Mόνος στη Pαφήνα

Γιάννης Λούλης. Συμβουλεύει ατύπως…

ΚΑΘΕ αρχηγός έχει ένα προσωπικό επιτελείο. Περιστοιχίζεται δηλαδή από
συνεργάτες και συμβούλους που τον υποστηρίζουν σε όλες τις πτυχές της
πολιτικής του. Αυτό δεν γίνεται για λόγους ίντριγκας. Πολλά θέματα πολιτικής
είναι τόσο τεχνικά, που ένας ηγέτης δεν μπορεί να αποφασίσει επί τη βάσει των
εισηγήσεων των υπουργών του και με μόνο κριτήριο το ένστικτό του. Χρειάζεται
μια δεύτερη γνώμη, από πρόσωπα που δεν είναι πολιτικοί καριέρας και είναι
απολύτως αφοσιωμένα σε αυτόν.

Στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον, το επιτελείο αυτό αποκαλείται «kitchen
cabinet» – το «συμβούλιο της κουζίνας». Το διέθετε ο Μπιλ Κλίντον και το
ανανεώνει διαρκώς ο Τόνι Μπλερ. Στο Παρίσι, το Μέγαρο των Ηλυσίων, τόσο επί
Μιτεράν όσο και επί Σιράκ, στεγάζει ένα πολυπληθές «καμπινέ» στελεχών.

Ο Κώστας Σημίτης είχε τον «πρωινό καφέ», αλλά και ένα πρωθυπουργικό γραφείο με
συμβούλους που να αντιστοιχούν σε κάθε υπουργείο, από τα οικονομικά ώς τα
τεχνικά έργα, από τη διπλωματία ώς τους εξοπλισμούς. Καραβάνι ολόκληρο
συνεργατών διαθέτει και ο Γιώργος Παπανδρέου. Όταν γίνει πρωθυπουργός, δεν θα
τους χωράει το Μαξίμου. Υπάρχει λοιπόν από τώρα η σκέψη να πάρουν και το
κτίριο του υπουργείου Εσωτερικών στη Βασιλίσσης Σοφίας!

ΠΑΡΑΔΟΞΩΣ, ο Κώστας Καραμανλής αποτελεί εξαίρεση. Ο Πρωθυπουργός έχει
τον Θόδωρο Ρουσόπουλο και τον Γιάννη Αγγέλου μαζί του στο Μαξίμου. Ο Γιάννης
Λούλης συμβουλεύει ατύπως, κυρίως για την απήχηση στην κοινωνία συγκεκριμένων
πολιτικών επιλογών. Ο Αργύρης Καράς είναι γενικός γραμματέας του Υπουργικού
Συμβουλίου, αλλά συνιστά μάλλον διακριτική παρουσία. Και τέρμα! Δεν υπάρχει
διπλωματικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού που να συμμετέχει στη διαμόρφωση της
εξωτερικής πολιτικής. Όπως δεν υπάρχει οικονομικός σύμβουλος.

Ελένη Λουρή. Σύμβουλος για τους… τύπους

Στα χαρτιά, οι θέσεις ψιλο-καλύπτονται. Ο Πρωθυπουργός έχει διευθυντή
διπλωματικού γραφείου τον πρέσβη Σάνδη και οικονομικό σύμβουλο την καθηγήτρια
Ελένη Λουρή. Στην πραγματικότητα όμως, τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν ούτε ειδικό
βάρος ούτε συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. H χώρα κυβερνάται από τον
Πρωθυπουργό και μια φούχτα υπουργούς – Μολυβιάτη, Σουφλιά, Αλογοσκούφη,
Σιούφα, Παυλόπουλο – που απαρτίζουν τη ραχοκοκαλιά της Κυβερνητικής Επιτροπής
και βλέπουν τακτικά τον Πρωθυπουργό.

Ο τρόπος αυτός διοίκησης δεν είναι χωρίς συνέπειες. Ούτε στα οικονομικά, ούτε
στα εξωτερικά ούτε σε κρίσιμα θέματα όπως ο βασικός μέτοχος, υπήρξε δεύτερο
μάτι ή άλλη άποψη. Οι υπουργοί εισηγούνται, ο Πρωθυπουργός αποφασίζει, χωρίς
κάποιος άλλος να αξιολογεί τις εισηγήσεις για λογαριασμό του.

Επί Σημίτη, υπήρξαν συχνά διαφωνίες, παραδείγματος χάριν για την οικονομική
πολιτική. Λέγεται πως από ένα σημείο και μετά, Χριστοδουλάκης και Στουρνάρας
δεν μπορούσαν να συζητήσουν – πιθανώς και να συνυπάρξουν – στο ίδιο δωμάτιο
χωρίς την παρουσία – δηλαδή τη διαιτησία – του Χαρδούβελη. Ωστόσο, οι
διαφωνίες έχουν ως αποτέλεσμα μια πολιτική να περνάει από κόσκινο πριν
αποφασιστεί. Κάτι που δεν έγινε, ας πούμε, με τη δημοσιονομική απογραφή.

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ δεν είναι πολιτικός που στερείται ευφυΐας. Ωστόσο, έχει
επιλέξει ένα μονόδρομο σύστημα λήψης αποφάσεων. Αισθάνεται αυτάρκης; Δεν θέλει
διαφωνίες και καβγάδες γύρω του; Άλλωστε, ακόμη και σε επίπεδο κορυφαίων
υπουργών, συζήτηση δεν γίνεται. Ο Πρωθυπουργός τούς συναντά ανά δύο ή τρεις,
με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να σπάει σε «κουτάκια». Είναι ένα μοντέλο λήψης
αποφάσεων που δεν διακρίνεται για τη σύνθεσή ή τη διαλεκτικότητά του.
Αντιθέτως, αποπνέει στατικότητα.

Πρόσωπο που τον γνωρίζει χρόνια επιβεβαιώνει το μοντέλο αυτό: «Ο Καραμανλής
έχει πάντα ένα πρόσωπο για κάθε τομέα που εισηγείται πολιτική. Αν η πολιτική
δεν είναι επιτυχημένη, θα τον αλλάξει και θα πάρει άλλον». Στην κυβερνητική
πράξη όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Μπορεί, ας πούμε, ο Καραμανλής να
αλλάξει τώρα τον Αλογοσκούφη; Θα μπορούσε να αλλάξει τον Παυλόπουλο επί
βασικού μετόχου; Όχι, χωρίς να επωμιστεί και ο ίδιος ένα τεράστιο μέρος της
ευθύνης.

Στην ουσία, ο Πρωθυπουργός, στερημένος από ένα δικό του επιτελείο, είναι
αιχμάλωτος των εισηγήσεων των υπουργών του – και, βέβαια, συνυπεύθυνος. Αυτό
ερμηνεύει τα αδιέξοδα της κυβέρνησης, που έχει εγκλωβιστεί σε διαδρομές που
δεν οδηγούν πουθενά, ιδίως στην οικονομία. Αλλά και τη δυστοκία στο θέμα της
αλλαγής προσώπων, δηλαδή την πολύμηνη καθυστέρηση ενός αναγκαίου
ανασχηματισμού. Μόνος στο Μαξίμου – ή μήπως τη Ραφήνα; – ο Καραμανλής βρέθηκε
πολύ γρήγορα – στον ενάμιση χρόνο! – να στερείται ευελιξίας, δηλαδή επιλογών.