Oι ωραίες της ιστορίας ήταν άσχημες!

Μπορεί η Ελίζαμπεθ Τέιλορ να υποδύθηκε τη σαγηνευτική Κλεοπάτρα, η επιστημονική έρευνα όμως θέλει τη βασίλισσα της Αιγύπτου με διπλοσάγονο και γαμψή μύτη

Για χάρη της σφάχτηκαν παλικάρια κάτω από τα τείχη της Τροίας. Κι όμως η Ελένη
δεν ήταν ξανθιά, μακρυμαλλούσα, κομψή σαν να είχε ξεπηδήσει από πίνακα της
Αναγέννησης, αλλά κυκλοφορούσε με ξυρισμένο κεφάλι και ήταν νυμφομανής! Και η
Κλεοπάτρα μπορεί να έκανε υποχείριό της τους δύο ισχυρότερους άνδρες της
εποχής της, τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Μάρκο Αντώνιο, αλλά δεν ήταν παρά μια
στρουμπουλή, άσχημη βασίλισσα με χαλασμένα δόντια. Αυτό, τουλάχιστον, «είδαν»
πρόσφατες επιστημονικές έρευνες.

Γυμνασμένη καθότι άριστη πολεμίστρια, φαλακρή – με βαμμένο το κρανίο σε έντονο
χρώμα και μόνο μια λεπτή και μακριά αλογοουρά να κρέμεται στο πίσω μέρος του
κεφαλιού της – και γυμνόστηθη (ως ένδειξη δύναμης και σεξουαλικότητας), η
Ελένη από «ωραία» μετατρέπεται σε «αμαζόνα»-πριγκίπισσα, που έζησε περί το
1250 π.X. και της οποίας η όρεξη για σεξ μπορεί να συγκριθεί μόνο με την όρεξή
της για… αίμα. Έτσι «βλέπει» τη σύζυγο του βασιλιά της Σπάρτης Μενελάου, που
την πόθησε και την έκλεψε ο Πάρις, η Βρετανίδα ιστορικός Μπέτανι Χιου στο νέο
βιβλίο της «Ελένη της Τροίας: Θεά, Πριγκίπισσα, Πόρνη».

«Αν νομίζετε πως η Ελένη ήταν γαλανομάτα, ξανθιά πριγκίπισσα βρίσκεστε πολύ
μακριά από την πραγματικότητα», υποστηρίζει η κ. Χιου. «H πραγματική εικόνα» –
την οποία η ερευνήτρια υποστηρίζει πως «εξακρίβωσε» ύστερα από εκτεταμένη
έρευνα των αρχαιολογικών ευρημάτων και κυρίως των τοιχογραφιών της μινωικής
Κρήτης, της Θήρας και των Μυκηνών – «είναι πολύ πιο σκοτεινή και τολμηρή,
εντελώς αντίθετη από εκείνη που προβλήθηκε στην ταινία “Τροία”».

Παρότι συνεχίζεται η διένεξη ανάμεσα στους ερευνητές σχετικά με το κατά πόσον
η ωραία Ελένη ήταν μυθική ή ιστορική προσωπικότητα, η επιστημονική κοινότητα
αρχικά φαίνεται να αποδέχεται την άποψη της Μπέτανι Χιου. «Είναι ο πρώτος
άνθρωπος που αναδεικνύει την Ελένη ως σπουδαία προσωπικότητα της Εποχής του
Χαλκού και την βγάζει από τη σκιά του μύθου», δηλώνει ο μελετητής Κεν
Γουάρντλ. Από την τάση που θέλει να αποκαλύπτει τα «αληθινά» πρόσωπα,
προχωρώντας σε αποκαθήλωση των ωραίων γυναικών δεν ξέφυγε ούτε η Κλεοπάτρα.
Είχε ύψος 1,50 μ., πλούσια περιφέρεια, διπλοσάγονο, γαμψή μύτη και χαλασμένα
δόντια, σύμφωνα με τους ειδικούς που μελέτησαν τα πορτρέτα της με αφορμή
αφιερωματική έκθεση στο Βρετανικό Μουσείο. Αν και παχουλή (ειδικά στον λαιμό
έφερε τους λεγόμενους «δακτυλίους της Αφροδίτης»), η Κλεοπάτρα φαίνεται πως
ανταποκρινόταν στα πρότυπα της εποχής, που ήθελαν τις γυναίκες τροφαντές. Όσο
για το χαμόγελό της; Μόνο θελκτικό δεν ήταν. Στα δε «χαλασμένα» από την
τερηδόνα δόντια της φαίνεται πως οφειλόταν η κακοσμία του στόματός της…

