Συμφωνούν στις τιμές, παγιδεύουν τον καταναλωτή

Ίδιες τιμές και… ανατιμήσεις καταγράφονται σε ίδια προϊόντα που πωλούνται
στα ράφια διαφορετικών σούπερ μάρκετ. Ακριβώς την ίδια τιμή καλείται να
πληρώσει ο καταναλωτής και για ομοειδή προϊόντα διαφορετικών βιομηχανιών που
πωλούνται στο διπλανό ράφι του σούπερ μάρκετ.

Ο καταναλωτής είναι αντιμέτωπος με συμφωνίες «κυρίων» στη διαμόρφωση των
τιμών, με αποτέλεσμα η αναζήτηση καλύτερων τιμών από σούπερ μάρκετ σε σούπερ
μάρκετ και από βιομηχανία σε βιομηχανία να αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, χαμένο
κόπο. Έρευνα που έκανε η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» είναι αποκαλυπτική και δείχνει ότι ο
ανταγωνισμός έχει πάψει προ πολλού να λειτουργεί στον χώρο του λιανεμπορίου
τροφίμων, την ώρα που η κυβέρνηση απλώς μοιράζει υποσχέσεις για την
αντιμετώπιση της ακρίβειας και η Επιτροπή Ανταγωνισμού παρακολουθεί σε ρόλο
θεατή τις εξελίξεις.

Τι έδειξε η έρευνα

Έρευνα τιμών της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ» σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις 27
Σεπτεμβρίου 2005 έδειξε ότι:

Στο ελαιόλαδο του ενός λίτρου συγκεκριμένης εταιρείας, σε τέσσερις μεγάλες
αλυσίδες η τιμή στο ράφι είναι η ίδια: 5,25 ευρώ. Σε έξι μεγάλες αλυσίδες η
τιμή του εβαπορέ είναι ακριβώς η ίδια για τέσσερα διαφορετικά προϊόντα της
κατηγορίας αυτής (0,86 ευρώ). Στα προϊόντα τύπου cola, στα πέντε μεγάλα σούπερ
μάρκετ το ίδιο προϊόν πωλείται στην ίδια τιμή (0,46 ευρώ). Για το εμφιαλωμένο
νερό 1,5 λίτρου, έξι αλυσίδες έγραφαν στο ράφι τιμή 0,46 ευρώ.

Ακόμη και όπου υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις στην τιμή, αυτές είναι
αμελητέες. Έτσι, σε ίδια προϊόντα μπίρας, οι διαφορές από τη μία αλυσίδα στην
άλλη είναι μόλις 1 λεπτό. Το ίδιο παρατηρείται και σε προϊόντα γιαουρτιού,
χυμούς, αλλά και στο φρέσκο παστεριωμένο γάλα και τα μακαρόνια. Για
παράδειγμα, σε ένα σούπερ μάρκετ μπίρα κουτάκι 330 ml πωλείται 0,65 ευρώ και
σε άλλο 0,64 ευρώ, ενώ υγρό πιάτων πωλείται σε ένα σούπερ μάρκετ 1,30 και σε
άλλο 1,31 ευρώ.

Ανατιμήσεις «καρμπόν»

Οι συμφωνίες «κυρίων» αποτελούν καθεστώς και ανάμεσα στις βιομηχανίες. Οι
τελευταίες, όχι τυχαία βεβαίως, αποφασίζουν ακόμη και για τις ανατιμήσεις που
πραγματοποιούν, ώστε να κυμαίνονται ακριβώς στα ίδια ποσοστά.

Ενδεικτικό είναι ότι στο ίδιο σούπερ μάρκετ, στην κατηγορία του γάλακτος
εβαπορέ που απευθύνεται σε παιδιά, διαφορετικών εταιρειών, ητιμή πώλησης
είναι: 0,86 ευρώ.

Στη μερέντα, επίσης, ανταγωνίστριες εταιρείες κοστολογούν το προϊόν τους με
την ίδια τιμή, δηλαδή 1,77 ευρώ. Στα όσπρια (φασόλια μέτρια των 500 γρ.) η
τιμή δύο ανταγωνιστριών εταιρειών είναι 2,27 ευρώ. Ακόμη, ανατιμήσεις που
έγιναν σε προϊόντα σοκολάτας κυμάνθηκαν, και από τις τρεις εταιρείες που τις
ανακοίνωσαν, μεταξύ 4% και 5%.

Οι αυξήσεις τιμών, πάντως, σε προϊόντα βασικά για τους καταναλωτές έχουν μπει
σε αυτόματο πιλότο… Τα νοικοκυριά αυτήν την περίοδο επιβαρύνονται με νέες
ανατιμήσεις που έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά.

