Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Διαβάζω αυτές τις μέρες ένα πολύ τρυφερό βιβλίο-λεύκωμα, το «Νάνι, τ’
άνθι των ανθώ – Ωδή στη Μητέρα» (Εκδ. Ίνδικτος) και σκέφτομαι: ιδού κάτι που
«ενώνει» όλους τους πολιτισμούς: το νανούρισμα. Είναι, ξέρετε, πιο οικουμενικό
και από τα μπλου τζιν. Νανούρισμα στα ελληνικά, νινούλα στα αλβανικά, νάνι
νάνι στα ιταλικά, πρισπίβνα πέσεν στα βουλγάρικα, μπερσέ στα γαλλικά,
κολιμπέλναγια στα ρώσικα, λιάγκεν στα ρουμάνικα κ. λπ… Οι μητέρες όλου του
κόσμου νανουρίζουν τα παιδιά τους σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Όλες τους, λίγο ώς
πολύ, καλούν τον ύπνο να έρθει και «να σύρει το μωρό στους μπαξέδες και μαζί
με τη μανούλα του να κόψουν μενεξέδες». Και όλες εύχονται το καμάρι τους «να
κοιμάται να μερώνει, να ξυπνά να μεγαλώνει»…

Υπάρχουν και άλλα κοινά στοιχεία στα νανουρίσματα: η αγάπη για τον
εαυτό δεν έχει ως προϋπόθεση το μίσος για τους Άλλους. Από όσο γνωρίζω
τουλάχιστον, δεν υπάρχει κάποιο νανούρισμα που να παροτρύνει το παιδί να μισεί
αυτούς που έχουν διαφορετική καταγωγή, εθνικότητα, όνομα ή θρησκεία. Εάν οι
άνθρωποι γίνονται μισαλλόδοξοι και φανατικοί όταν μεγαλώνουν, πιστεύω πως αυτό
οφείλεται μάλλον σε «νανουρίσματα» αρσενικού γένους κυρίως: όπως ο εθνικισμός,
ο ρατσισμός και εν γένει ο κάθε -ισμός.

Βέβαια, σήμερα, τα νανουρίσματα έχουν ξεθωριάσει. Τα προσεγγίζουμε
πλέον ως τα απομεινάρια μιας προνεωτερικής και αγροτικής κοινωνίας. Φαίνεται
πως οι σημερινές μητέρες δεν έχουν ούτε χρόνο ούτε υπομονή και ίσως ούτε
ταλέντο να τραγουδούν νανουρίσματα. Επιπλέον, υπάρχει και η τεχνολογία: τα
παιχνιδάκια, που ζαλίζουν τα παιδιά για να τα σύρουν στον ύπνο. Υπάρχουν οι
κασέτες και τα CD με τα παραμύθια: κάτι είναι κι αυτό σε τελευταία ανάλυση…

Είναι πολλές οι μητρικές μορφές που βρίσκει κανείς στα κείμενα του
βιβλίου. Και ανάμεσά τους και εκείνη της ξενιτεμένης μητέρας. Την έχει
αποδώσει θαυμάσια ο Τηλέμαχος Κώστιας στο διήγημα «Προσοχή, μαμά, στο λάμδα».
Είναι η ιστορία μιας μάνας, της Χρυσάνθης, που φέρνει τα παιδιά της στην
Ελλάδα, «όπως η σκύλα που αρπάζει τα κουτάβια από τον λαιμό όταν αλλάζει
κατάλυμα. Τη νύχτα, χωρίς διαβατήρια». Καθαρίζει σπίτια, σκάλες και γραφεία.
Τα παιδιά της πάνε σχολείο και αλλάζουν το όνομά τους για να μην ηχούν ξενικά.
Μεγαλώνουν και ξαφνικά αρχίζουν να ντρέπονται τη μητέρα τους. Την κρύβουν από
τους φίλους τους, από τους δασκάλους τους: γιατί δεν θέλουν να μαθευτεί η
καταγωγή τους, γιατί η μητέρα είναι ντεμοντέ: μοιάζει σαν χωριάτισσα και
επιπλέον δεν ξέρει να προφέρει σωστά το λάμδα…

Ενώ εγώ αναρωτιέμαι απλώς: πώς θα ήταν άραγε το νανούρισμα μια μάνας
μετανάστριας σήμερα στην Ελλάδα; Να διακινδυνεύσω κάποιους πρόχειρους στίχους;
«Νάνι νάνι να, κοιμήσου κρίνε μου / νάνι νάνι να μεγαλώσεις και να μη σε
ταλαιπωρήσουν / για μια άδεια παραμονής να μη σε ξευτελίζουν. / Νάνι νάνι να,
ο αστυνομικός όταν μάθει την καταγωγή σου να μη γίνει θηρίο / τα παιδιά σου να
μην αναγκαστούν να αλλάξουν όνομα και σχολείο. / Νάνι νάνι να ριζώσεις φεγγάρι
και καμάρι μου σε αυτόν τον τόπο / να κάνεις προκοπή / να γίνεις καλός
άνθρωπος σε τούτη τη ζωή. / Νάνι νάνι να, των γιασεμιών την ευωδιά, σου στρώνω
και κοιμώ σε / και την αυγή χρυσό κλειδί, μου φέρνουν και ξυνπώ σε.»…

ΥΓ: Το βιβλίο «Νάνι τ’ άνθι των ανθώ – Ωδή στη Μητέρα» αποτελεί
έμπνευση του μουσικού Θανάση Μοραΐτη. Περιλαμβάνει δε, ένα καταπληκτικό CD με
16 νανουρίσματα που συνέθεσε ο ίδιος ο Θανάσης Μοραΐτης και τραγουδούν η Νένα
Βεντσάνου, η Μαρία Δημητριάδη, η Σόνια Θεοδωρίδου και η ηθοποιός Λυδία
Κονιόρδου.

LINK:

* www.gkapllani.com