Δρόμοι

Ο Ρομαίν Ρολάν…

… περιγράφει ένα παράξενο συναίσθημα. Είναι κάτι που συντροφεύει όχι μονάχα
αυτόν αλλά και πολλούς άλλους ανθρώπους, κάτι σαν αιωνιότητα, ένα συναίσθημα
απεριόριστο, απέραντο, ωκεάνιο. Ο ίδιος πιστεύει πως αυτή είναι η πηγή από
όπου αναβλύζει η θρησκευτική εμπειρία, ένα συναίσθημα που ένιωσαν μεγάλοι
εξερευνητές ή συγγραφείς όταν βρέθηκαν μονάχοι τους μέσα στην άγρια φύση.

Ο ωκεανός…

… και τα συναισθήματα που προκαλεί ήταν πράγματα επικίνδυνα για τους
ανθρώπους του 19ου αιώνα. Τουλάχιστον αυτό πίστευαν τότε οι αρμόδιοι, που
προσπαθούσαν να τους προστατέψουν από τους κινδύνους της θάλασσας. Οι οδηγίες
προς τις γυναίκες και τους τουρίστες ήταν να φορούν φανελένιες πουκαμίσες,
τσόκαρα ή μποτάκια για να βαδίζουν πάνω στην άμμο, να καταβρέχουν το κεφάλι με
κουβάδες νερού προτού βουτήξουν στη θάλασσα ή να προτιμούν την άνεση και τη
σιγουριά της «μηχανής μπάνιου», ενός σανιδένιου θαλάμου με μια πολυθρόνα
μπάνιου που τον έσερνε ένα άλογο ­ ο ζωγράφος Μανέ έχει ζωγραφίσει μια τέτοια
μηχανή στον πίνακά του «Παραλία στη Βουλώνη». Αυτή η μηχανή και το
τελετουργικό της δείχνουν πως τουλάχιστον για τους Γάλλους αστούς του 19ου
αιώνα η εμπειρία του θαλασσινού νερού προκαλούσε ένα ρίγος. Ο άνθρωπος έπρεπε
να προστατευτεί από αυτό, όπως και από το αόριστο ωκεάνιο συναίσθημα (άλλο
ρίγος).

Φουσκοθαλασσιά…

… πέλαγος, νύχτα, σύννεφα, σκόρπια άστρα, ατέλειωτοι δρόμοι, μοναχικά
πληρώματα. Κάθε τόσο ένας φάρος φωτίζει τα σκοτάδια. Οι φωτεινές δέσμες του
απλώνονται να αγκαλιάσουν τους ανθρώπους. Στη ρίζα του πύργου του ξεπροβάλλει
η στεριά μέσα στον σκοτεινό κύκλο από τα κιάλια. Μια φωτεινή λουρίδα
ξαναβγάζει στον αφρό τον χρόνο που καταπίνει η θάλασσα μαζί με την προπέλα.
«Από τα βάθη που μερικές φορές αναβλύζουν πόνο ξεπηδούν καινούργιες
υποσχέσεις», έγραφε τις προάλλες ο καπετάν Λοΐκ Φινάζ, στην «Φιγκαρό», κάτι
σαν ημερολόγιο καταστρώματος. H στεριά πότε φεύγει και πότε έρχεται κοντά.
Ίσως αυτός να είναι ο πρώτος ρόλος των φάρων: να λένε σε εκείνους που θέλουν
να φεύγουν πόσο μακριά έχουν αφήσει πίσω τους τη στεριά και στους άλλους που
θέλουν να επιστρέφουν πόσο κοντά απέχει από την αγκαλιά τους. Μια χούφτα χώμα
και μια χούφτα αφρός δεν έχουν ποτέ το ίδιο βάρος. Ίσως να το ήξερε αυτό ο
αρχιτέκτονας Σώστρατος ο Κνίδιος, όταν έφτιαχνε τον Φάρο της Αλεξάνδρειας πριν
από 2.300 χρόνια.

Ο φάρος…

… του Παρμιτζιάνι τρεμοπαίζει σε μιαν άκρη στον ουρανό του Ρέυκιαβικ,
ψηλόλιγνο σπίρτο από τον κόσμο του Γκιούλιβερ, ένα κομμάτι ψημένο ατσάλι,
στέκεται ολομόναχος σε ένα τοπίο χωρίς ανθρώπους, χωρίς πλοία, ολόγυρα μονάχα
μια θάλασσα από βράχους και πάγους. Το φως του δεν είναι διαλείπον, όπως σε
άλλους φάρους, βγαίνει ασταμάτητα, σταθερά, σαν να μη θέλει να ρισκάρει ούτε
ένα δευτερόλεπτο χαλάρωσης ούτε μια στιγμή απερισκεψίας, ακίνητο και μακρύ
σιδερένιο δάχτυλο δείχνει τον δρόμο καρφωμένο στον ουρανό.