Δρόμοι

Δύο νέα…

… βιβλία, που η έκδοσή τους συνέπεσε με τη θύελλα την οποία προκάλεσαν τα
σκίτσα του Μωάμεθ, επιχειρούν να εξηγήσουν το «μουσουλμανικό ζήτημα» στην
Ευρώπη: «Πώς το ριζοσπαστικό Ισλάμ καταστρέφει τη Δύση από το εσωτερικό της»
(του Μπρους Μπάουερ) και «Γιατί η κρίση της ηπείρου είναι και αμερικανική»
(της Κλερ Μπερλίνσκι). Ο Μπάουερ είναι Αμερικανός που γράφει για σκανδιναβικά
θέματα. Και η Μπερλίνσκι Αμερικανίδα που ζει στο Παρίσι και την
Κωνσταντινούπολη.

Οι συγγραφείς…

… υποστηρίζουν ότι η ενσωμάτωση των μουσουλμάνων δεν απέτυχε. Απλούστατα δεν
υπήρξε ποτέ. Οι μετανάστες στη Βρετανία, γράφει η Μπερλίνσκι, δεν χρειάζεται
να μάθουν αγγλικά. Οι κοινωνικές υπηρεσίες τούς μοιράζουν τα πάντα σε φυλλάδια
στη μητρική τους γλώσσα. Οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι αρνούνται την ενσωμάτωση,
γράφει ο Μπάουερ. Οι μουσουλμάνοι γονείς στέλνουν τα παιδιά τους στην πατρίδα
τους, για να μορφωθούν στα «δικά τους» σχολεία. Το ίδιο κάνουν και με τα
κορίτσια τους, όταν τα βλέπουν να παρασύρονται από τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής».
Στη θέση τους, φέρνουν νύφες από την πατρίδα τους, που είναι προσηλωμένες στην
ισλαμική παράδοση. Έτσι, όσο κι αν αυξάνεται ο μουσουλμανικός πληθυσμός στην
Ευρώπη, δεν ανήκει σε αυτήν.

Τη «μετάλλαξη»…

… των μουσουλμάνων σε Βρετανούς μουσουλμάνους ή σε Ολλανδούς μουσουλμάνους,
σε ευρωμουσουλμάνους γενικώς, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο η απώλεια της
ευρωπαϊκής ταυτότητας – αυτό το πιστεύουν και οι δύο συγγραφείς. Πρώτα, ο
εθνικισμός πήρε τη θέση του χριστιανισμού. Ύστερα, σαν αντίδραση στη δυσάρεστη
εμπειρία δύο παγκοσμίων πολέμων, η Ευρωπαϊκή Ένωση έβαλε κατά μέρος την ιδέα
των διακριτών εθνικών χαρακτηριστικών. Σήμερα, ο εθνικισμός έχει πάρει μια
φασιστική χροιά. Όμως, με τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποκτάει
κανείς μια ταυτότητα που να έχει κάποιο συναισθηματικό περιεχόμενο. Κάτι ακόμη
που παρατηρούν οι δύο συγγραφείς, είναι πως οι Ευρωπαίοι σιχαίνονται τον εαυτό
τους. Πέρα από αυτό το αίσθημα, που διαμορφώθηκε ύστερα από δύο φονικούς
παγκοσμίους πολέμους, λένε ο Μπάουερ και η Μπερλίνσκι, η μοναδική σιγουριά που
αισθάνονται σήμερα οι Ευρωπαίοι είναι στην αγκαλιά του γενναιόδωρου κοινωνικού
κράτους. Κατά τα άλλα, η μοναδική τους ταυτότητα είναι η γραφειοκρατική
ταυτότητα των Βρυξελλών.

Οι μουσουλμάνοι…

… γιατί θα πρέπει λοιπόν να τα νιώθουν όλα αυτά τόσο ελκυστικά ώστε να
θέλουν να ενσωματωθούν; Το αντίθετο. Από το 1979, ο συνδυασμός της επανάστασης
του Χομεϊνί στο Ιράν, της μεγάλης αύξησης της τιμής του πετρελαίου και της
νίκης των ισλαμιστών στο Αφγανιστάν άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον
εαυτό τους οι μουσουλμάνοι της Ευρώπης. Αισθάνονται πως το Ισλάμ είναι σε θέση
να σηκώσει πάλι κεφάλι. Αυτό το αίσθημα εμποδίζει τους μουσουλμάνους
μετανάστες να εγκαταλείψουν την ταυτότητά τους στην Ευρώπη. Άλλωστε η Ευρώπη
δεν μπορεί να τους την αντικαταστήσει με άλλη.