Δρόμοι

Ο ζωολογικός…

… κήπος του Μπρονξ είχε κάποτε ένα έκθεμα που επιγραφόταν: «Το πιο
επικίνδυνο πλάσμα του κόσμου». Ήταν ένας καθρέφτης. Είμαστε άραγε τόσο κακοί,
σε σύγκριση με τα άλλα πλάσματα; Ο Ντέιβιντ Μπάρας έτυχε να δει αυτό το
έκθεμα, όταν ήταν ακόμη μικρό παιδί. Του έκανε εντύπωση. Αργότερα έγινε
καθηγητής της ψυχολογίας (ίσως καθόλου τυχαία). Έκτοτε γράφει βιβλία για την
ανθρώπινη φύση.

Ο άνθρωπος…

… γράφει ο Ντέιβιντ Μπάρας σε ένα άρθρο του στα «Χρονικά ανώτατης
εκπαίδευσης», είναι υπόλογος για τις πιο μελανές σελίδες της ιστορίας του. Δεν
είναι καθόλου τυχαίο που η αγριότητά του αποτέλεσε αγαπημένο θέμα της
λογοτεχνίας: «H καρδιά του σκότους» (Τζόζεφ Κόνραντ), «Ο άρχοντας των μυγών»
(Ουίλιαμ Γκόλντινγκ), «Τζέκιλ και Χάιντ» (P. Λ. Στίβενσον). Από αυτή την
άποψη, θα μπορούσαμε να δικαιολογήσουμε τη μισανθρωπία του Άλντους Χάξλεϊ:
«Της βδέλλας το φιλί, της σουπιάς η αγκάλη, το μιαρό άγγιγμα της λάγνας
μαϊμούς. Σ’ αρέσει η ανθρώπινη φυλή; Όχι, όχι και τόσο πολύ». Ακόμη και τα ζώα
που η φύση τα εξόπλισε με τα πιο θανατηφόρα όπλα, συχνά αποφεύγουν να τα
χρησιμοποιούν εναντίον ατόμων του είδους τους. Συχνά. Αλλά όχι πάντα. Δεν
υπάρχει ακόμη, παρεκτός στη φαντασία μας, εκείνο το ζωικό βασίλειο όπου τα
πλάσματα της φύσης θα ζουν ειρηνικά πλάι-πλάι. Μπορεί κάποια μέρα το λιοντάρι
να ξαπλώσει πλάι στο αρνάκι, αλλά σήμερα, τα λιοντάρια σκοτώνουν ακόμη και
άλλα λιοντάρια και τα κριάρια κερατίζουν άλλα κριάρια.

Ας κοιταχτούμε…

… λοιπόν στον καθρέφτη. Τα ανθρώπινα πλάσματα είναι ένα είδος φονικό και
επικίνδυνο. Καταστρέφονται μεταξύ τους απερίσκεπτα (φτάνει ο φόβος του εχθρού
για να πάρει 1.000 αθώες ψυχές στο Ιράκ), καταστρέφουν ακόμη και τη φύση που
τους κρατάει στη ζωή (χιλιάδες ψυχές πλήρωσαν στην Αμερική την αγριότητα που
δείχνει ο άνθρωπος στο περιβάλλον). Ναι, ο Τένισον είχε δίκιο. Αίμα έχει η
φύση στα νύχια και τα δόντια. Όχι πάντα, αλλά πολύ πιο συχνά από όσο
κολακεύεται να πιστεύει το πιο επικίνδυνο πλάσμα της: ο άνθρωπος. Και όχι
μονάχα όταν ο θύτης κυνηγάει το θύμα του. Αίμα στα νύχια και τα δόντια και στα
κέρατα και στα κεντριά και στα μαχαίρια και στα Καλάσνικοφ και στα όπλα
μαζικής καταστροφής και στα ψέματα για τα όπλα μαζικής καταστροφής (όσο κι αν
προσπαθήσουμε, η απαρίθμηση θα είναι ατελής).

Όσα μας κρατούν…

… δεμένους με τη φύση -είτε για το καλύτερο είτε για το χειρότερο -είναι
πολύ περισσότερα από εκείνα που μας χωρίζουν από αυτήν. Όμως, έρχεται μια ώρα
που το μάτι έχει πια συνηθίσει μπροστά στον καθρέφτη. Τίποτα, ούτε αυτό που
βλέπει μέσα εκεί του κάνει εντύπωση, όπως του έκανε όταν ήταν παιδί.