Δρόμοι

Από μικρός…

… ο γιος του Εβραίου ράφτη από μια ταπεινή συνοικία του Λονδίνου έδειχνε πως
δεν θα τα πήγαινε καλά με την εξουσία και τη βία. Πρώτα από όλα, οι εμπειρίες
του από τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εγκατέλειψε την πόλη και επέστρεψε όταν ήταν
πια δεκατεσσάρων ετών. «Έκτοτε, η αίσθηση πως με βομβαρδίζουν με κυνηγούσε
πάντα», θα πει αργότερα ο Χάρολντ Πίντερ. Ύστερα, τα διαβάσματά του:
Χεμινγουέι και Κάφκα. Θέλησε να σπουδάσει θέατρο, αλλά άντεξε στη σχολή μόνο
δύο χρόνια. Όσο για τον στρατό, αρνήθηκε να υπηρετήσει. «Θα μπορούσα να είχα
πάει φυλακή», λέει. «Είχα πάρει μαζί μου την οδοντόβουρτσά μου, αλλά φαίνεται
πως ο δικαστής με συμπάθησε και τη γλίτωσα με πρόστιμο 30 λιρών».

Σε μια συνέντευξη…

… πριν από 40 χρόνια, τον είχαν ρωτήσει αν νιώθει την πολιτική εξουσία
απειλητική. «Δεν μ’ ενδιαφέρουν οι πολιτικοί μηχανισμοί», είχε πει τότε. «Όμως
κάνουν μεγάλο κακό σε εκατομμύρια ανθρώπους. Θα σας πω τι πιστεύω για τους
πολιτικούς. Τις προάλλες είδα μερικούς στην τηλεόραση να μιλούν για το
Βιετνάμ. Κι ήθελα πολύ να ορμήσω μέσα στην οθόνη με ένα φλογοβόλο και να τους
κάψω τα μάτια και τα αρχίδια κι ύστερα να τους ρωτήσω ποια είναι η πολιτική
τους άποψη γι’ αυτή την πράξη». Από την εποχή της ανατροπής του προέδρου
Αλιέντε στη Χιλή, το 1973, ο Πίντερ βρίσκεται απέναντι στο κατεστημένο και την
εξουσία. Στον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας είχε επικρίνει την επέμβαση του
ΝΑΤΟ, που «μόνο θα χειροτερέψει τη μιζέρια και τη φρίκη και θα ερημώσει τη
χώρα». Σε μια ομιλία του στη Βουλή των Κοινοτήτων, είχε καταδικάσει τον
«προληπτικό» πόλεμο στο Ιράκ: «Ο Μπους είπε: “Δεν θα επιτρέψουμε τα χειρότερα
όπλα του κόσμου να παραμείνουν στα χέρια των χειρότερων ηγετών του κόσμου”.
Σωστά. Ρίξε μια ματιά στον καθρέφτη, φιλαράκο. Εσύ είσαι αυτός».

Μια φορά…

… είχε πάει στην Τουρκία μαζί με τον Άρθουρ Μίλερ και είχαν συναντήσει εκεί
πολλά θύματα της κρατικής βίας. Στη δεξίωση που έδωσε η αμερικανική πρεσβεία
προς τιμήν του Μίλερ, αντί για φιλοφρονήσεις, ο Πίντερ μίλησε για ανθρώπους
που βασανίζονταν με ηλεκτροσόκ. Τον πέταξαν έξω (ο Μίλερ τον ακολούθησε κι
αυτός για συμπαράσταση). Αργότερα, ο Πίντερ έγραψε το θεατρικό έργο «Βουνήσια
γλώσσα» για την καταπίεση των Κούρδων και την απαγόρευση της κουρδικής
γλώσσας.

Τα θεατρικά…

… έργα του νομπελίστα πια Πίντερ συνήθως εκτυλίσσονται μέσα στους τέσσερις
τοίχους ενός δωματίου, που οι ένοικοί του απειλούνται από ακαθόριστες
δυνάμεις. Οι κριτικοί αυτό το είπαν «θέατρο της απειλής». Ο ίδιος θα μπορούσε
ίσως να το πει αλλιώς: προειδοποίηση. Όπως στο ποίημά του «Δημοκρατία»: «Δεν
υπάρχει γλιτωμός. Τα μεγάλα καυλιά βγήκαν έξω. Θα πηδήξουν ό,τι βρουν μπροστά
τους. Προσέξτε τα νώτα σας».