Πρόσωπα Ένας Aμερικανός ήρωας

Ο Χιου Τόμσον Τζούνιορ, ο πιλότος του ελικοπτέρου που έσωσε Βιετναμέζους
αμάχους από τη σφαγή στο Μάι Λάι, απεβίωσε την Παρασκευή από καρκίνο, σε
ηλικία 62 χρόνων.

Χιου Τόμσον. Με τον πολυβολητή του, τον Λώρενς Κόλμπερν (δεξιά), στο μνημείο του Μάι Λάι, στο Βιετνάμ, το 1998

Το πρωί της 16ης Μαρτίου 1968, ο Τόμσον, ο πολυβολητής του ελικοπτέρου Λώρενς
Κόλμπερν και ο επικεφαλής του πληρώματος Γκλεν Αντρεόττα πραγματοποιούσαν
αναγνωριστική πτήση στην επαρχία Κουάνγκ Νγκάι του Βιετνάμ. Από ψηλά είδαν
συναδέλφους τους να σκοτώνουν Βιετναμέζους αμάχους μέσα στο χωριό Μάι Λάι και
γύρω απ’ αυτό. Προσγείωσαν το ελικόπτερο στη γραμμή του πυρός, ανάμεσα στους
Αμερικανούς στρατιώτες και τους Βιετναμέζους που προσπαθούσαν πανικόβλητοι να
ξεφύγουν. Και έστρεψαν τα όπλα τους εναντίον των Αμερικανών για να τους
εμποδίσουν να συνεχίσουν τη σφαγή των χωρικών. «Οι άνθρωποι αυτοί μου ζητούσαν
βοήθεια, δεν υπήρχε περίπτωση να τους γυρίσω την πλάτη», είχε δηλώσει ο Τόμσον
σε συνέντευξη το 1998.

Ο Κόλμπερν και ο Αντρεόττα κάλυπταν με τα όπλα τους τον Τόμσον καθώς εκείνος
μιλούσε με τον επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων. Λίγο αργότερα ο ίδιος
έπεισε χωρικούς να βγουν από μια τρύπα όπου είχαν καταφύγει και τους μετέφερε
σε ασφαλή χώρο. Μετά προσγείωσε και δεύτερη φορά το ελικόπτερο για να
παραλάβουν ένα τραυματισμένο παιδί. Έσωσαν τη ζωή μιας δεκαριάς αθώων, αλλά
στους ορυζώνες του Μάι Λάι στοιβάζονταν τα πτώματα 504 ανθρώπων.

Ο Σέιμουρ Χερς, ανεξάρτητος δημοσιογράφος τότε, κέρδισε το 1970 το βραβείο
Πούλιτζερ για το ρεπορτάζ του για τη σφαγή του Μάι Λάι. Χαρακτήριζε τον Τόμσον
«έναν από τους καλούς». «Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο θάρρος χρειάστηκε
για να κάνει αυτό που έκανε», έγραψε. Μολονότι όμως η αφήγηση του Τόμσον ήταν
βασική στο ρεπορτάζ του Χιρς και ο πιλότος κατέθεσε ενώπιον του Κογκρέσου, ο
ρόλος του δεν έγινε γνωστός ώς τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ο
καθηγητής Ντέηβιντ Ήγκαν ξεκίνησε μια εκστρατεία που τελικά οδήγησε στην
παρασημοφόρηση των τριών. Άλλοι ωστόσο έβλεπαν τα πράγματα διαφορετικά. Ο
Τόμσον υπέστη επιθέσεις από τους «πατριώτες» για τη στάση του – ένα μέλος του
Κογκρέσου δήλωσε μάλιστα οργισμένο πως ήταν ο μόνος στρατιωτικός που θα έπρεπε
να τιμωρηθεί για το Μάι Λάι…

Το 1998 οι τρεις τιμήθηκαν με το Παράσημο του Στρατιώτη. Για τον Αντρεόττα, ο
οποίος σκοτώθηκε σε μάχη τρεις εβδομάδες μετά τη σφαγή, η τιμή ήταν
μεταθανάτια. Οι τρεις τους «υπέδειξαν τον δρόμο που πρέπει να ακολουθούν όλοι
οι στρατιώτες», υπογραμμίσθηκε κατά την παρασημοφόρησή τους. Για τον καθηγητή
Ιστορίας Ντάγκλας Μπρίνκλεϋ, ο Τόμσον «ήταν ο άνθρωπος που με τις ηρωικές
ενέργειές του προσέδωσε κάποια ηθική και αξιοπρέπεια στην αμερικανική
στρατιωτική προσπάθεια». Έδειξε πως η εξαχρείωση και η απανθρωπιά, ακόμη και
στον πόλεμο, είναι προσωπικές επιλογές – όπως η αξιοπρέπεια και ο ανθρωπισμός.