Δρόμοι

Υπάρχει πάντα…

… και η άλλη άποψη. Μιλάμε για το δημοσίευμα για το σούπερ πανεπιστήμιο που
ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και για τις διεθνείς αξιολογήσεις που συνήθως
φέρνουν πρώτα τα αμερικανικά πανεπιστημιακά ιδρύματα. Τουλάχιστον για τα
μαθηματικά, που είναι η επιστήμη του, ο αναγνώστης Ιωάννης Ζώης αισθάνθηκε την
ανάγκη να μας εκφράσει τις διαφωνίες του – επικαλούμενος και άρθρο του Λικ
Λεμέρ, το οποίο δημοσιεύτηκε στο «Δελτίο της Ευρωπαϊκής Μαθηματικής Εταιρείας
(τεύχος 54, Δεκέμβριος 2004), με πολλά στατιστικά στοιχεία. Ο αναγνώστης
υποστηρίζει ότι και η Ευρώπη έχει πολλούς μαθηματικούς ισάξιους, αν όχι
σπουδαιότερους από τον Έντουαρντ Ουίτεν.

Ο Έντουαρντ Ουίτεν…

… είναι πράγματι ένας μεγάλος μαθηματικός φυσικός. Έχει βραβευτεί με το
βραβείο Φιλντς και εμφανίζεται συχνά στις λίστες περιοδικών και εφημερίδων με
τους σημαντικότερους μαθηματικούς του κόσμου. Όμως και η Ευρώπη δεν πηγαίνει
πίσω. Μάλιστα, ο Γάλλος Z.Π. Σερ (δεκαετία 1950) και ο Άγγλος Σ.K. Ντόναλντσον
(1986) έχουν βραβευτεί με το βραβείο Φιλντς σε ηλικία κάτω των τριάντα ετών.
Τέτοια δεν τα βλέπουμε κάθε μέρα. Επίσης, αυτοί οι δυο, μαζί με τον Αλέν Κον
από τη Γαλλία, τον Σ.T. Γιάου από την Κίνα, τον M.Φ. Ατίγια από την Αγγλία,
τον A. Γκρότεντικ από τη Γερμανία και τον Π. Ντελίν από το Βέλγιο είναι
μερικοί από τους μεγαλύτερους εν ζωή μαθηματικούς του δεύτερου μισού του
εικοστού αιώνα (αν και ο ιδιόρρυθμος Γκρότεντικ ζει σήμερα απομονωμένος κάπου
στα Πυρηναία, περίπου όπως ζούσε και ο φιλόσοφος Βιτγκενστάιν στα φιόρδ της
Νορβηγίας). Γιατί ο «τίτλος» μεγαλύτεροι μαθηματικοί; Επειδή δεν έχουν τιμηθεί
μόνο με το βραβείο Φιλντς, αλλά και με τα βραβεία Άμπελ ή Κράφορντ. Είναι
δηλαδή σαν να έχουν πάρει διπλό Νόμπελ (το Κράφορντ απονέμεται κάθε χρόνο σε
κάποιο επιστήμονα από έναν τομέα που δεν καλύπτεται από τα βραβεία Νόμπελ).

Οι αξιολογήσεις…

… των πανεπιστημίων που ανακοινώνονται κάθε τόσο από διάφορα ιδρύματα είναι
ένα άλλο θέμα. Μεταπτυχιακός φοιτητής του Ντόναλντσον και της Οξφόρδης, ο κ.
Ζώης δεν διαφέρει σε τίποτα από άλλους φοιτητές αυτού του πανεπιστημίου: οι
Oxonians δεν παραδέχονται με τίποτα ότι το Κέμπριτζ («the other place», όπως
το λένε οι ίδιοι) ή το Χάρβαρντ είναι καλύτερα πανεπιστήμια από το δικό τους,
όπως τα θέλει η αξιολόγηση που δημοσιεύει κάθε χρόνο το Πανεπιστήμιο Ζιάο
Τονγκ της Σαγκάης.

H UNESCO…

… αξιολογεί κι αυτή τα πανεπιστημιακά ιδρύματα (όλες τις σχολές, προ και
μεταπτυχιακές). Πρώτες σε όλον τον κόσμο βγάζει τις μεγάλες σχολές του
Παρισιού και κατόπιν την Οξφόρδη. Είναι λοιπόν να απορεί κανείς που αυτές οι
σχολές δεν εμφανίζονται στις λίστες αξιολόγησης που δημοσιεύουν τα
αγγλοσαξονικά ή τα κινεζικά ιδρύματα, όπως αυτό της Σαγκάης. Πίσω από όλες
αυτές τις παραλείψεις, ίσως να βρίσκεται ο μεγάλος διεθνής ανταγωνισμός για τη
γνώση, που στο πλαίσιό του εντάσσεται και το ευρωπαϊκό σούπερ πανεπιστήμιο.