εξηγήσουν
γιατί μέχρι τώρα ο συγκεκριμένος ιός δεν έχει αρχίσει να μεταδίδεται εύκολα
από άνθρωπο σε άνθρωπο. Με τις έρευνες που έχουν πραγματοποιήσει εξηγούν
παράλληλα και πώς θα μπορούσε να μεταλλαχθεί, ώστε να προκαλέσει ανθρώπινη
πανδημία.

Το στέλεχος Η5Ν1 της γρίπης των πτηνών μολύνει κύτταρα που βρίσκονται στην
κατώτερη αναπνευστική οδό. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται σημαντικά η
μετάδοσή του από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αν ο συγκεκριμένος ιός ακολουθούσε τους
ιούς της κοινής γρίπης και έδειχνε προτίμηση στην ανώτερη αναπνευστική οδό,
τότε θα μεταδιδόταν πιο εύκολα, για παράδειγμα με τον βήχα ή το φτάρνισμα. Στα
συμπεράσματα αυτά κατέληξαν δύο διαφορετικές ομάδες ειδικών, στις Ηνωμένες
Πολιτείες και στην Ολλανδία.

Τα ευρήματα. «Ο ιός H5N1 θα πρέπει να υποστεί πολλές ακόμη μεταλλάξεις
έως ότου γίνει ένα πανδημικό στέλεχος», επισήμανε ο Γιοσιχίρο Καβαόκα, ιολόγος
στο Πανεπιστήμιο Ουισκόνσιν – Μάντισον, η μελέτη του οποίου δημοσιεύεται στην
επιστημονική επιθεώρηση «Nature». «Για να μεταδοθούν εύκολα οι ιοί, πρέπει να
επωαστούν στην άνω αναπνευστική οδό ώστε να εξαπλωθούν με το φτάρνισμα ή τον
βήχα». Ανάλογα είναι και τα ευρήματα της δεύτερης ομάδας, επικεφαλής της
οποίας είναι ο δρ. Τίις Κούικεν, από το Ιατρικό Κέντρο Έρασμους στο Ρότερνταμ
Ολλανδίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι έχουν μολυνθεί μέχρι σήμερα με τον ιό Η5Ν1 είχαν
μολυνθεί στην κατώτερη αναπνευστική οδό, κυρίως στους πνεύμονες. Από τα 184
κρούσματα που έχουν αναφερθεί, προκλήθηκαν 103 θάνατοι, σύμφωνα με τον
Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Έτσι, αν και ο συγκεκριμένος ιός είναι ιδιαίτερα
παθογόνος όταν προσβάλλει τον άνθρωπο, δεν μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε
άτομο. Από όλα τα κρούσματα που έχουν καταγραφεί, πολύ λίγα (δύο – τρία)
εντοπίζονται απευθείας στην ανθρώπινη αλυσίδα και επρόκειτο για άτομα που
φρόντιζαν συγγενείς τους (βρίσκονταν δηλαδή σε άμεση επαφή μαζί τους) οι
οποίοι είχαν κολλήσει τη νόσο από πουλερικά.

Πανδημία. Στα παραπάνω συμφωνούν πλέον όλοι οι ειδικοί. Διαφωνούν όμως
στο αν ο ιός H5N1 είναι τελικά και ο επικρατέστερος για να προκαλέσει την
επίφοβη πανδημία. Στο παρελθόν, οι πανδημίες προκλήθηκαν από ιούς τύπου H1
(ισπανική γρίπη, 1918), H2 (ασιατική γρίπη, 1957) ή τύπου H3 (γρίπη του Χονγκ
Κονγκ, 1968). Ο τύπος H5N1 της γρίπης των πτηνών περιλαμβάνεται στα εννέα
υποστελέχη της ομάδας H5 και, κατά ορισμένους ειδικούς, το μόνο που απαιτείται
να αποκτήσουν τα στελέχη αυτής της ομάδας είναι απλώς καλύτερη δυνατότητα
μετάδοσης. Αν για παράδειγμα, ο H5N1 που προσβάλλει τους υποδοχείς της κάτω
αναπνευστικής οδού άρχιζε να προσκολλάται στους υποδοχείς της άνω
αναπνευστικής οδού, αυτό θα σήμαινε και καλύτερη δυνατότητα μετάδοσης.

Το μεταλλαγμένο γονίδιο

Ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το κλειδί για να γίνει ο ιός H5N1
πανδημικός είναι να υποστεί μετάλλαξη ένα γονίδιό του, το HA, ή αλλιώς το
γονίδιο της αιμοσυγκολλητίνης, ουσίας υπεύθυνης για την προσκόλληση του ιού
στους κυτταρικούς υποδοχείς. Αυτό όμως δεν είναι βέβαιο. Σύμφωνα με μια άλλη
επιστημονική άποψη, για να προκληθεί πανδημία πρέπει να γίνουν μεταλλάξεις σε
πολλά άλλα γονίδια του H5N1.

Αναλυτικός φάκελος σχετικά με τη γρίπη των πτηνών στο http: //www.tanea.gr/h5n1

©The Times, 2006