Θα ψηφίσουν για ανεξαρτησία

Οι σημαίες με τον δικέφαλο αετό έχουν υψωθεί στο Μαυροβούνιο. Όπως
αποφάσισαν χθες ομόφωνα και οι 68 βουλευτές του Κοινοβουλίου της χώρας, στις
21 Μαΐου οι Μαυροβούνιοι θα ψηφίσουν για την ανεξαρτησία τους από την Κρατική
Ένωση Σερβίας – Μαυροβουνίου.

Ομόφωνη απόφαση. Οι βουλευτές του Μαυροβουνίου αποφάσισαν να προβούν σε δημοψήφισμα για ανεξαρτησία, προκαλώντας ανησυχία στην E.E.

Αν ψηφίσουν υπέρ της ανεξαρτησίας, θα επέλθει διακοπή των σχέσεών τους με τη
Σερβία και ένα ακόμη καινούργιο κράτος θα φυτευτεί στον χάρτη της Ευρώπης.
Στις Βρυξέλλες, οι αξιωματούχοι μετά δυσκολίας κρύβουν την φρίκη τους. Τη
στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση παλεύει με τη δυσμενή προοπτική ενός ανεξάρτητου
Κοσόβου, αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να μην έχει έναν, αλλά δύο νέους, φτωχούς
και μικρούς, υποψήφιους για ένταξη. Τις τελευταίες εβδομάδες, η E.E. σήκωσε
όσο ψηλότερα μπορούσε τον πήχυ του δημοψηφίσματος, επιμένοντας πως χρειάζεται
πλειοψηφία 55% υπέρ της ανεξαρτησίας για να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα. Αλλά
αυτό το ασυνήθιστο εφεύρημα δεν έκανε την Ποντγκόριτσα, την πρωτεύουσα της
χώρας των 600.000 κατοίκων, να οπισθοχωρήσει. Ο υπουργός Εξωτερικών του
Μαυροβουνίου Μίοντραγκ Βλάχοβιτς λέει πως είναι καιρός να στείλουν οι
Βρυξέλλες την Κρατική Ένωση στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. «Αν έχουμε
αποτέλεσμα υπέρ της ανεξαρτησίας, ένα πράγμα είναι σαφές: η Κρατική Ένωση θα
πάψει να υπάρχει. Αν έχουμε την πλειοψηφία, η Κρατική Ένωση έχει τελειώσει»,
τονίζει. «Δεν προσπαθούμε να διαλύσουμε ένα κράτος που υπήρχε επί αιώνες»,
συνεχίζει. «Ήταν μια προσωρινή ρύθμιση την οποία δεχθήκαμε ακριβώς επειδή
υπήρχε έξοδος απ’ αυτή». Ο υπουργός Εξωτερικών κατηγορεί τις Βρυξέλλες ότι
προσπαθούν να αντισταθμίσουν για τη Σερβία την πιθανή απώλεια του Κοσόβου,
καθιστώντας όσο το δυνατόν πιο δύσκολη την έξοδο του Μαυροβουνίου. «Είμαστε
όμηροι της Σερβίας», αναφωνεί. «Οι πάντες στα Βαλκάνια είναι όμηροι της
Σερβίας».

Ο βασιλιάς Νικόλαος

Πριν από τον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Βασίλειο του Μαυροβουνίου ήταν
ανεξάρτητο. H Σερβία έβαλε τέλος στην ανεξαρτησία του το 1918, αναγκάζοντας
τον βασιλιά Νικόλαο να εξοριστεί στην Ιταλία, όπου πέθανε απαρηγόρητος. Στα
τέλη της δεκαετίας του 1980, οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές φρόντισαν να ταφούν
στο Τσέτινιε, παλιά πρωτεύουσα του Βασιλείου, τα λείψανα του Νικολάου, ο
οποίος είχε παντρέψει τις ωραίες θυγατέρες του με γόνους των βασιλικών οίκων
της Ιταλίας, της Σερβίας και της Ρωσίας. Αλλά η προσπάθεια των κομμουνιστών να
σκηνοθετήσουν και να εκτονώσουν την ιστορία είχε παρενέργειες: η
συναισθηματική τελετή έφερε μνήμες και πάθη που σταδιακά πήραν φωτιά στη
δεκαετία του 1990. Οι υπέρμαχοι της ανεξαρτησίας αισθάνονται οργή και πίκρα
για τον τρόπο που, όπως λένε, η Σερβία υπό τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς τούς
έσυρε στον πόλεμο με την Κροατία και ιδιαίτερα στην πολιορκία του κροατικού
λιμανιού του Ντουμπρόβνικ το 1991 (οι Σέρβοι υποστηρίζουν πως δεν χρειάστηκαν
και πολύ σπρώξιμο). Πολλοί κατηγορούν τους Σέρβους για όλα τα κακά της χώρας,
από τη φτώχεια της ώς τον βραδύ ρυθμό ολοκλήρωσής της για την ένταξη στην E.E.

Με επιφυλακτικότητα

Την άποψη αυτή όμως δεν τη συμμερίζονται όλοι, γεγονός που εξηγεί γιατί οι
Βρυξέλλες βλέπουν με τόση επιφυλακτικότητα το επικείμενο δημοψήφισμα. Την ώρα
που ο Βλάχοβιτς εξέθετε τα σχέδιά του για το διαζύγιο με τη Σερβία, μια μεγάλη
πορεία Σέρβων ορθόδοξων επισκόπων, ιερέων, μοναχών και λαϊκών, μερικοί εκ των
οποίων κρατούσαν επιδεικτικά σερβικές σημαίες, προχωρούσε στο κέντρο της
Ποντγκόριτσα ως υπόμνηση της ισχύος του φιλοσερβικού κόμματος στο Μαυροβούνιο.
Στο κέντρο πορευόταν ο ηλικιωμένος επίσκοπος Αμφιλόχιος, ένας άγιος για το
φιλοσερβικό στρατόπεδο και σατανάς για τους υπολοίπους.

Ποντάρουν στις μειονότητες

Στην Ποντγκόριτσα. Αφίσα προπαγανδίζει το δημοψήφισμα για ανεξαρτησία

ΜΟΝΟ το 42% του πληθυσμού του Μαυροβουνίου είναι καταγεγραμμένοι ως
Μαυροβούνιοι, ενώ το 30% αναφέρονται ως Σέρβοι που κυριαρχούν στις βορινές
περιοχές στα σύνορα με τη Βοσνία και τη Σερβία. Αυτό σημαίνει πως το
αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του Μαΐου θα κριθεί ουσιαστικά από τις
μειονότητες (Αλβανούς, Βοσνίους και Κροάτες), στα αντισερβικά αισθήματα των
οποίων η κυβέρνηση ελπίζει πως μπορεί να ποντάρει. Στο ενδιάμεσο διάστημα, η
κυβέρνηση ενεργεί όλο και περισσότερο ωσάν το δημοψήφισμα να έχει γίνει ήδη. Ο
υπουργός Εξωτερικών ασκεί τη διπλωματία χωρίς καμιά αναφορά στο Βελιγράδι, τα
σερβικά δηνάρια δεν θεωρούνται νόμιμο νόμισμα και στα διεθνή σύνορα με την
Αλβανία οι σημαίες, τα εμβλήματα και οι αναφορές στην Κρατική Ένωση έχουν από
καιρό αφαιρεθεί.