Στεγαστικά με «φέσι» στα επιτόκια

Επιτόκια-φωτιά χρεώνουν οι ελληνικές τράπεζες στους δανειολήπτες. Τα
στεγαστικά δάνεια στην Ελλάδα είναι τα ακριβότερα σε σχέση με τις υπόλοιπες
χώρες της Ευρώπης αφού οι τράπεζες, παρά τα υπερκέρδη τους, φροντίζουν να
δανείζουν τους Έλληνες με πολύ υψηλό περιθώριο σε σχέση με το επιτόκιο της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Τα στοιχεία για το περιθώριο αυτό σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
είναι αποκαλυπτικά: το περιθώριο (spread) ανάμεσα στο επιτόκιο της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας και στο μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα είναι
2,21 εκατοστιαίες μονάδες. Πρόκειται για το μεγαλύτερο «καπέλο» που συναντά
κανείς συγκρίνοντας τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης των 15 χωρών (προ διεύρυνσης).

Μάλιστα, χαρακτηριστικό είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το ελληνικό
«καπέλο» στα επιτόκια είναι διπλάσιο σε μέγεθος σε σχέση με το περιθώριο που
χρεώνουν τράπεζες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Για παράδειγμα, στην Ολλανδία
είναι μόλις 1,10, στη Σουηδία 1,12 και στη Φινλανδία 1,14 εκατοστιαίες
μονάδες! Και όλα αυτά την ώρα που οι δανειολήπτες είναι αντιμέτωποι με
περαιτέρω αύξηση του κόστους δανεισμού τους, λόγω των νέων αυξήσεων στα
επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι αυξήσεις αναμένεται να
πραγματοποιηθούν σταδιακά τους επόμενους μήνες και θα μετακυλίσουν στα
επιτόκια των δανείων από τις εμπορικές τράπεζες.

«Ευτυχείς» οι τράπεζες. Το ζήτημα μάλιστα των μεγάλων διαφορών στα
επιτόκια τέθηκε σε συνέδριο που οργάνωσε πρόσφατα μεγάλη ελληνική τράπεζα στην
Αθήνα. Εκπρόσωπος μεγάλης ισπανικής τράπεζας, που συμμετείχε στο συνέδριο,
εξέφρασε την έκπληξή του για το ύψος των ελληνικών επιτοκίων και το υψηλό
περιθώριο κέρδους ανά δάνειο. Μάλιστα είπε ότι οι ισπανικές τράπεζες θα ήταν
«ευτυχείς» αν είχαν τόσο υψηλά επιτόκια σε σχέση με το κόστος που πληρώνουν
για να δανείζονται οι ίδιες.

Ρεκόρ δανείων. Πίσω από τα υψηλά επιτόκια που χρεώνουν οι τράπεζες, όχι
μόνο στα στεγαστικά δάνεια αλλά και στα καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές
κάρτες, κρύβονται τα υπερκέρδη που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στον
τραπεζικό κλάδο και τα οποία εκτοξεύτηκαν σε ύψος-ρεκόρ λόγω και της
εκρηκτικής αύξησης των στεγαστικών δανείων.

Ενδεικτικό είναι ότι το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2005 τα καθαρά
κέρδη των τραπεζών αυξήθηκαν με εκρηκτικούς ρυθμούς σε σχέση με την αντίστοιχη
χρονική περίοδο του 2004, αναδεικνύοντας τον τραπεζικό κλάδο σε πρωταθλητή της
κερδοφορίας ανάμεσα σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Σε ορισμένες μάλιστα
περιπτώσεις τα κέρδη τους υπερδιπλασιάστηκαν.

Το υψηλό περιθώριο κέρδους στα στεγαστικά δάνεια αλλά και στους άλλους τύπους
δανεισμού παραδέχονται, εμμέσως πλην σαφώς, και οι ίδιοι οι τραπεζίτες.
Μάλιστα, επικαλούνται ως αιτία του καπέλου στην τιμή του χρήματος που
πληρώνουν οι Έλληνες δανειολήπτες την υψηλή ζήτηση για δάνεια λόγω του χαμηλού
επιπέδου συνολικού δανεισμού των Ελλήνων. Με άλλα λόγια επιβεβαιώνουν ότι
στηρίζουν τα υψηλά περιθώρια κέρδους ανά δάνειο στη μεγάλη ζήτηση που υπάρχει
από την πλευρά των δανειοληπτών. Επιπλέον, οι ίδιοι προβλέπουν ότι όταν τα
επίπεδα δανεισμού των Ελλήνων φτάσουν στα αντίστοιχα ευρωπαϊκά, με αποτέλεσμα
να μειωθεί η ζήτηση για νέα δάνεια και να οξυνθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των
τραπεζών για νέους πελάτες, τότε θα υπάρξει και σύγκλιση επιτοκίων με την
Ευρώπη.

Τι φοβούνται οι τράπεζες. Ο μεγάλος φόβος πάντως των τραπεζών είναι η
πιθανότητα… εισαγωγής ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις
τους δεν κρύβουν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο εισβολής ξένου τραπεζικού
ομίλου στην Ελλάδα ο οποίος θα χρεώσει ευρωπαϊκού επιπέδου επιτόκια με
αποτέλεσμα τη δημιουργία ντόμινο ανακατατάξεων και μεγάλη πίεση στα δικά τους
περιθώρια κέρδους.

Σημειώνεται ότι οι ανησυχίες αυτές δεν είναι αβάσιμες. Το τελευταίο διάστημα
μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι του εξωτερικού δεν κρύβουν το ενδιαφέρον τους για
δυναμική είσοδο στην ελληνική τραπεζική αγορά. Στην περίπτωση αυτή τα επιτόκια
των δανείων αναμένεται να σημειώσουν βουτιά λόγω της όξυνσης του ανταγωνισμού.

Μεγάλα «καπέλα» σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες

H σύγκριση ανάμεσα στα ελληνικά επιτόκια και στα αντίστοιχα που πληρώνουν οι
δανειολήπτες στο εξωτερικό είναι αποκαλυπτική του μεγέθους του «καπέλου» που
χρεώνονται οι Έλληνες. Ειδικότερα, το μέσο κυμαινόμενο επιτόκιο των
στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα ανέρχεται στις 4,05 εκατοστιαίες μονάδες. Με
δεδομένο ότι το μέσο επιτόκιο που δίνουν οι τράπεζες στις καταθέσεις είναι
μόλις 0,89% προκύπτει ένα «περιθώριο κέρδους» 3,16 εκατοστιαίων μονάδων. Το
αντίστοιχο περιθώριο στην Ευρώπη είναι 2,65 μονάδες. Στα καταναλωτικά δάνεια η
διαφορά μεταξύ των επιτοκίων είναι στην Ελλάδα 7,9 μονάδες ενώ στην Ευρώπη
είναι 5,88. Πρόκειται ουσιαστικά για καπέλο δύο εκατοστιαίων μονάδων. Στις
πιστωτικές κάρτες το καπέλο είναι ακόμη μεγαλύτερο. Συγκεκριμένα, η διαφορά
μεταξύ του επιτοκίου των πιστωτικών καρτών και του επιτοκίου των καταθέσεων
ταμιευτηρίου είναι 13,1 εκατοστιαίες μονάδες ενώ στην Ευρώπη είναι 10,26.