Mεγάλη και ανελεύθερη Pωσία!

Μια διαφορετική Ρωσία από αυτήν στην οποία ζούσαν οι Ρώσοι πριν αναλάβει
την εξουσία ο Βλαντίμιρ Πούτιν περιγράφει ο Αντρέι Ιλαριόνοφ, ο οποίος
παραιτήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από το οικονομικό συμβούλιο του Ρώσου
προέδρου. H παραίτησή του ήταν μια κίνηση διαμαρτυρίας για την ασκούμενη
κυβερνητική πολιτική.

H σημερινή Ρωσία δεν είναι όπως ήταν πριν από έξι χρόνια, λέει ο Ιλαριόνοφ.
Τότε, η χώρα ήταν ασταθής, ταραγμένη, εξαθλιωμένη. Όμως ήταν ελεύθερη. Σήμερα
η Ρωσία είναι διαφορετική. Πιο πλούσια. Αλλά όχι ελεύθερη. Πολλά μπορούμε να
πούμε για την προέλευση αυτού του πλούτου. Όμως υπάρχει, είναι γεγονός. Την
ίδια ώρα, πάντως, ένα νέο μοντέλο κράτους έχει διαμορφωθεί. Το κράτος έχει
γίνει συντεχνιακό. Οι κρατικές επιχειρήσεις έχουν γίνει το επιθετικό όπλο
αυτού του κράτους. Ακολουθώντας τη βασική αρχή του συντεχνιακού κράτους –
«ιδιωτικοποίηση του κέρδους, εθνικοποίηση των ζημιών» – αυτές οι επιχειρήσεις
επιδίδονται σε μια μαζική παρέμβαση στον ιδιωτικό τομέα. Είναι σε όλους γνωστή
η κατάληξη της Yukos.

Δεν είναι μόνο η οικονομική ελευθερία που εγκατέλειψε τη Ρωσία. H πολιτική
ελευθερία χάθηκε κι αυτή. Επιστρέψαμε στους πολιτικούς κρατούμενους. H
οργάνωση Freedom House, η οποία αξιολογεί τις ατομικές και πολιτικές
ελευθερίες σε 150 χώρες, μετέταξε τη Ρωσία το 2005 από τις «σχετικά ελεύθερες»
στις «μη ελεύθερες» χώρες, στην ίδια κατηγορία με τη Ρουάντα, το Σουδάν και το
Αφγανιστάν.

Ο συντεχνιακός χαρακτήρας παίζει βασικό ρόλο και στην κοινωνία των πολιτών. Το
πάγωμα της φυσιολογικής πολιτικής ζωής έχει εκμηδενίσει τις κοινωνικές δομές
που διαμορφώνουν και προασπίζουν τα πολιτικά συμφέροντα του κοινού. H κοινωνία
δομείται γύρω από συγκεκριμένα συμφέροντα, επαγγελματικά, θρησκευτικά, τοπικά.

H συντεχνιακή ιδεολογία δεν είναι κομμουνιστική ή φιλελεύθερη, σοσιαλιστική ή
εθνικιστική. Είναι απλώς ο «-ισμός μας». Παρέχει προνόμια, εξουσίες και ισχύ
σε εκείνους που είναι «δικοί μας». Ο «-ισμός μας» δεν γνωρίζει εθνικά σύνορα.
Ο πρώην καγκελάριος μιας ξένης χώρας εντάσσεται σε μια δική μας επιχείρηση και
γίνεται «ο άνθρωπός μας στην Ευρώπη». Την ίδια ώρα, ένας Ρώσος επιχειρηματίας
που δημιούργησε μια εταιρεία η οποία έφερε δισεκατομμύρια στο εθνικό
θησαυροφυλάκιο ξεπαγιάζει εξόριστος στα βάθη της Σιβηρίας.

Θρίαμβος των ανισοτήτων. Είναι αρνητικά όλα αυτά; Είναι τόσο κακό οι
κρατικές επιχειρήσεις να γίνονται η κινητήρια δύναμη της οικονομίας και οι
ιδιωτικές να υποχρεώνονται να εκτελούν τις επιθυμίες της κυβέρνησης; Είναι
κακό ο κρατικός καπιταλισμός να υποκαταστήσει την οικονομία της αγοράς; Είναι
κακό να απουσιάζουν οι νόμοι και η ισονομία και να θριαμβεύουν οι ανισότητες
και οι διακρίσεις; Μόνο στη Ρωσία υπάρχει αυτό το μοντέλο; Και ποιος λέει πως
δεν είναι βιώσιμο; Ναι, υπάρχει κι αλλού. Στη Λιβύη και τη Βενεζουέλα, στην
Αγκόλα και το Τσαντ, στο Ιράν και τη Σαουδική Αραβία, στη Συρία και το Ιράκ. H
Ρωσία έχει γίνει σήμερα σαν κι αυτές τις χώρες.

Από ιστορική άποψη, το νέο ρωσικό μοντέλο δεν έχει τίποτα το ξεχωριστό. Αυτή η
χώρα κι αυτό το έθνος μπορούν να αντέξουν πολλά. Αυτό το μοντέλο μπορεί να
διαρκέσει καιρό.

