Πρόσωπα Ο φωτογράφος του τρομοκράτη ιού

Έγινε γνωστός σ’ όλο τον κόσμο τραβώντας φωτογραφίες εμβρύων που δείχνουν
τις πρώτες στιγμές της ζωής. Το νέο «τρόπαιο» του Λένναρτ Νίλσον, στα 83 του,
είναι το πορτρέτο του ιού Η5Ν1 της γρίπης των πτηνών.

Λένναρτ Νίλσον. H «Λε Μοντ» τον χαρακτηρίζει «παπαράτσο των κυττάρων»

Ο Νίλσον θέλει να είναι πρώτος. Το 1965 ήταν ο πρώτος που τράβηξε φωτογραφίες
εμβρύου για το αμερικανικό περιοδικό «Life». Και τώρα, με την παλιά του
Hasselblad, την οποία έχει συνδέσει σ’ ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο,
φωτογράφισε τον ιό της γρίπης των πτηνών να κάνει ολομέτωπη επίθεση σε
κύτταρα. Αυτή τη φορά δεν είναι πρώτος, αλλά οι φωτογραφίες που είχαμε ώς τώρα
έδειχναν έναν ιό σε τομή, γκρίζο και θλιβερό. Ενώ οι φωτογραφίες του Νίλσον
μάς δείχνουν έναν ιό με χρώματα και κυρίως τρισδιάστατο, ζωντανό, δυνατό,
ανησυχητικό. Ο Σουηδός φωτογράφος μάς αφηγείται μέσα απ’ αυτές την αληθινή και
δραματική ιστορία ενός ευγενικού και ανέμελου κυττάρου που έπεσε ξαφνικά στα
νύχια ενός ιού. Ο ιός αυτός κυρίευσε το φτωχό κύτταρο. Και όταν το διέταξε να
τον κλωνοποιήσει, το φτωχό κύτταρο ήταν ανίκανο να αντισταθεί. Έφτιαξε
χιλιάδες αντίτυπα του ιού μέχρι που το ίδιο πέθανε και οι ιοί έφυγαν για να
φέρουν το μήνυμα του θανάτου στα άλλα κύτταρα.

Το πάθος του Νίλσον είναι να αφηγείται μια ιστορία, κατά προτίμηση να είναι ο
πρώτος που θα την αφηγηθεί με εικόνες ώστε να τη φέρει στα μέτρα μας και να
μας καταπλήξει. «Μου έμεινε από την εποχή που δούλευα για το “Life”», λέει
στον Ολιβιέ Τρυκ της γαλλικής «Λε Μοντ» αυτός ο «παπαράτσο των κυττάρων» που
ενεδρεύει εβδομάδες ολόκληρες πίσω από το μικροσκόπιό του. Φωτογραφίες του
έχουν δημοσιευτεί στα εξώφυλλα εκατοντάδων περιοδικών σ’ όλο τον κόσμο και ο
ίδιος αυτοπροσδιορίζεται ως δημοσιογράφος. Κάποια στιγμή στην καριέρα του
θέλησε να σπουδάσει ιατρική, όχι για να την ασκήσει, αλλά για να έχει πρόσβαση
στις πληροφορίες. Σήμερα είναι επίτιμος διδάκτορας Ιατρικής στο Ινστιτούτο
Καρολίνσκα, σ’ ένα υπόγειο του οποίου έχει εγκαταστήσει όλο τον εξοπλισμό του.

Εκεί ο Νίλσον επικεντρώθηκε σ’ ένα από τα τεράστια ηλεκτρονικά μικροσκόπιά του
που αναζητούν τα μυστικά της γρίπης των πτηνών. Επί μήνες προσπαθούσε να
αποκτήσει ένα δείγμα του ιού. Οι Αμερικανοί δεν ήθελαν να του στείλουν. Αυτός
τον οποίο φωτογράφισε ήρθε από το Χονγκ Κονγκ. Δημοσίευσε τις πρώτες
φωτογραφίες του, αλλά θέλει να τον πλησιάσει περισσότερο και σε μερικές ημέρες
θα πάει στην Ιαπωνία για να πάρει ένα καινούργιο μικροσκόπιο, δέκα φορές πιο
ισχυρό. Για να αναζητήσει την καλύτερη γωνία, τον πιο εκφραστικό ιό, το πιο
δραματικό ενσταντανέ. Λέει πως είναι σαν πολεμικός ανταποκριτής: «Ξέρεις, ένας
ιός είναι σαν ένας τρομοκράτης».