Όμηρος της Pωσίας η Eυρώπη

H ροή φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς την Ευρώπη είναι «κλειδί» για την οικονομική ευημερία και των δύο πλευρών

H πρόσφατη κόντρα της Ρωσίας με την Ουκρανία, με αφορμή τις τιμές του φυσικού
αερίου, κράτησε μόλις 48 ώρες. Ο αντίκτυπος από την κόντρα αυτή, όμως, που
προκάλεσε προβλήματα στη ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα είναι πολύ μεγάλος
για τη Γηραιά Ήπειρο, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο
που της παρέχει η Ρωσία.

Αμέσως μόλις έληξε η διαμάχη της Ρωσίας με την Ουκρανία, δόθηκε πράσινο φως
για να συνεχιστεί η τροφοδοσία των αγορών και η ροή του φυσικού αερίου σε
χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία αποκαταστάθηκε μέσα σε σύντομο χρονικό
διάστημα. Τίποτε, όμως, δεν είναι πια το ίδιο. Ανώτατα κυβερνητικά στελέχη,
αλλά και αναλυτές της αγοράς ενέργειας προειδοποιούν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να
αναθεωρήσει την ενεργειακή της πολιτική, ώστε να μη βρεθεί προ (παρόμοιων)
δυσάρεστων εκπλήξεων στο μέλλον.

Δύο κινήσεις· κλειδιά

Κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει, πλέον, το γεγονός ότι σήμερα η Ευρώπη εξαρτάται
σε σημαντικό βαθμό από τη Ρωσία, για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών
και οι φωνές που ζητούν να βρεθούν λύσεις, ώστε οι Ευρωπαίοι να μην είναι
δέσμιοι στο άρμα της πολιτικής της Μόσχας, πληθαίνουν. Για να καταστεί αυτό
δυνατό και να αποκτήσει η Γηραιά Ήπειρος την ανεξαρτησία της στον τομέα της
ενέργειας, αναλυτές, αλλά και πολιτικοί εκτιμούν ότι πρέπει να
πραγματοποιηθούν δύο κινήσεις· κλειδιά:

Πρώτον, οι Ευρωπαίοι να αναζητήσουν και να βρουν και άλλες χώρες – εκτός από
τη Ρωσία – οι οποίες θα μπορούν να τους προμηθεύουν το φυσικό αέριο που έχουν
ανάγκη. Δεύτερον, να υιοθετηθούν και να αναπτυχθούν εναλλακτικές μορφές
ενέργειας. Τέτοιες μορφές θα μπορούσε να είναι ο λιγνίτης που επιβαρύνει
λιγότερο το περιβάλλον με την καύση του από ό,τι αυτός που χρησιμοποιείται
σήμερα, η ατομική ενέργεια, αλλά και οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας (αιολικά
πάρκα κ.λπ.). H καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, για παράδειγμα,
υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί παράταση ζωής στους πυρηνικούς αντιδραστήρες
που υπάρχουν σήμερα στη χώρα. Συναντά, όμως, αντίδραση από τους
Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι ζητούν την κατάργησή τους.

H εξάρτηση από τη Ρωσία

Σήμερα, η θέση που κατέχει η Μόσχα στην αγορά ενέργειας είναι ιδιαίτερα
σημαντική (και τείνει να χαρακτηριστεί μονοπωλιακή). H Ρωσία είναι ο μοναδικός
προμηθευτής φυσικού αερίου για πολλές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής
Ευρώπη, καθώς και για γειτονικές της χώρες, όπως είναι η Φινλανδία. Επίσης, η
Γαλλία και η Ιταλία αγοράζουν από τη Ρωσία έως και το ένα τρίτο της ποσότητας
φυσικού αερίου που έχουν ανάγκη.

«Αν όταν υπάρχουν διαφωνίες (όπως στην περίπτωση με την Ουκρανία, με αφορμή
τις τιμές) η Ρωσία είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή να διακόψει την παροχή φυσικού
αερίου στους γείτονές της, πόσο αξιόπιστη μπορεί να είναι ως προμηθεύτρια
χώρα; Δημιουργείται εύλογα αυτό ερώτημα», υπογραμμίζει ο βοηθός γενικού
διευθυντή στη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας (IEA) Γουίλιαμ Ράμσαϊ.

Και πολιτικές επιπτώσεις

Ήδη στη Γερμανία, που είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος πελάτης της Ρωσίας σε
φυσικό αέριο και διατηρεί στενές εμπορικές σχέσεις με τη Μόσχα, έχουν αρχίσει
να προκαλούνται αντιδράσεις. Τίποτε δεν αποκλείει, πλέον, ότι η πρόσφατη
κόντρα Ρωσίας – Ουκρανίας μπορεί κάλλιστα να έχει, εκτός από οικονομικές, και
πολιτικές επιπτώσεις στη Γερμανία. «H συμμαχία της Γερμανίας με τη Ρωσία δεν
αποτελεί μια απλή εμπορική συμφωνία, αλλά σηματοδοτεί και την προσπάθεια που
κάνει η Ρωσία να ενοποιηθεί με την Ευρώπη», λέει ο αναλυτής του Γερμανικού
Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων Αλεξάντερ Ραρ, ο οποίος ειδικεύεται σε θέματα
ρωσικής πολιτικής.

Σε περίπτωση που υπάρξει μια νέα κόντρα Ρωσίας – Ουκρανίας, με αφορμή τις
τιμές του φυσικού αερίου, πιθανόν η Ευρωπαϊκή Ένωση να ταχθεί με το μέρος της
Ουκρανίας. Σε αυτή την περίπτωση, η Γερμανία θα αναγκαστεί να συνταχθεί με την
πολιτική που θα ακολουθήσουν οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η
Ρωσία δεν θα μπορεί πια να βασίζεται στη φιλία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ
Πούτιν με τον πρώην καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ. Ο τελευταίος, μάλιστα,
ανέλαβε επικεφαλής της κοινοπραξίας που θα κατασκευάσει αγωγό φυσικού αερίου
από τη Ρωσία προς τη Γερμανία, μετά τη λήξη της θητείας του ως καγκελάριος τον
Νοέμβριο.

H διάδοχος του κ. Σρέντερ Άνγκελα Μέρκελ δεν έχει τοποθετηθεί δημοσίως για την
πρόσφατη κόντρα Ουκρανίας – Ρωσίας, με αφορμή τις τιμές του φυσικού αερίου (η
Ρωσία απείλησε να διακόψει τη ροή φυσικού αερίου). Όμως, ο Γερμανός υπουργός
Οικονομικών Μάικλ Γκλος ξεκαθάρισε ότι η Γερμανία θα αυξήσει την ποσότητα
φυσικού αερίου που αγοράζει από τη Ρωσία, μόνον αν η Μόσχα αποδειχθεί
αξιόπιστος προμηθευτής.

Το 40% των αναγκών της

H Γερμανία εισάγει από τη Ρωσία το 40% του φυσικού αερίου που χρειάζεται για
να καλύψει τις ανάγκες της. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα σε λίγες μόλις ώρες από
το προσωρινό «εμπάργκο» που επέβαλε η Μόσχα στην Ουκρανία (που έβαλε φρένο στη
διακίνηση φυσικού αερίου και προς αρκετές ευρωπαϊκές χώρες), η μεγαλύτερη
προμηθεύτρια της Γερμανίας σε φυσικό αέριο, η Ε. ΟΝ Ruhrgas, ανέφερε ότι
αντιμετώπιζε προβλήματα με την τροφοδοσία σε φυσικό αέριο.

Ο Mark Langler είναι αρθρογράφος στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης»

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