Tο χαρτονόμισμα είχε τη δική του ιστορία

Σπανιότατος πρόδρομος του χαρτονομίσματος σε ελληνικό έδαφος είναι τα εθνικά ομόλογα (εδώ, με αξία 500 γροσίων), που εκδόθηκαν από την Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδος το 1822 στην Επίδαυρο για την αγορά εθνικών κτημάτων, με τη σήμανση ότι «προτιμώνται από τα μετρητά» (γρόσια, λίρες κ.λπ.)

Ένας ολόκληρος κόσμος αποτυπώνεται στις δύο όψεις οκτακοσίων διαφορετικών
ελληνικών χαρτονομισμάτων που τέθηκαν σε κυκλοφορία μετά τον Πόλεμο της
Ελληνικής Ανεξαρτησίας. Πολύτιμες μαρτυρίες για την οικονομία, την ιστορία,
την τέχνη, τις ελπίδες και τις περιπέτειες του ελληνικού λαού. Μικρά έργα
τέχνης, λιθόγραφα. Αυτά παρουσιάζει το πρώτο Μουσείο Ελληνικών Χαρτονομισμάτων
που λειτουργεί στην Κέρκυρα επί 25 χρόνια στους χώρους της πρώτης Ιονικής
Τράπεζας.

Έργο του διακεκριμένου αρχιτέκτονα Ιωάννη Χρόνη, το κτίριο ανακαινίστηκε
ριζικά και ανοίγει ανανεωμένο στις 30 Σεπτεμβρίου για να σηματοδοτήσει μια
διπλή επέτειο: Τα 165 χρόνια από τη δημιουργία της Ιονικής Τράπεζας και τη
συμπλήρωση 125 χρόνων από την ίδρυση της Τράπεζας Πίστεως που εξαγόρασε την
ιστορική τράπεζα του Ιονίου.

Απλά και δυσεύρετα κομμάτια χαρτιού, όπως οι φοίνικες του Καποδίστρια,
χαρτονομίσματα μικρά έργα τέχνης σαν τα προπολεμικά χαλκογραφικά
υδατογραφημένα σε χαρτί με μεταξωτές ίνες χαρτονομίσματα με τον Ερμή, τη
Δήμητρα, εμπνευσμένα από την αρχαιότητα, που τυπώνονταν στη Γαλλία και στις
Ηνωμένες Πολιτείες και είχαν έναν αέρα αρ νουβό και μπάουχαους.

ΕΛΑΣίτικα ομόλογα: χαρτονομίσματα συνολικής αξίας δύο εκατομμυρίων οκάδων (πάνω από 3.200 τόνων) σταριού εξέδωσε τον Ιούνιο του 1944 η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης. Κυκλοφόρησαν χαρτονομίσματα αξίας 5, 25 και 100 οκάδων σταριού, που τυπώθηκαν στο Τυπογραφείο της Ελεύθερης Ελλάδας, σε μια εποχή κατοχής και πληθωρισμού των χρημάτων κατά την οποία είχε επανέλθει στις συναλλαγές η ανταλλαγή αγαθών. Όπως αναγράφεται στην πίσω όψη «H παραχάραξη και πλαστογράφηση τιμωρείται με θάνατο», ενώ μετά την απελευθέρωση η αξία των χαρτονομισμάτων θα εξοφλείτο με τόκο

«Πολλά ελληνικά χαρτονομίσματα διακρίνονται για την υψηλή καλλιτεχνική
τους ποιότητα και την ποικιλία των παραστάσεων που οφείλεται στο πλήθος των
διαφορετικών εκδόσεων», επισημαίνει ο επιμελητής της Συλλογής Ιστορικής Τέχνης
κ. Άρης Ραπίδης. Αντανακλώνται αλλαγές των συνόρων, υποτίμηση του χρήματος
κ.ά. γεγονότα.

Σήμερα αποτελούν συλλεκτικά αντικείμενα που η αξία τους ποικίλλει από μισό
μέχρι αρκετές χιλιάδες ευρώ και είναι αρκετά για να γεμίσουν τα 300 τ.μ. του
εκθεσιακού χώρου, που διαμορφώθηκε με τις πιο σύγχρονες μουσειολογικές
προδιαγραφές μετά τη διεξοδική μελέτη Άγγλου ειδικού, του επιμελητή του
Μουσείου της Τράπεζας της Αγγλίας κ. Τζον Κίγουορθ. Τα νομίσματα συντηρήθηκαν
και η κατοικία του διευθυντή της πρώτης Ιονικής Τράπεζας διαμορφώθηκε σε
μουσειακή έκθεση με διακοσμητικές νύξεις της εποχής!

