Eκκλησία και Kράτος

Ο κ. Γεώργιος Στενός, από τη Φιλοθέη, αναφέρεται σε μια συνάντηση με τον
Κωνσταντίνο Τσάτσο, όταν ήταν Πρόεδρος της Δημοκρατίας, και στο υπόμνημα που
του έδωσε για την αναθεώρηση του Συντάγματος που αφορά στις σχέσεις Εκκλησίας
– Κράτους και άλλα συναφή θέματα που ακόμη εκκρεμούν:

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας και ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος

«A’ H επίκληση του δόγματος της Αγίας Τριάδας. H ομοιότυπος διατύπωση των
ελληνικών συνταγμάτων προς τη φιλοσοφία των ισλαμικών συνταγμάτων έφερε στην
προμετωπίδα του τη διατύπωση του δόγματος της Αγίας Τριάδας. Ο Καποδίστριας
εξάλειψε παντελώς την ως άνω διατύπωση στο Σύνταγμά του, το “ΗΓΕΜΟΝΙΚΟ”, κάτι
που δεν κράτησε πολύ, διότι μετά τη δολοφονία του η Εκκλησία την επανέφερε.
Παρά την επιφανειακή αθωότητα, η επίκληση του δόγματος της Αγίας Τριάδας δίδει
θεοκρατική μορφή στην ουσία του πολιτεύματος.

B’ H μετάφραση των Γραφών δημιουργεί άλλο συνταγματικό άτοπο. Το άρθρο 3 παρ.
3 απαγορεύει τη μετάφραση χωρίς την άδεια της αυτοκεφάλου Εκκλησίας της
Ελλάδος και του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως. Αυτό το άρθρο έρχεται σε
πλήρη αντίθεση με το άρθρο 14 παρ. 1, που καθιερώνει την ελευθερία του
προφορικού και του γραπτού λόγου. Ωστόσο, ο μεγάλος τραγέλαφος έγκειται στο
γεγονός ότι διά του Συντάγματός μας εισάγουμε την αρχή του δικαιώματος της
ξένης επεμβάσεως, διότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως υπόκειται στον
έλεγχο του Νομάρχη Κωνσταντινουπόλεως ως προς τις διοικητικές πράξεις του.

Γ’ Ο προσηλυτισμός. Μεταξύ του 1844 οπότε ψηφίσθηκε το Σύνταγμα του Όθωνα και
του 1938 οπότε εξεδόθησαν οι A.N. 1363/38 και 1672/39, μεσολάβησε περίοδος 94
ετών για να κυρωθεί επιτέλους νομοθετικά η συνταγματική διάταξη περί
προσηλυτισμού. Μεταγενέστερες προσπάθειες να ενταχθεί στον κορμό του Ποινικού
Δικαίου διά του νέου Ποινικού Κώδικος το 1950, απέτυχαν. Δεν ήταν δυνατή η
εννοιολογική διατύπωση του αδικήματος. Έτσι οι νόμοι του Μεταξά ισχύουν και
εφαρμόζονται μέχρι σήμερα από τα ποινικά δικαστήρια, παρά το γεγονός ότι οι
διατάξεις του ΟΗΕ (άρθρο 18) και της Συμβάσεως της Ρώμης (άρθρο 1/4.11.1950)
που έχουν γίνει εσωτερικό δίκαιο διατυπώνουν τελείως διαφορετικές αρχές. Έτσι
έκλεισε η συνέντευξή μας με τον αείμνηστο K. Τσάτσο που εμφανώς στενοχωρημένος
απάντησε: “Αυτά δύσκολα θ’ αλλάξουν”. Καίτοι με κατάλληλες νομοθετικές
ρυθμίσεις πολλά από τα προβλήματα που δημιουργεί η Εκκλησία με τα δικαιώματα
που της προσδίδει η ιδιότητα της “νόμω κρατούσης πολιτείας”, μπορούν να
επιλυθούν, η πολιτειακή εξουσία διστάζει να τα λύσει».