Δρόμοι

Το σενάριό του…

… είναι καταστροφολογικό. Το παρουσίασε στο περιοδικό «Νέο Κριτήριο» τον
περασμένο μήνα και προβλέπει πως η Ευρώπη θα «βουλιάξει». Πρόκειται για τον
Καναδό δημοσιογράφο Μαρκ Στάιν, που επικαλείται ένα εντυπωσιακό επιχείρημα: «H
CIA», γράφει, «προβλέπει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει καταρρεύσει έως το
2020». Δραματικό. Προφανώς αναφέρεται στην έκθεση του αμερικανικού Εθνικού
Συμβουλίου Πληροφοριών, που εξέτασε διάφορα σενάρια για τον κόσμο το 2020. Το
Συμβούλιο λέει πως αν οι Ευρωπαίοι δεν βρουν το θάρρος να περικόψουν τις
κοινωνικές δαπάνες και να διευκολύνουν τις απολύσεις, μια οικονομική κρίση θα
είναι αναπόφευκτη.

Ο Μαρκ Στάιν…

… δεν είναι ο πρώτος που κάνει τέτοιες ζοφερές προβλέψεις. Ο νομπελίστας
οικονομολόγος Έντουαρντ Πρέσκοτ έχει πει πως «το κράτος πρόνοιας είναι
πεθαμένο» και πως, αν δεν θέλουν να σβήσουν, οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να
περικόψουν αυτά που ξοδεύουν για την υγεία και τα επιδόματα ανεργίας. Όμως,
είναι άραγε τα πράγματα τόσο ζοφερά για την Ευρώπη; αναρωτιέται ο Κρίστοφερ Σι
στην εφημερίδα «Μπόστον Γκλόουμπ» μπροστά σε αυτόν τον ευρωπεσιμισμό. Και
επικαλείται μερικούς οικονομολόγους που υποστηρίζουν ακριβώς το αντίθετο: πως,
δηλαδή, οι ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να ζήσουν και να ευτυχήσουν χωρίς αυτά που
κάνουν οι Αμερικανοί στην αγορά εργασίας (όπου όλοι μπορούν να απολυθούν ανά
πάσα στιγμή κατά βούληση) και στα κοινωνικά προγράμματα (που τα πετσοκόβουν με
πρώτη ευκαιρία).

Ο οικονομολόγος…

… του MIT Ολιβιέ Μπλανσάρ είχε κάνει εντύπωση πριν από δυο χρόνια, όταν είχε
υποστηρίξει πως η Ευρώπη «βάζει κάτω» τις ΗΠΑ. Ναι, έλεγε, είναι αλήθεια πως
το κατά κεφαλήν ευρωπαϊκό προϊόν είναι μόλις το 70% του αμερικανικού. Αν όμως
το μετρήσουμε ανάλογα με τις ώρες εργασίας, φτάνει στο 90%. Τι σημαίνει αυτό;
Πως οι Ευρωπαίοι επιλέγουν να δουλεύουν λιγότερο – κάτι που ο Μπλανσάρ (και
εμείς μαζί του) δεν το βρίσκει καθόλου κακή ιδέα. Οι Ευρωπαίοι προτιμούν να
βγάζουν λιγότερα και να έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Ένας ακόμη, ο
πολιτικός επιστήμονας Γιόνας Πόντουσον, με το βιβλίο του «Ανισότητα και
ευημερία: κοινωνική Ευρώπη εναντίον φιλελεύθερης Αμερικής», προχωράει ακόμη
παραπέρα. Συγκρίνει τις οικονομίες της λεγόμενης «κοινωνικής αγοράς» (κυρίως
Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, αλλά και Νορβηγία) με τις οικονομίες της
«φιλελεύθερης αγοράς» (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιρλανδία, N. Ζηλανδία, Αυστραλία) και
βρίσκει πως δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές στην παραγωγή πλούτου. Όσο για το
ζήτημα των ανισοτήτων, λέει, η φτώχεια στις φιλελεύθερες οικονομίες είναι στο
15% – τριπλάσια από ό,τι στις κοινωνικές οικονομίες.

Ο Πρέσκοτ…

… ούτε αυτός παίρνει στα σοβαρά εκείνους που λένε πως οι Ευρωπαίοι δουλεύουν
λιγότερο από τους Αμερικανούς επειδή προτιμούν να λιάζονται στις παραλίες. Δεν
πρόκειται για κάποια «επιδημία τεμπελιάς», λέει. Και εξηγεί πως αυτό οφείλεται
στην υψηλή φορολογία που χρηματοδοτεί το κοινωνικό κράτος και επιτρέπει στους
ανθρώπους να εργάζονται λιγότερο χωρίς χειρότερη ποιότητα ζωής.