Μοναδικά τοπικά χαρτονομίσματα, με αξία σε δηνάρια, εντοπίστηκαν πριν από λίγα χρόνια στη Βόρεια Γιουγκοσλαβία, στο Μπούλκες, ένα χωριό 6.000 κατοίκων, στο οποίο είχαν συγκεντρωθεί Έλληνες αριστεροί που έφυγαν από την Ελλάδα μετά το αντάρτικο. H κυκλοφορία αυτών των χαρτονομισμάτων δεν επιτρεπόταν έξω από το χωριό

H Ιονική Τράπεζα προχώρησε στην έκδοση δικών της χαρτονομισμάτων, από
τα οποία εκτίθενται οι μήτρες, όπως και το ιδρυτικό έγγραφο.

Στο μεταξύ, 10.000 νομίσματα από τον 7ο π.Χ. αι. έως το τέλος του ελληνικού
κόσμου και από τα ελληνίζοντα κελτικά νομίσματα έως τα ελληνικάτης Βακτριανής
και της Αιθιοπίας περιλαμβάνει η Συλλογή της Alpha Bank, που άρχισε το 1975 με
«μαγιά» την προσωπική συλλογή του ιδρυτή της κ. Γιάννη Φ. Κωστόπουλου.

Όσα πιάνει το χέρι μας…

Δραχμή: H ετυμολογία της ανάγεται στο ρήμα δράττω. Κυκλοφόρησε στην
Αθήνα τον 6ο π.X. αιώνα και διαιρείτε σε έξι οβολούς – όσους μπορούσε να
πιάσει (να δράξει) ένας άνθρωπος στο χέρι του.

Φοίνικες: Το πρώτο ελληνικό χαρτονόμισμα εκδόθηκε από τον Ιωάννη
Καποδίστρια το 1828 στην Αίγινα, όπου εγκατέστησε το πρώτο Εθνικό
Νομισματοκοπείο, με μηχανήματα που είχαν αγορασθεί από τους Ιππότες της
Μάλτας. H εκτύπωση ανατέθηκε στην Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα. Οι φοίνικες
είχαν μία μόνον όψη. Με την άφιξη του Όθωνα καταργήθηκαν και καθιερώθηκε η
δραχμή. Τότε κόπηκαν και τα μόνα χρυσά και ασημένια κέρματα. Χαρτονομί-σματα
κυκλοφόρησαν ξανά επί Γεωργίου A’, από την Εθνική Τράπεζα, το 1860-61.

Τα μισά χαρτονομίσματα: Βάσει ειδικών διαταγμάτων του 1918 επιτρεπόταν
στην Ελλάδα η κυκλοφορία χαρτονομισμάτων κομμένων στα δύο -με τη μισή αξία του
ολοκλήρου!

Μοναδικά είναι τα χαρτονομίσματα που εξέδωσε η Ιονική Τράπεζα από το
1840 έως το 1920. Στην αρχή η αξία τους δηλωνόταν σε στερλίνες, μετέπειτα σε
κολονάτα -ισπανικά δίστηλα- και στη συνέχεια σε δραχμές.

Αγία Σοφία: Το πεντακοσάρικο με παράσταση της Αγίας Σοφίας σχεδιάστηκε
το 1921 από την American Banknote Company και παραδόθηκε το 1923 ταυτόχρονα με
τη Συνθήκη των Σεβρών, όταν το θωρηκτό «Αβέρωφ» βρισκόταν αγκυροβολημένο στην
Πόλη, όπου είχαν αποβιβαστεί ελληνικά αγήματα με στόχο την πραγματοποίηση της
Μεγάλης Ιδέας. Το πεντακοσάρικο δεν κυκλοφόρησε όμως ποτέ λόγω… πληθωρισμού
(κατά την επίσημη δικαιολογία). Το σπάνιο δείγμα είναι αρχειακό.

INFO

Το Μουσείο Χαρτονομισμάτων της Ιονικής Τράπεζας στην Κέρκυρα (Πλατεία Ηρώων
Κυπριακού Αγώνα,

τηλ. 26610-80342) ανοίγει στις 30 Σεπτεμβρίου.

LINKS

http: //www.alphanumismatics.gr

http: //www.alpha.gr/page/default.asp?la=1&id=689