H φαντασία (;) στην εξουσία (;)

Πώς αφαιμάσσεις τους δεκαεφτάρηδες και τους μετατρέπεις σε διεκπεραιωτές
παράλληλων μονολόγων; H συνταγή είναι τελικά απλή, τόσο απλή που θα χτυπάνε το
κεφάλι τους στον τοίχο όσες εξουσίες κατά το παρελθόν άσκησαν βία για να
καταστείλουν τη νεανική ορμή και αμφισβήτηση: δημιουργείς έναν καινούργιο
«θεσμό» και τους βάζεις να υποδυθούν τον ενήλικο εαυτό τους, ντυμένοι με το
βουλευτικό κουστούμι της σοβαροφάνειας που θα τους εγκαταστήσει στα άδυτα των
αδύτων, εκεί όπου οι μεγάλοι χρειάζονται δεκαετίες, κόπο και χρήμα για να
φθάσουν. Για τη Βουλή των Εφήβων ο λόγος.

Μολονότι διαφημίζεται ως εκπαιδευτική προσομοίωση του Κοινοβουλίου, οι βασικές
αρχές αντιπροσώπευσης καταργούνται. Δεν απευθύνεται στο σύνολο των εφήβων,
αλλά μόνο στο μέρος τους που φοιτά στη B’ Λυκείου. Οι υπόλοιποι δεν έχουν
πρόσβαση στις διαδικασίες επιλογής. Έφηβοι όμως δεν είναι μόνο οι μαθητές,
είναι και όσοι συνομήλικοί τους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σχολείο. Και
αυτό δεν είναι το μόνο. Ακολουθεί ο τρόπος επιλογής: οι μαθητές δεν ασκούνται
σε κάποια διαδικασία αντιπροσώπευσης, δεν εκλέγονται από τους συμμαθητές τους,
δεν μπαίνουν καν σε μια κληρωτίδα επί ίσοις όροις. Όχι. Οι μαθητές ασκούνται
στην άνωθεν επιλογή, μαθαίνουν να υποβάλλουν τις ιδέες τους στην έγκριση των
μεγάλων. Ετοιμάζονται, ενίοτε με υποβοήθηση φροντιστών και γονέων, και ύστερα
από μήνες όσοι πέρασαν την κρησάρα του καθηγητή βρίσκονται σε μια μεγάλη
αίθουσα να διαβάζουν δυνατά (κοινότοπες συνήθως) εκθέσεις ιδεών σε άλλους
νέους που περιμένουν να διαβάσουν κι αυτοί με τη σειρά τους. Τέλος της
διαδικασίας.

Ένα σύνθημα διασχίζει τον χρόνο από τον παρισινό Μάη για να ακυρωθεί στην
Πλατεία Συντάγματος σχεδόν 40 χρόνια μετά: η έλλειψη φαντασίας συναντά την
ανύπαρκτη εξουσία. Γιατί απορούμε λοιπόν για το περιεχόμενο των συζητήσεων;
Αυτή η διαδικασία γεννά αυτά τα αποτελέσματα. Ο λόγος των μεγάλων
αναπαράγεται: στη Βουλή των Εφήβων μιλάνε, μεταξύ άλλων, ο ευφάνταστος
τηλεοπτικός έμπορος βιβλίων και αρχαίων μύθων, ο διαπρύσιος πολέμιος της
παγκοσμιοποίησης ιεράρχης, ο βαριεστημένος φροντιστής με τα προκάτ
εκθεσιολόγια.

Δεν είναι ο συντηρητισμός των περισσότερων εφήβων βουλευτών που τρομάζει.
Είναι ο πολτός των ιδεών, η σύγχυση μεταξύ συντηρητικού και επαναστατικού, το
αναμάσημα τηλεοπτικών κοινοτοπιών. Κι αν ακούγεται αυστηρή η κριτική, δεν
απευθύνεται τόσο στους εφήβους βουλευτές (αν και θα όφειλαν να σκεφθούν πώς
και γιατί βρέθηκαν εκεί) όσο στους συντηρητές του ανούσιου θεσμού και σε όσους
κάθε χρόνο τον περιβάλλουν με δημοσιότητα και δήθεν θαυμασμό, χωρίς να
αναρωτιούνται: γιατί απουσιάζει η φαντασία; Πού βρίσκονται οι ομάδες των νέων
που αναζητούν το καινούργιο στην τέχνη ή στο Διαδίκτυο; H επιθετικότητα και η
διεκδίκηση; Οι καθημερινές επαναστάσεις; H αγωνία; Οι φρέσκιες ιδέες; Γιατί
πρέπει να αφήσουν οι έφηβοι στην είσοδο της Βουλής τον έφηβο εαυτό τους για να
συμμετάσχουν σε μια πρόβα εξουσίας;

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου και τ. πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.