TPITH AΠOΨH Kάθε 3η του Σεπτέμβρη

Κάθε 3η του Σεπτέμβρη το ΠΑΣΟΚ ξαναθυμάται ότι είναι Κίνημα. Ανακαλύπτει ότι η
ιδρυτική του Διακήρυξη όχι μόνον ισχύει ακόμα, αλλά και διαθέτει τη
διαχρονικότητα των πρωτοπόρων και πάντα επίκαιρων ιδεών του. Βρίσκει ότι αυτές
οι ιδέες, η τραχιά καμιά φορά γλώσσα που τις εξέφρασε και πολλά από αυτά που
έγιναν τα τελευταία τριάντα χρόνια στο όνομά τους (δίπλα σε άλλα τόσα που δεν
έγιναν ή που η ατέλεια τους άλλαξε τελικά τη μορφή τους) έχουν ακόμα τη δύναμη
να διεγείρουν ένα συλλογικό – και όχι μόνο κομματικό – θυμικό, ναρκωμένο, τον
υπόλοιπο χρόνο, από τον δηλητηριώδη συνδυασμό δημοκρατικής σταθερότητας και
κοινωνικής απογοήτευσης, σχετικής υλικής ευημερίας και απόλυτης ανικανότητας
ποιοτικής αναβάθμισης. Κι αναρωτιέται το στέλεχος, ο φίλος ή ο παρακολουθών τα
του ΠΑΣΟΚ: υπάρχει άραγε τρόπος μια δυναμική που δεν στέρεψε να βρει έναν
άλλον τρόπο πολιτικής έκφρασης, να σπάσει το υπόγειο επί αρκετά χρόνια και
επίσημο από την 7η Μαρτίου 2004 διαζύγιο ενός λαϊκού κόμματος με τη λαϊκή
ψυχή;

Κάθε 3η του Σεπτέμβρη το ΠΑΣΟΚ ξαναθυμάται την ενότητά του. Όσοι το πόνεσαν
και το πονούν, νιώθουν, ειδικά αυτήν τη μέρα, πόσο μικρές είναι οι αντιθέσεις
τους μπροστά στην περηφάνια τους, πόσο λιγότερα είναι εκείνα που τους χωρίζουν
από εκείνα που τους ενώνουν. Εκφράζουν με ωραίες λέξεις, όπως «κοινότητα»,
«συλλογικότητα», «πολυσυλλεκτικότητα», αυτή την πεποίθηση συμμετοχής χωρίς
υποταγή, ομόνοιας χωρίς απεμπόληση της ατομικότητας, μοιράσματος χωρίς
αναγκαστική συμφωνία σε όλα. Κι αφού νιώσουν έτσι και μιλήσουν, από καρδιάς,
έτσι, μετά τραβούν ο καθένας τον προσωπικό του δρόμο για την πολιτική
κυριαρχία, την κοινωνική αναβάπτιση και τελικά την εκλογική επικράτηση του
κόμματός τους. Μπορεί άραγε, ειδικά στην παρούσα συγκυρία συστηματικής
υποβάθμισης από την κυβέρνηση του έργου και της φυσιογνωμίας του ΠΑΣΟΚ και
συγχρόνως υποτίμησης της νοημοσύνης του λαού, η κραυγή της ενότητας ν’
ακουστεί επιτέλους σαν αυτό που είναι, δηλαδή ανάγκη επιβίωσης όχι μόνο ενός
κόμματος αλλά κι ενός τρόπου σκέψης και ζωής;

Κάθε 3η του Σεπτέμβρη το ΠΑΣΟΚ ξαναθυμάται ότι ο λόγος ύπαρξής του είναι η
αλλαγή αυτής της χώρας. Ζυγίζει και όσο περνούν τα χρόνια αποτιμά την αλλαγή,
ή μάλλον τις αλλαγές, που επέφερε και τις βρίσκει κρίσιμες αλλά όχι
ολοκληρωμένες. Καταλαβαίνει ότι η παρουσία του στο Κοινοβούλιο και ύστερα το
πέρασμά του από την εξουσία μεταμόρφωσαν το πολιτικό παιχνίδι και τους
κοινωνικούς συσχετισμούς, αλλά και δεν μπορεί παρά να διαισθάνεται τι
ευκαιρίες έχασε και τι όπλα – συνήθως καταστροφής – προσέφερε στον βασικό του
αντίπαλο. H σημερινή διαστροφή της ίδιας της έννοιας της «προόδου» και της
«μεταρρύθμισης» από τους κυβερνώντες θα σημάνει άραγε για το ΠΑΣΟΚ την ώρα
ενός προγράμματος ρεαλιστικού και μαζί ρηξικέλευθου, κοινωνικά
προσανατολισμένου και μαζί οικονομικά βιώσιμου, την ώρα, με μια λέξη, της
πραγματικής σοσιαλδημοκρατίας στην Ελλάδα;

Κάθε 3η του Σεπτέμβρη το ΠΑΣΟΚ ξαναθυμάται ότι έδωσε, αλλά και ότι πήρε πολλά
από τον ελληνικό λαό. Κι έτσι καταλαβαίνει, ίσως, ότι οφείλει σε όλους αυτούς
που του επέτρεψαν να γίνει ό,τι έγινε και να μείνει όσο δυνατόν έμεινε (το
μεγαλύτερο σοσιαλιστικό κόμμα στην Ευρώπη) όχι μόνο να συνεχίσει να υπάρχει
αλλά και να συνεχίσει να τους εκφράζει. Θα φέρει άραγε αυτή η αίσθηση χρέους
τη συμπλήρωση της αποφασιστικότητας με την απαραίτητη, ιδίως για ένα ηττημένο
κόμμα εξουσίας, ταπεινότητα;

Πολλές και δυνητικά ζωογόνες οι ανοιχτές προκλήσεις. Αρκεί το ΠΑΣΟΚ να
καταλάβει ότι δεν έχει πλέον την πολυτέλεια οι 4ες του Σεπτέμβρη του να είναι
ίδιες με τη σημερινή.

Ο συνταγματολόγος K. B. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου
του ΠΑΣΟΚ.