H αδέξια καταδίκη της ακροδεξιάς

«H δύναμή μας είναι ότι εμείς λέμε αυτά που εσείς ντρέπεστε να
ομολογήσετε». Z.M. Λεπέν

H νεοφασιστική ακροδεξιά επιχείρησε να διοργανώσει πανευρωπαϊκή σύναξη στη
χώρα μας και αποφασίστηκε τελικά η απαγόρευσή της. Ας μη γελιόμαστε: κάθε
απαγόρευση, ακόμα και μιας τόσο απεχθούς σύναξης, αποτελεί υποχώρηση από την
θεμελιώδη ελευθερία της έκφρασης (της οποίας πρέπει να χαίρουν και όσοι την
αρνούνται στους άλλους) και εμφανίζει τους κτηνώδεις νοσταλγούς των
κρεματορίων ως υπέρμαχους ιδεών υπό διωγμό. Ας σταθούμε όμως στην ουσία. Το
κρίσιμο θέμα δεν είναι αν θα παρελάσουν οι μπότες των Ευρωπαίων νεοναζί στη
Μεσσηνία αλλά η διείσδυση των ιδεών τους στο πολιτικό στελεχικό δυναμικό και
την κοινωνία. Ας είναι λοιπόν αυτή μία αφορμή για να συζητήσουμε πώς
ερωτοτροπεί ο δημόσιος και ιδιωτικός λόγος των υπολοίπων με θέσεις της
ακροδεξιάς. Πόσοι για παράδειγμα τοποθετούνται απέναντι στην ευρωπαϊκή
προοπτική της Τουρκίας με εθνοφυλετικά και όχι πολιτικά κριτήρια, ταυτίζουν
όλο τον ισλαμικό κόσμο με απολίτιστους φανατικούς της τυφλής βίας, νοσταλγούν
μια φυλετικά καθαρή Ευρώπη- φρούριο, κλειστή για πρόσφυγες και μετανάστες;

H ακροδεξιά στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα, εμφανίζεται με δυο
μορφές: η μαχητική νεοφασιστική ακροδεξιά των οργανωμένων ομάδων (όπως η Χρυσή
Αυγή) κινείται συχνά σε καθεστώς ημιπαρανομίας και δρα παραστρατιωτικά στον
δρόμο, συνήθως με θύματα ανυπεράσπιστους μετανάστες. Από την άλλη, η
λαϊκίστικη κοινοβουλευτική ακροδεξιά (τύπου ΛΑΟΣ) προσπαθεί, ενίοτε κωμικά, να
πείσει πως δεν υιοθετεί ακραίες απόψεις και προτιμά να αυτοαποκαλείται
πατριωτική, ψηφοθηρώντας πάνω στην οικονομική εξαθλίωση και την συλλήβδην
απαξίωση της πολιτικής.

H αντίθεση στον ακροδεξιό λόγο οφείλει έμπρακτα να υπερβαίνει την απλή
ρητορική καταδίκη. Είναι εύκολο τα συνδικάτα μας να ζητούν την απαγόρευση μιας
νεοφασιστικής σύναξης. Το δύσκολο είναι να αποτελούν την πρωτοπορία στην
υποστήριξη των δικαιωμάτων των μεταναστών και αυτό δεν το έχουν κάνει τόσα
χρόνια. Είναι εύκολο για τα πολιτικά κόμματα να κρατήσουν αποστάσεις από
κάποιο φασιστικό μόρφωμα. Δύσκολη θα ήταν η επικράτηση της λογικής απέναντι
στο κυρίαρχο ρεύμα που την προηγούμενη δεκαετία συμπαρέσυρε σχεδόν ολόκληρο το
πολιτικό φάσμα στον αδιέξοδο εθνικιστικό βηματισμό (βλέπε Μακεδονικό). Και σε
ό,τι αφορά το κράτος, εύκολη η ρητορεία κατά του ρατσισμού, δύσκολη η
ουσιαστική πολιτική ενσωμάτωσης των μεταναστών και η τιμωρία όσων ενέχονται σε
πράξεις ρατσιστικής βίας εναντίον τους.

Ας είναι ήσυχα τα «ξυρισμένα κεφάλια» που επιθυμούσαν να εκδράμουν στη χώρα
μας. Αρκετοί νομάρχες, ιεράρχες, βουλευτές και δημοσιογράφοι πρόθυμα
αναπαράγουν τον λόγο και τις ιδέες τους με εξάρσεις περί «έθνους ανάδελφου»
και φυλετικού μεγαλείου.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου, τ. πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.