«Ήρθες να δεις τα χάλια μου…»

«H κατάργηση της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών είναι ισοδύναμη και αντίστοιχη με την καταστροφή των νεοκλασικών σπιτιών της Αθήνας… Ζητώ την κρατική παρέμβαση στις γελοίες διαφημίσεις που μολύνουν τα ήδη μολυσμένα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Όπως η Αστυνομία απαγορεύει να ρίχνουν οι πολίτες μπάζα έξω από τις οικοδομές, κατά τον ίδιο τρόπο πρέπει επιτέλους το κράτος να απαγορεύει τις γελοίες διαφημίσεις!», έλεγε ο Κώστας Ταχτσής στον Γ. Λιάνη το 1981 (εδώ στο Λονδίνο, σε ανέκδοτη φωτό του Νίκου Παναγιωτόπουλου)

Ελύτης, Ρίτσος, Βάρναλης, Σκαρίμπας, Εγγονόπουλος, Αναγνωστάκης, Χειμωνάς,
Χατζής, Πεντζίκης, Χριστιανόπουλος, Τσαρούχης, Ταχτσής, Καρούζος, Κατσαρός,
Σαμαράκης, Θεοδωράκης… Πνευματικές φυσιογνωμίες που με το έργο τους
σημάδεψαν το δεύτερο ήμισυ του ελληνικού και όχι μόνο εικοστού αιώνα, μίλησαν
τη δεκαετία του ’70 και του ’80 για τη ζωή και την τέχνη τους, για την Ελλάδα
και τα μεγάλα προβλήματα της εποχής τους (μα και της εποχής μας) στον Γιώργο
Λιάνη.

Ο πολιτικός πια Γ. Λιάνης συναντά το άλλο του μισό, τη δημοσιογραφία, και
συγκεντρώνει σε έναν τόμο τις συντεύξεις αυτές που δημοσιεύθηκαν στις σελίδες
των «ΝΕΩΝ» και των περιοδικών «Ταχυδρόμος» και «Επίκαιρα». Οι «Ανταποκρίσεις
από τη λογοτεχνία» (Εκδόσεις Λιβάνη) είναι ένα βιβλίο με ιστορίες ανθρώπων που
μεγάλωσαν, αγωνίστηκαν, έζησαν και δούλεψαν για τις ιδέες.

Το βιβλίο αρχίζει με τις ανταποκρίσεις του Γιώργου Λιάνη από τη
βράβευση του Οδυσσέα Ελύτη με το Νόμπελ στη Στοκχόλμη, όταν ο ποιητής
υποσχέθηκε ότι δεν θα αποδεχόταν τις δεσμεύσεις του Βραβείου: «Ο Διονύσιος
Σολωμός δεν σηκωνότανε το πρωί να ακούει ραδιόφωνα και τηλεοράσεις και τέλεξ.
Έβαζε τα άσπρα του γάντια, έβγαινε στη Σπιανάδα και μιλούσε με τον Πολυλά για
θέματα που τον απασχολούσαν. Τώρα, άμα είναι εκατό τηλεοράσεις και εκατό
περιοδικά και εφημερίδες, τρελαίνεσαι. Λοιπόν, ας τελειώσω εγώ με όλα αυτά. Να
τελειώνουμε με τις απονομές, τους λόγους, και να γυρίσω στη δουλειά μου. Να
τελειώσω με το έργο μου».

Με τον Γιάννη Ρίτσο, όλα έγιναν χάρη στην επιμονή του Γ. Λιάνη που κάθε
βράδυ του τηλεφωνούσε ζητώντας του συνέντευξη. «Οι πολύ ωραίες μορφές μπορούν
να κρατήσουν το βάρος της ανθρώπινης δυστυχίας», εξομολογήθηκε στην πρώτη τους
συνάντηση ο ποιητής της Ρωμιοσύνης για να παραδεχτεί αργότερα, λίγο μετά το
1974, ότι «με βρήκαν σχεδόν έτοιμο τα γεγονότα, όχι ψυχικά αλλά σε μια διάθεση
λειτουργική, που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στα συμβάντα χωρίς να
δημιουργήσει μια ποίηση περιστασιακή…».

«E, και τ’ ήρθες να δεις; τα χάλια μου;», του απευθύνεται ο 90χρονος Βάρναλης,
μόνος και εγκαταλελειμμένος στη Γενική Κλινική Αθηνών, εκεί όπου διαπιστώνει
ότι «οι άνθρωποι των γραμμάτων, άμα δεν είναι επιτήδειοι, μήτε να ζήσουν μήτε
να πεθάνουν με αξιοπρέπεια μπορούν. Είναι ατσίγγανοι. Ζουν στο περιθώριο της
ζωής και θάβονται, όπως λέει ο λόγος, με το κάρο της δημαρχίας»… Στην ίδια
ηλικία, λίγο αργότερα, το 1981, ο Γιάννης Σκαρίμπας δηλώνει «έμπλεος χαράς»
για το πόσο άθεος είναι: «Φαντασθείτε, φίλε μου, συνέλαβα τον εαυτό μου να
φωνάζει μια μέρα: Αχ, πόσο άθεος είμαι, Θεέ μου!».

