Δρόμοι

Οι φοιτητές…

… του Πανεπιστημίου του Τέξας, όταν επέστρεψαν στα μαθήματά τους μετά τις
καλοκαιρινές διακοπές τους, ανακάλυψαν πως από την πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη
έλειπε κάτι εντελώς απαραίτητο για τη λειτουργία της: τα βιβλία. Δεν είναι η
πρώτη φορά που βιβλιοθήκες απογυμνώνονται από τα βιβλία τους. Έχει συμβεί σε
πολλά καλά πανεπιστήμια που, αντί για τα παραδοσιακά βιβλία, προτιμούν τα
ψηφιακά. Μήπως είναι σήμερα κάπως παλιομοδίτικη η προσκόλληση στα βιβλία όπως
τα γνωρίσαμε μέχρι τώρα, με τα δεσίματα, τα εξώφυλλα και το χειροπιαστό χαρτί;

Ο Αλμπέρτο…

… Μανγκουέλ, που έχει γράψει την «Ιστορία της ανάγνωσης», μίλησε τις
προάλλες στο αμερικανικό Ρόουντς Κόλετζ για τις χάρες και τις χαρές του
διαβάσματος. H ομιλία του είχε τον τίτλο «Πώς ο Πινόκιο έμαθε να διαβάζει»:
«Υπάρχουν χαρακτήρες στα βιβλία που γίνονται δικοί μας, επειδή μας μιλούν με
τη γλώσσα της ψυχής μας και μας αγγίζουν τόσο βαθιά, όσο κι ο πρώτος μας
μεγάλος δάσκαλος ή ο πρώτος μας έρωτας». Μπορεί ποτέ κανείς να νιώσει έτσι
ψάχνοντας στο Ίντερνετ; Ο καθηγητής του Ρόουντς Κόλετζ Ρόμπερτ Τζόνσον
πιστεύει πως αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στους δύο
διαφορετικούς τρόπους μάθησης. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο ερευνητής του
Ίντερνετ βρίσκει στην οθόνη του πολύ περισσότερα πράγματα από όσα μπορεί να
βρει κανείς μέσα στους τέσσερις τοίχους μιας βιβλιοθήκης. Όμως, αυτός ο
ψηφιακός κόσμος είναι από τη φύση του γρήγορος. Το μάτι κουράζεται να στέκεται
για πολύ μπροστά σε ένα ψηφιακό κείμενο. Δεν υπάρχει καιρός για σοβαρό
στοχασμό.

Το βιβλίο…

… από την άλλη μεριά, προσφέρει άνεση, στον καναπέ, μπροστά στη φωτιά, με
ένα ποτήρι στο χέρι ή στη λιακάδα στην αυλή ή ακόμη και στο κρεβάτι. Έτσι
διαβάζει κανείς με το πάσο του, προλαβαίνει να σκέφτεται, να επιστρέφει σε
κάτι που του τράβηξε την προσοχή. Όχι πως πρέπει να είμαστε τεχνοφοβικοί. Τα
καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου κάνουν μεγάλες επενδύσεις σε ψηφιακές
βιβλιοθήκες. Όμως, την ίδια ώρα, πολλά από αυτά καταλήγουν στο συμπέρασμα: όχι
μόνο ψηφιακές. Σύμφωνα με έρευνα που έκανε το περιοδικό «Χρονικά ανώτατης
εκπαίδευσης», πολλά από αυτά τα πανεπιστήμια στρέφονται περισσότερο στα βιβλία
παρά στην τεχνολογία, διαπιστώνοντας πως τα κομπιούτερ δεν μπορούν να
υποκαταστήσουν εντελώς τα βιβλία.

Όσα ιδρύματα…

… βάζουν στα ράφια τους κομπιούτερ αντί για βιβλία, δεν στέλνουν το σωστό
μήνυμα στους φοιτητές τους. Γιατί, όπως είπε ο Μανγκουέλ, «εύκολα μπορεί να
αποκτήσει κανείς μια επιφανειακή μόρφωση, να χειρίζεται ένα κομπιούτερ, να
μάθει να συζητάει μέσα από το Ίντερνετ. Όμως για να πάει κανείς πιο πέρα και
πιο βαθιά, για να μάθει να σκέφτεται, πρέπει να μάθει να διαβάζει με άλλους
τρόπους».