Η Eλλάδα χάρισε το βέτο

Πρώτη φορά στην ιστορία των ευρωτουρκικών σχέσεων, η Ελλάδα – από τη
Δευτέρα, που εκτός απροόπτου αρχίζουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της
Άγκυρας – δεν θα έχει πλέον τη δυνατότητα να πιέζει την Τουρκία να
συμμορφώνεται προς το Διεθνές Δίκαιο.

Κι αυτό διότι, όπως επισημαίνουν διπλωμάτες του υπουργείου Εξωτερικών, δεν
προβλέπεται καμία συνέπεια για την Τουρκία στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις
εάν από Δευτέρα αρχίσει π.χ. σοβαρές προκλήσεις στο Αιγαίο. H Αθήνα δεν έχει
πλέον το δικαίωμα να διακόψει τις διαπραγματεύσεις με την Ένωση – απαιτείται η
σύμφωνη γνώμη του 1/3 των χωρών-μελών για να συζητηθεί το θέμα κι η απόφαση
λαμβάνεται με πλειοψηφία. Το βέτο δηλαδή ανήκει ως δικαίωμα στο παρελθόν. Το
μόνο που μπορεί να κάνει η Ελλάδα – ή οποιαδήποτε άλλη χώρα – είναι να
κωλυσιεργήσει, μην επιτρέποντας να κλείσει κάποιο υπό διαπραγμάτευση κεφάλαιο
της Τουρκίας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως η δέσμευση για ειρηνική επίλυση των
διαφορών, που υπήρχε στην απόφαση του Ελσίνκι, έχει τώρα με τουρκική απαίτηση
και ελληνική συναίνεση απαλειφθεί από το διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Δεν τη θέλουν. Την ίδια στιγμή, στη μακρά ιστορία της Ένωσης και των
διευρύνσεών της, καμία χώρα δεν άρχισε διαπραγματεύσεις σε τόσο αρνητικό κλίμα
όσο αυτό που συναντά η Τουρκία – η χώρα των 80 εκατομμυρίων που αναμένεται να
βάλει την υπογραφή της στο δεσμευτικό διαπραγματευτικό πλαίσιο το μεσημέρι της
Δευτέρας. Μια σειρά από χώρες και πολιτικές δυνάμεις δεν επιθυμούν την ένταξη
της Τουρκίας στην Ένωση – που υποτίθεται ότι είναι ο στόχος των
διαπραγματεύσεων. H πλειονότητα των Ευρωπαίων πολιτών – περιλαμβανομένων των
Ελλήνων – επίσης δεν θέλει την Τουρκία στην Ευρώπη. H Ένωση, με την απόρριψη
του Ευρωσυντάγματος στα δημοψηφίσματα της Γαλλίας και της Ολλανδίας και λόγω
της Τουρκίας, διέρχεται μιαν από τις μεγαλύτερες κρίσεις των τελευταίων
δεκαετιών. Κι η Άγκυρα, διαπιστώνοντας την απροθυμία με την οποία την
υποδέχονται, στρέφεται αργά και σταθερά σε εθνικιστικές επιλογές, όπως έχει
κάνει και στο παρελθόν σε αντίστοιχες περιπτώσεις – συχνά προκαλώντας κρίσεις
στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στο Κυπριακό.

Κόκκινο πανί. Πρωταγωνιστής του «αντιτουρκισμού» στο Συμβούλιο είναι η
Αυστρία – που απαιτεί να υπάρχει ορατό ενδεχόμενο να μη γίνει πλήρες μέλος η
Τουρκία μετά τις διαπραγματεύσεις, αλλά να αποκτήσει απλώς ειδική σχέση. Αυτό,
για την Άγκυρα, αποτελεί κόκκινο πανί – κι ο Αμπντουλάχ Γκιουλ απειλεί πως δεν
θα πάρει καν το αεροπλάνο να πάει στο Λουξεμβούργο εάν της περάσει της
Αυστρίας.

H Ελλάδα, όπως κι η βρετανική προεδρία, επιθυμεί την πλήρη ένταξη της
Τουρκίας, διότι πιστεύει πως μια ευρωπαϊκή Τουρκία θα συμπεριφέρεται και πιο
«ευρωπαϊκά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις κι ενδεχομένως στο Κυπριακό.

Διπλωματικές πηγές ωστόσο επισημαίνουν πως, έτσι όπως είναι το
διαπραγματευτικό πλαίσιο, το καλύτερο που έχει να περιμένει η Αθήνα είναι ένα
«πάγωμα» των ελληνοτουρκικών μέχρι να έρθει η ώρα της ένταξης – το λιγότερο σε
δέκα χρόνια. H Άγκυρα έχει αναλάβει μια θολή δέσμευση να σέβεται τις σχέσεις
καλής γειτονίας και να προχωρήσει στην «εξομάλυνση» των σχέσεών της με την
Κύπρο. Ουδείς όμως την υποχρεώνει να σταματήσει τις παραβιάσεις και παραβάσεις
– που θέτουν καθημερινά σε κίνδυνο την ειρήνη στο Αιγαίο. Ουδείς την
υποχρεώνει να πάψει να διεκδικεί τις «γκρίζες ζώνες», να απειλεί με πόλεμο
στην περίπτωση επέκτασης των χωρικών υδάτων, να επιλύσει από κοινού με την
Ελλάδα το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας.

Υπουργική αισιοδοξία. H κυβέρνηση και ο υπουργός Εξωτερικών Πέτρος
Μολυβιάτης αισιοδοξούν πως όσο προχωρά η Τουρκία προς την Ευρώπη τόσο πιο
«πολιτισμένη» κι «ευέλικτη» θα γίνεται η Άγκυρα – κι άρα τα ελληνοτουρκικά θα
μπορεί να επιλυθούν σε καλύτερες συνθήκες. Ο αντίλογος ωστόσο, που προέρχεται
από τους διπλωμάτες, είναι πως η Τουρκία δεν έχει πια κανένα λόγο να είναι
«προσηνής» – διότι δεν θα έχει τίποτε να κερδίσει. Αντιθέτως, μπορεί να
διογκώσει τις απαιτήσεις της έναντι της Ελλάδας – αφού δεν θα υποστεί καμία
κύρωση – ή και να «ξεσπάσει» στο Αιγαίο την όποια ενόχλησή της από τις πιέσεις
που θα δέχεται από τις Βρυξέλλες για προσαρμογή στο ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Αναμφιβόλως, τη Δευτέρα αρχίζει ένα μεγάλο στοίχημα και για την Τουρκία και
για την Ένωση. Το ποιος όμως θα είναι ο χαμένος και ποιος ο κερδισμένος είναι
μια υπόθεση που μονάχα ο χρόνος μπορεί να προσδιορίσει…