Σε τιμές χαμηλότερες από την εμπορική αξία οι αποζημιώσεις

ME ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ότι εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον και ότι αυτοί που
θα στερηθούν την περιουσία τους θα αποζημιωθούν πλήρως, μπορεί να γίνει
σύμφωνα με το Σύνταγμα η αναγκαστική απαλλοτρίωση.

Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις το Δημόσιο αποζημιώνει με τιμές
χαμηλότερες από την εμπορική αξία των υπό απαλλοτρίωση περιουσιών, με συνέπεια
οι ιδιοκτήτες τους να εμπλέκονται σε μια ιδιαιτέρως χρονοβόρα δικαστική
περιπέτεια από την οποία είναι αβέβαιο αν θα βγουν κερδισμένοι.

Αγώνας για την αποζημίωση

Ο πολίτης είναι υποχρεωμένος να προσφύγει στα δικαστήρια για τον προσδιορισμό
της αποζημίωσης. Εκεί, εκπροσωπούμενος από δικηγόρο, αποδύεται σε έναν αγώνα
για την απόδειξη της πραγματικής τιμής του ακινήτου του. «Με τη βοήθεια
μαρτύρων όμορων εκτάσεων που έχουν πουλήσει τις περιουσίες τους στις
πραγματικές τιμές της αγοράς, το δικαστήριο συχνά πείθεται και προσδιορίζει
αποζημίωση στο ύψος που πρέπει», λέει ο δικηγόρος Λ. Παπαδημητρίου.

Ωστόσο η πραγματικότητα είναι απογοητευτική, όπως φάνηκε και από την τελευταία
έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη. Το Δημόσιο και κυρίως οι δήμοι, μη έχοντας τη
δυνατότητα καταβολής της αποζημίωσης, απαλλοτριώνουν τις περιουσίες
αδιαφορώντας για τα υπόλοιπα και υποχρεώνοντας τους πολίτες σε συνεχείς
δικαστικές προσφυγές.

Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, απαλλοτριωθείσες εκτάσεις μένουν επί σειρά
ετών ανεκμετάλλευτες, με αποτέλεσμα και οι ιδιοκτήτες να τις στερούνται χωρίς
να λαμβάνουν αποζημίωση και το κοινό όφελος για το οποίο γίνεται η
απαλλοτρίωση να μην εξυπηρετείται. Πρόσφατο είναι το παράδειγμα με τις Αλυκές
Αναβύσσου, όπου με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας οι εκτάσεις που
είχαν απαλλοτριωθεί προ αμνημονεύτων χρόνων, χωρίς να αξιοποιηθούν, πρέπει να
επιστραφούν στους ιδιοκτήτες τους.

Αρχαιολογικό ενδιαφέρον

Εντονότερο είναι το πρόβλημα όταν πρόκειται για αναγκαστικές απαλλοτριώσεις
περιοχών με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Το υπουργείο Πολιτισμού και συγκεκριμένα
το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, δηλώνοντας ένδεια, δεν
αποζημιώνει τους ιδιοκτήτες αλλά και όταν καταβάλλει αποζημίωση το ποσό απέχει
πολύ από το οφειλόμενο. Τη λύση δίνει τις περισσότερες φορές το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο δικαιώνει συνήθως τους
προσφεύγοντες.

Ωστόσο οι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις δεν δημιουργούν μόνο οικονομικά
ζητήματα. Συχνά ιδιοκτήτες απαλλοτριούμενων περιοχών προσφεύγουν στα
δικαστήρια ζητώντας την ακύρωση της σχετικής απόφασης, επικαλούμενοι και αυτοί
από την πλευρά τους λόγους δημοσίου συμφέροντος, πράγμα που συμβαίνει στην
περίπτωση των πολιτών της Μεσσηνίας.