Τριτοκοσμική επιλογή. Όμως στο κατώφλι του 21ου αιώνα η επιλογή ενός
τέτοιου μοντέλου είναι μια τριτοκοσμική επιλογή. Και είναι ήδη γνωστές οι
προοπτικές του, όσο χρήμα κι αν εισρεύσει από το πετρέλαιο, όσοι αγωγοί κι αν
τεθούν υπό τον έλεγχό του. Το υπάρχον πολιτικοοικονομικό μοντέλο για τη ρωσική
ανάπτυξη είναι ένα ιστορικό αδιέξοδο. Καμιά χώρα από όσες πήραν αυτό τον δρόμο
δεν έγινε πλουσιότερη, ισχυρότερη, πιο ανεπτυγμένη. Ούτε η Ρωσία θα γίνει. Θα
οπισθοδρομήσει.Και το τίμημα θα καταβληθεί, όπως συνήθως, από τους πολίτες.

Πανεθνικό συναγερμό κήρυξε ο Πούτιν

Πανεθνικό συναγερμό κήρυξε ο Ρώσος πρόεδρος. Καλεί τα εκατομμύρια Ρώσων της
παλιάς σοβιετικής αυτοκρατορίας να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Την ίδια
ώρα, ετοιμάζεται να υποδεχθεί την ηγεσία της Χαμάς στη Μόσχα, όπου ήδη
φιλοξενεί τη Σύνοδο των επτά πλουσιοτέρων χωρών του κόσμου. Ο πρόεδρος Πούτιν
«χτίζει» μια καινούργια χώρα!

Κόκκινο χαλί στρώνει ο Ρώσος πρόεδρος σε εκατομμύρια Ρώσους που μετά τη
διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, το 1991, βρέθηκαν να κατοικούν σε άλλες χώρες.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δώσει εντολή στον σύμβουλό του, Βίκτορ Ιβάνοφ, να
εκπονήσει ένα ειδικό πρόγραμμα επαναπατρισμού. Πρόκειται για ένα φιλόδοξο
πρόγραμμα που έχει ως στόχο να αντιμετωπίσει τη μεγάλη μείωση του ρωσικού
πληθυσμού (κατά 750.000 ετησίως). Κι αυτό γιατί ο πρόεδρος Πούτιν οραματίζεται
μια μεγάλη Ρωσία, με μεγάλο πληθυσμό και δυναμική πολιτική.

Σε αυτές τις βλέψεις για την άσκηση δυναμικής πολιτικής, θα πρέπει να ενταχθεί
και η πρόσκληση που απηύθυνε στην ηγεσία της Χαμάς – η οποία επικράτησε στις
παλαιστινιακές εκλογές – για διαβουλεύσεις στη Μόσχα.

Την ίδια ώρα, με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου κοντά στα 70 δολάρια, ο
Πούτιν υποδέχεται τους υπουργούς Οικονομίας των χωρών της Λέσχης των «7»,
κλείνοντας τα αυτιά του στις επικρίσεις ότι έχει γυρίσει τις πλάτες στην
ελεύθερη αγορά. «Είναι ντροπή για τις “7” να εγκαταλείπουν έτσι τις αρχές
τους», δηλώνει ο μεγαλοεπενδυτής, Τζορτζ Σόρος, στο πρακτορείο Μπλούμπεργκ.

«Να διαχωριστεί ο πολίτης από το κράτος»

Αντρέι Ιλαριόνοφ. Επίθεση στον Πούτιν από τον πρώην σύμβουλό του

H σημερινή Ρωσία μπορεί να αλλάξει, λέει ο Ιλαριόνοφ. Όχι όμως επειδή θα το
θελήσουν οι αρχές. Είναι αδύνατον να πεισθεί η συντεχνία. Έχει κάνει την
επιλογή της συνειδητά, με πλήρη επίγνωση των συνεπειών.

Για να έρθει η αλλαγή, πρέπει να γίνει αυτό που δεν έκαναν οι αρχές στα 15
μετασοβιετικά χρόνια: να διαχωριστεί ο πολίτης από το κράτος. Μπορεί καθένας
μόνος του να αρχίσει να διαχωρίζει τη θέση του από το συντεχνιακό κράτος με
μια εκστρατεία μη συμμετοχής. Έτσι, ξεκινώντας από τη βάση, μπορούμε να
αρχίσουμε την αποκατάσταση των ατομικών, πολιτικών και οικονομικών ελευθεριών
– των ελευθεριών που προσφέρθηκαν στον ρωσικό λαό το 1905, το 1917 και ξανά το
1991, αλλά πήγαν χαμένες.

Αν το πετύχουμε, μπορεί να δούμε μπροστά μας μια ελεύθερη, ανοιχτή και
ανεκτική Ρωσία. Μια χώρα με μέλλον. Μια άλλη χώρα.

* Το άρθρο του Αντρέι Ιλαριόνοφ δημοσιεύτηκε στη ρωσική εφημερίδα
«Κομερσάντ».