Ο Νίκος Εγγονόπουλος δηλώνει με τη σειρά του ότι αγαπά τους αναρχικούς,
αλλά διαφέρει από αυτούς σε κάτι βασικό: «Οι αναρχικοί έχουν πολλές αρχές!».
Παραδέχεται πως «εις την Ελλάδα, η καριέρα μου υπήρξε οδυνηρά. Σήμερα, μου
επιτρέπεται να πω ότι στον τόπο μας, στα χρόνια τα δικά μου, η εκτίμηση
εκδηλωνόταν με αμείλικτη καταδίωξη».

«Δεν υπάρχει δύσκολο στην τέχνη, υπάρχει καλό ή κακό, σημαντικό ή ασήμαντο»,
λέει ο Γιώργος Χειμωνάς. «Δύσκολοι και δυσνόητοι είναι μόνο οι στείροι
πειραματισμοί, που δεν έχουν κανένα αντίκρυσμα στην ουσία και στο νόημα του
λόγου. Όταν γράφω, υπολογίζω και τον τελευταίο κάτοικο του τόπου μου, αρκεί να
μιλάει ελληνικά και καλύτερα να μην είναι και “μορφωμένος”. Θεωρώ τον εαυτό
μου λαϊκό συγγραφέα».

Το βιβλίο, το οποίο επιμελήθηκε ο Δημήτρης Καλοκύρης, περιλαμβάνει ανέκδοτο
υλικό, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, κολλάζ και ακουαρέλες.

«Ακαδημαϊκός; Χτυπάω ξύλο!»

Ιστορίες ανθρώπων που αγωνίστηκαν και δούλεψαν για τις ιδέες, περιλαμβάνονται στο νέο βιβλίο του Γιώργου Λιάνη «Ανταποκρίσεις από τη λογοτεχνία»

«Ό,τι έκανα στη ζωή μου το έκανα με τίμημα να κερδίσω την προσωπική μου
ελευθερία, που τελικά είναι η πολιτική μου ελευθερία», λέει ο πρόσφατα χαμένος
Μανόλης Αναγνωστάκης το 1976, ενώ εξομολογείται ότι «η ποίηση είναι υπόθεση
ξεπερασμένη». Ερωτώμενος για τα πολιτιστικά προβλήματα της χώρας, απαντά:
«Πότε θα καθήσουμε επιτέλους να ξεκαθαρίσουμε την άφθονη σκουριά από το
λιγοστό μέταλλο; Δυστυχώς, όλ’ αυτά πρόχειρα πολύ, αποσπασματικά, ένα μικρό
μέρος από τη βασικά αντίθετα διαμορφωμένη αντίληψή μου για το πώς πρέπει να
βλέπουμε τα πολιτιστικά προβλήματα σήμερα. Με ποιον τρόπο πρέπει να λειτουργεί
μια γνήσια προοδευτική κουλτούρα που σαν περιεχόμενό της έχει την αλλαγή της
νοοτροπίας και της συμπεριφοράς του ανθρώπου και όχι την επιδερμική ψυχαγωγία
και τις πανηγυρτζίδικες εντυπώσεις». Ο λόγος στη συνέχεια και πάλι στους
ποιητές: Ο Νίκος Καρούζος αντιδρά όταν ο Λιάνης τον ρωτά αν θα ήθελε να γίνει
ακαδημαϊκός: «Όχι, για όνομα του Θεού! Χτυπάω ξύλο. Όχι, όχι! Ακαδημαϊκός σε
μια Ακαδημία που έκλεισε τις πόρτες της στον Νίκο Καζαντζάκη και τον Άγγελο
Σικελιανό; Όχι, προς Θεού! Είναι ντροπή να υποβάλεις υποψηφιότητα για να
γίνεις ακαδημαϊκός. Αυτό κατά την άποψή μου, είναι αίσχος!».

Το βιβλίο παρουσιάζεται αύριο, στις 12.00, στην Παλαιά Βουλή (Σταδίου 13). Θα
μιλήσουν οι B. Πολύδωρας, Ευαγγ. Βενιζέλος, Φ. Κουβέλης, Γ. Παπαδάκης, Γ.
Παπαχρήστος, Π. Τσίμας, N. Χατζηνικολάου και Λευτέρης Παπαδόπουλος.