Τα πρότυπα της ομορφιάς αλλάζουν ανάλογα με τις εποχές. Ίσως γι’ αυτό σοφά ο
Όμηρος δεν περιγράφει την Ωραία Ελένη, αλλά αρκείται να την χαρακτηρίσει ως
την ωραιότερη γυναίκα του κόσμου. Γιατί όμως σήμερα ειδικά οι ερευνητές
εστιάζουν στο «πραγματικό» και συνήθως «άσχημο» πρόσωπο των «μυθικά» ωραίων;

«Τι επιδιώκουν; Να αναστηλώσουν μια αστραφτερή προσωπικότητα του μύθου ή της
Ιστορίας με νέα χαρακτηριολογική αρχιτεκτονική; Δικαιούνται να το πράξουν,
μόνο εφόσον έχουν εξασφαλίσει νέα και άγνωστα στοιχεία», λέει στα «NEA» ο
ψυχίατρος Μανώλης Μυλωνάκης. «Εάν αρκεστούν στα παλαιά και γνωστά
στοιχεία, απλώς θα αυθαιρετήσουν. Το κέρδος τους θα είναι ταπεινό. Θα
σημειώσουν ρεκόρ πωλήσεων στα βιβλία τους, απλώς και μόνο επειδή θα
καταστήσουν προσιτότερο ένα είδωλο στο μεγάλο κοινό των απαίδευτων αναγνωστών,
που θαμβωμένο θα επιδοθεί σε ανιστόρητο κουτσομπολιό και ανελέητη
ετεροχρονισμένη “ανθρωποφαγία”».

Προσπάθεια απενοχοποίησης της γυναίκας

Καμία σχέση με την ξανθή, κομψή Νταϊάν Κρούγκερ της κινηματογραφικής Τροίας δεν είχε η Ωραία Ελένη σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, που την «είδε» φαλακρή με μόνο μια φιδίσια αλογοουρά στο πίσω μέρος του κρανίου της

«Τι έχει να κερδίσει ο σύγχρονος άνθρωπος αν θεωρηθεί άσχημη η Ελένη ή η
Κλεοπάτρα;», αναρωτιέται η ψυχολόγος δρ Κορίνα Σωτηρακοπούλου. «Πίσω από όλα
αυτά θεωρώ πιθανό να υποκρύπτεται μια προσπάθεια απενοχοποίησης του γυναικείου
φύλου, που υποφέρει από πολλές ενοχές. Πλέον αρχίζει να επικρατεί η άποψη πως
δεν είναι ανάγκη μια γυναίκα να είναι τέλεια για να “σφαχτούν” για εκείνη.
Είναι όμορφη όταν αισθάνεται έτσι. Αυτή η “αποδόμηση” οφείλεται σε μια
γενικότερη αργή επιστροφή σε πράγματα βαθύτερα και ουσιώδη, ως συνέπεια όχι
μόνο της γενικότερης οικονομικής κρίσης, αλλά και της επιφάνειας, που μας έχει κουράσει».

O μύθος της Κλεοπάτρας

Ελάχιστα πορτρέτα της Κλεοπάτρας έχουν φτάσει ώς τις μέρες μας και δεν
φημίζονται για την αξιοπιστία τους. Μόνο ένα πορτρέτο της στο Βατικανό είναι
παγκοσμίως αποδεκτό: η Κλεοπάτρα απεικονίζεται τραχιά, με μεγάλα μάτια, μακρύ
πρόσωπο, στενό σαγόνι και πολύ μεγάλη μύτη, κύριο χαρακτηριστικό και
πιθανότατα «σύμβολο» της πολιτικής της δύναμης.

Γιατί τη μοιραία γυναίκα του 1ου π.X. αιώνα ενσάρκωσαν καλλονές, όπως οι
Ελίζαμπεθ Τέιλορ και Σοφία Λόρεν; «Μύθος και πάνω από όλα ανοησία»,
υποστηρίζει η Σούζαν Γουόλκερ, επιμελήτρια της βρετανικής έκθεσης. «Όσο
περισσότερο μελετάμε τα πορτρέτα της Κλεοπάτρας τόσο λιγότερο βέβαιοι είμαστε
για το θελκτικό της εμφάνισή της».

INFO

Bettany Hughes, «Helen of Troy: Goddess, Princess, Whore», Εκδόσεις Knopf
Publishing Group, τιμή: 19,80 δολάρια στο Amazon.com