Έρχεται φορολογικός συντελεστής για… πλούσιους

Δύο κυρίαρχα – και ένα λιγότερο πιθανό – σενάρια για την αλλαγή της
φορολογίας από το 2007 επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.

Και τα δύο στηρίζονται στην αρχή του ενιαίου φορολογικού συντελεστή (flat
tax), ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στην Ευρώπη, κερδίζοντας
έδαφος διαρκώς. Μέχρι στιγμής, πάντως, μόνο χώρες της Διεύρυνσης τον έχουν
εφαρμόσει στην πράξη.

1. Ενιαίος φορολογικός συντελεστής 25%

Το πρώτο σενάριο του υπουργείου Οικονομικών προβλέπει την εφαρμογή ενιαίου
φορολογικού συντελεστή 25% για όλα τα εισοδήματα με παράλληλη αύξηση του
αφορολόγητου ορίου, αλλά και ενός «ενδιάμεσου» συντελεστή. Κορυφαίο στέλεχος
του υπουργείου Οικονομικών ανέφερε χαρακτηριστικά το εξής παράδειγμα
εφαρμογής: «Στα 12.000 ευρώ έχουμε 0%, στα 24.000 ευρώ έχουμε 12,5%, στα
48.000 ευρώ έχουμε 25%, αλλά έχουμε 25% και σε όλα τα εισοδήματα πάνω από
αυτό…». Ο ίδιος παραδεχόταν πως εκ πρώτης όψεως το σύστημα εμφανίζεται
κοινωνικά άδικο, αλλά επισήμαινε πως με αυτόν τον τρόπο είναι βέβαιο πως η
φοροδιαφυγή, εάν δεν υποχωρήσει, πάντως δεν θα παρουσιάσει άνοδο.

2. 35% οι πλούσιοι – 25% οι υπόλοιποι

Στο οικονομικό επιτελείο της Αθήνας, πέραν του ενιαίου φορολογικού συντελεστή,
επεξεργάζονται και ένα δεύτερο σενάριο για το 2007, το οποίο θα μπορούσε να
χαρακτηρισθεί «ελεύθερη εφαρμογή» του ενιαίου συντελεστή. Με βάση αυτό, θα
υπάρχει ένας υψηλός συντελεστής φορολόγησης για τα ανώτερα εισοδήματα, ο
οποίος και πάλι θα είναι μικρότερος του υπάρχοντος 40%, «ας πούμε 35%». Οι
υπόλοιποι θα έχουν 25%, αλλά θα υπάρχει και σημαντική άνοδος του αφορολόγητου
ορίου.

3.. Συντελεστής 17% και… απίστευτα πρόστιμα

Παράλληλα, μελετώνται και κάποιες άλλες προτάσεις, τις οποίες ανώτεροι
παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών χαρακτηρίζουν λιγότερο ρεαλιστικές,
μολονότι έχουν κατατεθεί από αρμοδίους. Μία από αυτές, για παράδειγμα, είναι η
ενιαία εφαρμογή – για επιχειρήσεις και νοικοκυριά – φορολογικού συντελεστή
17%, που θα συνοδεύεται από δειγματοληπτικούς ελέγχους και υπερμεγέθη
πρόστιμα, καθώς και επαναφορά των αποδείξεων από τις οποίες θα αυξάνεται το
αφορολόγητο.

Στόχος της κυβέρνησης με τη θεσμοθέτηση του ενιαίου φορολογικού συντελεστή
ειναι, όπως λένε στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, να ενισχύσει τη ζήτηση
στην οικονομία και να στηρίξει έτσι την οικονομική ανάπτυξη, που θα έχει ως
επακόλουθο την αύξηση των θέσεων εργασίας. Παράλληλα, θα απλουστεύσει τη
φορολογική νομοθεσία και την… ατελείωτη φορολογική γραφειοκρατία η οποία,
όπως λένε στο υπουργείο Οικονομικών, δυσκολεύει τον έλεγχο, αποτελεί
αντικίνητρο για τη δήλωση εισοδημάτων και δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για
συναλλαγή μεταξύ του εφόρου και του φορολογουμένου. Τους επόμενους μήνες στο
υπουργείο Οικονομικών θα ολοκληρωθούν οι μελέτες «απόδοσης», προκειμένου να
διαπιστωθεί εάν πράγματι θα υπάρχει – ή όχι – απώλεια εσόδων με τη θεσμοθέτηση
του ενιαίου συντελεστή.

Συνταγή από Ευρώπη… Τα «συν» και τα «πλην» του ενιαίου φορολογικού
συντελεστή βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης που έχει αρχίσει στην
Ευρώπη. Οι υπέρμαχοι του ενιαίου φορολογικού συντελεστή υποστηρίζουν πως αυτός
μειώνει τις ανισότητες (αφού ισχύει ο ίδιος δείκτης για όλους), «ισοφαρίζει»
τη φοροδιαφυγή, αυξάνει τα έσοδα και ως εκ τούτου πυροδοτεί μια «μίνι
οικονομική έκρηξη». Οι ίδιοι επικαλούνται την επιτυχημένη εφαρμογή του στην
Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρωσία, τη Σερβία, την Ουκρανία, τη
Γεωργία και, εσχάτως, στη Ρουμανία όπου παρουσιάσθηκε αύξηση των εσόδων.

Στον αντίποδα, οι επικριτές του επισημαίνουν πως ο ενιαίος φορολογικός
συντελεστής καταργεί στην πράξη όλες τις μορφές φοροαπαλλαγών και επιδοτήσεων,
δεν επιβάλλεται προοδευτικά – τουλάχιστον όσον αφορά τα πολύ χαμηλά και τα
πολύ υψηλά εισοδήματα – και ευνοεί τους πλούσιους εις βάρος των φτωχών.
Επισημαίνουν ακόμη πως η «επιτυχής» εφαρμογή του στην πραγματικότητα είναι
ψευδής, διότι η αύξηση των εσόδων στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες οφείλεται στη
μεγέθυνση του ρυθμού ανάπτυξης και όχι στο φορολογικό σύστημα.

Άνω – κάτω η Γερμανία. Μόλις την περασμένη εβδομάδα το προεκλογικό
σκηνικό στη Γερμανία έγινε… άνω – κάτω, όταν εμφανίσθηκε κορυφαίος σύμβουλος
της Άνγκελα Μέρκελ να υποστηρίζει τον ενιαίο συντελεστή. Προηγουμένως,
αναστάτωση είχε προκληθεί στην Ισπανία και τη Βρετανία, ενώ η Κομισιόν μένει
σταθερή στη θέση της, ότι τα φορολογικά συστήματα είναι υπόθεση κάθε
κράτους-μέλους και δεν εμπίπτουν στην ενοποιητική διαδικασία. Κοινοτικές πηγές
απέδιδαν την όλη συζήτηση – αλλά και τα σχέδια ορισμένων για εφαρμογή του
ενιαίου συντελεστή και σε χώρες της «παλιάς» Ένωσης – στη γενικότερη στροφή
που έχει παρατηρηθεί σε πολλές χώρες προς την κατεύθυνση συντηρητικότερων και
νεοφιλελεύθερων επιλογών. «Αυτοί που θα ωφελούνταν από τον ενιαίο φορολογικό
συντελεστή είναι οι έχοντες – και οι έχοντες είναι κι αυτοί που επηρεάζουν το
πολιτικό σκηνικό, τα λόμπι και τα μίντια», λένε χαρακτηριστικά.