Συγκεκριμένα, αυξήθηκαν οι τιμές σε προϊόντα ελαιόλαδου από 3% έως και 3,5%,
σε τυποποιημένα τυροκομικά προϊόντα από 3% έως και 5% και σε κατεψυγμένα
σφολιατοειδή από 6% έως και 9,5%. Μάλιστα, κάποια από τα προϊόντα με ίδιες
τιμές σε διαφορετικά σούπερ μάρκετ ή ομοειδή προϊόντα διαφορετικών βιομηχανιών
στο ίδιο σούπερ μάρκετ αποτελούν εδώ και πολλούς μήνες (!) αντικείμενο ελέγχου
από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, χωρίς ωστόσο μέχρι σήμερα να υπάρχει
αποτέλεσμα. Πρόκειται για τα ελαιόλαδα, τα αναψυκτικά, το γάλα, το εμφιαλωμένο
νερό και τον καφέ.

«Μπαλάκι» οι ευθύνες

Οι δύο πλευρές -λιανέμποροι και σούπερ μάρκετ -ρίχνουν η μία στην άλλη το
βάρος για την ακρίβεια στην αγορά. Οι εκπρόσωποι του Συνδέσμου Επιχειρήσεων
Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος (ΣΕΣΜΕ) υποστηρίζουν ότι οι ανατιμήσεις γίνονται από
τους βιομηχάνους και όχι από τους εμπόρους λιανικής.

Επιχειρηματίες από τον κλάδο των σούπερ μάρκετ κάνουν λόγο για προμηθευτές με
δεσπόζουσα θέση στην ελληνική αγορά, που καθορίζουν τις τιμές, κάτι που όπως
υποστηρίζουν δεν ισχύει σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Ως επιπρόσθετη, μάλιστα,
αιτία αναφέρουν ότι στην Ελλάδα ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις βιομηχανίες είναι
μικρής κλίμακας, καθώς, σε βασικούς κλάδους, δύο ή τρεις επιχειρήσεις κατέχουν
μερίδιο άνω του 60%.

«Δείχνουν» τα σούπερ μάρκετ

Από την πλευρά τους, βιομήχανοι και προμηθευτές των αλυσίδων κάνουν λόγο για
«συμφωνίες κυρίων» μεταξύ λιανεμπόρων που πυροδοτούν την ακρίβεια στην αγορά.
Όπως λένε οι βιομήχανοι, οι βιομηχανίες καθορίζουν τις τιμές χονδρικής των
προϊόντων.

Οι λιανικές τιμές καθορίζονται από τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ και, άρα, αυτές
ευθύνονται για το γεγονός ότι υπάρχουν ίδιες τιμές στα προϊόντα που πωλούν
ανταγωνίστριες επιχειρήσεις.

Αυτό είχε αφήσει να εννοηθεί πρόσφατα και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών
Βιομηχανιών Τροφίμων, με δήλωσή του στην οποία ανέφερε ότι «οι βιομήχανοι
τροφίμων καθορίζουν μόνο τις τιμές χονδρικής. Όχι τις τιμές λιανικής. Αυτές
είναι δουλειά άλλων».

Μάταιος κόπος η έρευνα αγοράς

Μιχάλης Τσιφάκης, πρόεδρος της Ένωσης Καταναλωτών Ελλάδος

Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις επιχειρήσεις, όπως καταγγέλλουν και καταναλωτικές
οργανώσεις, δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Οι καταναλωτές δεν έχουν μεγάλο
περιθώριο αντίδρασης, καθώς σε ορισμένα βασικά είδη παρατηρούνται ακριβώς
ίδιες τιμές από το ένα σούπερ μάρκετ στο άλλο. «Είναι εύκολο να το διαπιστώσει
κάποιος, αρκεί να κάνει μία έρευνα τιμών στα καταστήματα», λέει ο πρόεδρος της
Ένωσης Καταναλωτών Ελλάδος Μιχάλης Τσιφάκης. «Δυστυχώς, ο ανταγωνισμός δεν
λειτουργεί όπως θα έπρεπε ούτε ανάμεσα στις λιανεμπορικές επιχειρήσεις. Πώς
μπορεί να αντιδράσει ο καταναλωτής που βρίσκει παντού ίδιες τιμές για τα
προϊόντα που θέλει να αγοράσει; Οι πολιτικοί προτείνουν να κάνουμε έρευνα
αγοράς, αλλά πώς μπορεί κάποιος να κάνει έρευνα αγοράς σε μια αγορά στην οποία
όλοι πουλάνε το ίδιο;».