Δρόμοι

Δυστυχισμένος…

… είναι ο συγγραφέας που το έργο του γίνεται πετυχημένη όπερα. Εκτός αν
είναι ο Σαίξπηρ ή ο Σίλερ, είναι καταδικασμένος να μένει στο παρασκήνιο.
Πιθανότατα, αυτή είναι η θέση που περιμένει τον Μπομαρσέ τούτη τη χρονιά του
Μότσαρτ. Κι ας είναι δικό του το κείμενο του «Φίγκαρο» που δόξασε τον συνθέτη.
Όμως, ο Μπομαρσέ δεν ήταν κανείς τυχαίος.

Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ’…

… που το είχε καταλάβει, είχε πει προφητικά για τους «Γάμους του Φίγκαρο»:
«Για να μη γίνει επικίνδυνο αυτό το έργο, θα πρέπει πρώτα να κατεδαφιστεί η
Βαστίλλη». Ο Ναπολέων είχε χαρακτηρίσει τον Μπομαρσέ «Επανάσταση εν δράσει».
Όταν κάποιοι αναρωτιούνται για την πολιτική δυναμική του θεάτρου, γράφει ο
κριτικός Μάικλ Μπίλινγκτον στην εφημερίδα «Γκάρντιαν», καλό θα είναι να
θυμούνται πάντα το αστραφτερό παράδειγμα του Μπομαρσέ. H παράδοξη ζωή του
συγγραφέα, από το 1732 έως το 1799, θα μπορούσε να γίνει από μόνη της μια καλή
όπερα. Όταν έκανε τον ρολογά στο Παρίσι, επινόησε ένα ρολόι που όχι μονάχα δεν
έχανε ούτε δευτερόλεπτο, αλλά ήταν και τόσο μικρό που χωρούσε μέσα σε ένα
δαχτυλίδι. Όταν έκανε τον δημοσιογράφο, τα έβαλε με το παρισινό παραδικαστικό
κύκλωμα και κατέστρεψε τον δικαστή Γκετζμάν. Κι όταν για ένα διάστημα
παρίστανε τον Γάλλο 007, έσωσε τη ζωή του μυστικού βασιλικού πράκτορα Ιππότη
ντ’ Εόν, που ήταν τραβεστί. Χρηματοδότησε την πρώτη πλήρη έκδοση των έργων του
Βολταίρου και εργάστηκε για την ανέγερση ενός μνημείου στην Ελευθερία εκεί που
βρίσκεται σήμερα ο πύργος του Άιφελ.

Δεν φτάνουν αυτά;..

… Έχουμε κι άλλα. Ο Μπομαρσέ συνετέλεσε σε δυο από τις μεγαλύτερες
επαναστάσεις που έγιναν ποτέ. Ενθάρρυνε ενεργά την υποστήριξη της γαλλικής
κυβέρνησης προς τις εξεγερμένες αμερικανικές αποικίες και το 1777 οργάνωσε την
αποστολή πυρομαχικών για 25.000 στρατό, κάτι που οδήγησε στην αποφασιστική
νίκη των Αμερικανών στην Σαρατόγκα. Ως θεατρικός συγγραφέας, με τους «Γάμους
του Φίγκαρο» έδωσε ένα έργο που επηρέασε τα πολιτικά γεγονότα στην
προεπαναστατική Γαλλία. Ο λόγος του Φίγκαρο είναι εμπρηστικός, όταν
απευθύνεται στον Κόμη: «Επειδή είσαστε σπουδαίος ευγενής, περνιέστε για
μεγαλοφυΐα. Αρχοντιά, πλούτη, αξιώματα, θέσεις! Πόσο περήφανο κάνουν έναν
άνθρωπο! Μα τι έχετε κάνει για να αξίζετε τέτοια προνόμια; Μπήκατε στον κόπο
να γεννηθείτε – αυτό είν’ όλο! Κατά τ’ άλλα, ένας πολύ συνηθισμένος άνθρωπος.
Ενώ εγώ, χαμένος ανάμεσα στο ανώνυμο πλήθος, μόνο και μόνο για να επιβιώσω,
χρειάστηκε να δείξω περισσότερη γνώση, περισσότερη πονηριά και μαστοριά, από
όσο χρειάστηκαν για να κυβερνηθούν όλες μαζί οι επαρχίες της Ισπανίας εδώ κι
έναν αιώνα».

Ο Μπομαρσέ…

… ήταν πολλά: ένας ρομαντικός φιλελεύθερος, ένας ριψοκίνδυνος τυχοδιώκτης,
ένας άσωτος καιροσκόπος, ένας πανούργος υπολογιστής. Όμως, τίποτα από όλα αυτά
δεν ήταν ποτέ ασυμβίβαστο με τον χαρακτήρα του επαναστάτη.